فهرست کتاب


جلوه های عاشورا

بخش فرهنگی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی فاضل لنکرانی مدظله العالی‏

گریه و عزاداری رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم)

عزاداری پیامبر گرامی اسلام برای نزدیکانشان در سینه تاریخ ثبت است؛هنگامی که فرزندشان در سینه تاریخ ثبت است؛هنگامی که فرزندشان ابراهیم،دو عمویشان حمزه و جعفر،همسر با وفایشان خدیجه کبرا را از دست دادند گریه کردند.همین که پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم)سال وفات حضرت ابو طالب و حضرت خدیجه را سال اندوه و حزن نامیده و به سوگ عزیزان از دست رفته خویش نشستند می تواند دلیلی بر مشروعیت سوگواری از دیدگاه آن حضرت باشد.پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در شهادت حمزه سیدالشهدا در جنگ احد،هنگامی که از کنار خانه انصار می گذشتند و صدای زنان را که برای شهیدان می گریستند،شنیدند،چشمان مبارکشان پر از اشک شد و فرمود:((اما عمویم حمزه،گریه کننده ای ندارد.))(30)
ایشان همچنین در سوگ پسر عمویشان جعفر بن ابیطالب فرمود:
و علی مثل جعفر فلتبک البواکی(31).
و نیز آن حضرت در کنار قبر فرزندانشان، مادرشان - آمنه - و...نیز سوگواری و گریه می کردند.
ممکن است کسی اشکال کند که چندین روایت در کتاب های اهل سنت از قول پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم)نقل شده که در آن آمده است: مرده به سبب گریه خاندانش عذاب می شود؟
در پاسخ باید گفت:
الف) همان گونه که گفته شد گریه،امری طبیعی و در بسیاری موارد غیر اختیاری است؛چگونه ممکن است خداوند مهربان بندگانش را به خاطر یک امر طبیعی و غیر اختیار عذاب کند؟بنابراین به یقین می توان گفت این روایت را پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم)نفرموده اند.
ب) بر فرض این که گریه کردن بر مردگان گناه باشد،چگونه ممکن است خداوند شخصی را به خاطر گناه دیگری عذاب کند؛مگر خداوند نفرموده است
ولا تزر وازره وزر أخری؟
ضمن این که پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم)نیز سخنی بر خلاف قرآن نمی فرماید.
ج) علامه نووی درباره این روایات می گوید:اینها از روایات عمر بن خطاب و فرزندش - عبدالله - است و عایشه منکر آنها بود که آنها را ناشی از فراموشی سخن پیامبر و اشتباه شدن می دانست می گفت:پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم)چنین چیزی نفرموده اند.(32)
د) عایشه - همسر پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم)- به طور قاطع منکر این احادیث بود و سوگند یاد می کرد که پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) چنین چیزی نفرموده اند و این مطلب خلاف قرآن است.از وی در رابطه با این که اصل این روایت چه بوده است،سه روایت نقل شده که به یکی از آنان اشاره می گردد:
عبدالله بن عباس می گوید:پس از آن که عمر مورد حمله دشمن قرار گرفت، صهیب گریه کنان وارد شد و می گفت:وای برادر!وای!وای!همراه پیامبر،عمر به او گفت:آیا گریه می کنی در حالی که پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:مرده با گریه خاندانش عذاب می شود؟ابن عباس می گوید:پس از مرگ خلیفه این موضوع را برای عایشه نقل کردم،او گفت:خدا عمر را رحمت کند،به خدا سوگند(صلی الله علیه و آله و سلم)این روایت را نفرمود،بلکه فرمود:خداوند عذاب کافر را با گریه خاندانش زیاد می کند. عایشه افزود:قرآن برای شما بس است که می فرماید:
ولا ترز وازره وزر اخری؛
هیچ کس بار گناه دیگری را به دوش نمی گیرد.ابن عباس گفت:خداست که می خنداند و می گریاند(33).

گریه و سوگواری فاطمه زهرا(علیه السلام)

فاطمه زهرا(علیه السلام)در رثای پدر بزرگوارشان روز و شب گریه می کردند،به گونه ای که مردم مدینه به ستوه آمدند و آن حضرت ناچار می شد به قبرستان بقیع برود و در آن جا در سوگ پدر اشک بریزد.ایشان در فقدان پدر اشعاری را بیان فرمود که حکایت از عمق فاجعه رحلت پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) دارد.

ماذا علی من شم تربه احمد - أن لا یشم مدی الزمان غوالیا
صبت علی مصائب لوانها - صبت علی الایام صرن لیالیا

چه شود کسی که تربت پاک پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم)را ببوید و در گردش روزگار به بوهای خوش نیازی که اگر در دامن روز بریزد،به شب تار تبدیل می شود.
و در قطعه ای دیگر نیز فرمود:
تو از میان ما ناپدید شدی،چنان که باران سیل آسا در زمین و از همان دم که تو ناپدید شدیوحینیز پایان یافت.ای کاش پیش از تو مرگ تو میان ما و شما تلی از خاک حایل شد.

گریه امیرالمومنین علی(علیه السلام)

ابن عباس می گوید:همراه امام علی (علیه السلام)در جنگ صفین از سرزمین نینوا می گذشتیم،به من فرمود:آیا این مکان را می شناسی؟گفتم:نه!فرمود:اگر همانند من آن را می شناسی؟گفتم:نه!فرمود:اگر همانند من آن را می شناختی از این جا عبور نمی کردی،مگر آن که مانند من می گریستی.آن گاه امام گریه ای سرداد تا این که اشک از محاسن مبارکشان سرازیر شد.این عباس می گوید:ما نیز همراه ایشان گریستم.امام(علیه السلام)فرمود: شگفتا!ما را با آل ابوسفیان و آل حزب،حزب شیطان و اولیای کفر،چه کار؟در همین حال فرمود:ای عبدالله ! صبر و مقاومت داشته بالش و آن گاه بسیار گریست و ما با او گریستم،به گونه ای که آن حضرت با صورت به زمین فرود آمد و از هوش رفت و پس از مدتی به هوش آمد.(34)
اصبغ بن نباته نیز می گوید: همراه علی (علیه السلام)از سرزمین کربلا گذر کردیم،محل سوار شدن،پیاده شدن و محل ریختن خون شهدا را به من نشان داد و فرمود:در این محل جوانانی از آل محمد(صلی الله علیه و آله و سلم) کشته می شوند که آسمان ها و زمین بر آنها گریه خواهند کرد.(35)