فهرست کتاب


جلوه های عاشورا

بخش فرهنگی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی فاضل لنکرانی مدظله العالی‏

چرا عزاداری می کنیم؟

ذلک و من یعظم شعائر الله فانها من تقوی القلوب(22)
خداوند متعال در وجود انسان حالت های گوناگونی را به ودیعت نهاده و او را موظف فرموده است که از این حالت ها در جای خویش بهره گیرد و چنان چه به نیکی به کار گرفته نشوند،سلامت روح و جسم انسان ممکن است به خطر بیفتد.شادی،نشاط و غم و اندوه از جمله این حالت ها می باشند.پایه زندگی اجتماعی انسان بر نشاط بنیان نهاده شده،اما برخی رویدادهای خواسته ناخواسته و یا ناخواسته در زندگی اتفاق می افتد و عقده هایی در انسان برجای می گذارد که به هر حال می بایست این عقده ها باز گشوده شود.واکنش طبیعی به این گونه رویدادها گریه و برپایی آیین های ویژه ای است که در آن به کمک تسلی دوستان و آشنایان کمی از غم و اندوه ناشی از آن رویداد را بکاهد.چه زیباست سفارشات دین مقدس اسلام که فرموده است هنگامی که فردی به عزای عزیزش می نشیند،بر اقوام و آشنایان اوست که برای تسلای خاطر او و تسکین دردهایش به منزل او بروند و حتی آب و غذا برای او ببرند.بنا بر این شروع مقدس اسلام آیین سوگواری و عزاداری را تایید و بر آن تاکید می ورزد و دوست دارد در رثای آنان نیز به عزا بنشیند.خداوند متعال در قرآن کریم انسان را به بزرگداشت شعایر الهی سفارش می کند مفسران ارباب لعنت در معنای شعایر تعبیرهای مختلفی ارایه که معنای عام آن نشانه های دین و طاعت خداوند بزرگ بیان شده است(23)
مرحوم علامه طباطبایی در این باره می فرماید:((شعایر عبارت است از نشانه هایی که انسان را به سوی خدا راهنمایی که انسان را به سوی خدا راهنمایی می کند...بنابراین هر نشانه ای که انسان را به یاد جدا بیندازد،تعظیم آن موجب تقوای الهی گردد و تمام نشانه ها را در بر می گیرد.(24)
مجلس عزاداری معمولا معارف اسلامی،رویدادهای تاریخی،بیان زندگی بزرگان،جنایات ستمگران و...بیان می شود که همه آنها در بهروزی و کمال انسان نقش دارد.
یکی از آیین هایی که مسلمانان، بویژه شیعیان همه ساله انجام می دهند برپایی آیین های عزاداری برای بزرگان دین بویژه سالار شهیدان حضرت امام حسین (علیه السلام)می باشد.این آیین ها که سفارش پیشوایان دینی ماست؛آن گونه که امیرمؤمنان (علیه السلام) فرمود:
ان الله تبارک و تعالی اطلع الی الارض فاختارنا و اختار لنا شیعه ینصرونا و یفرحون لفرحنا و یحزنون لحزننا و یبذلون أموالهم وأنفسهم فینا أولئک منا و الینا(25)؛
خداوند متعال ما را در روی زمین برگزید و شیعیان را برای ما برگزید که ما را یاری و در شادی ما شاد و در غم و اندوه ما غمگین و جان و مال خویش را در راه می بخشد؛آنان از مایند و به سوی ما می آیند - از ما الگو می گیرند - صادق آل محمد (علیه السلام)نیز فرمود:رحم الله شیعتنا خلقوا من فاضل طینتنا و عجنوا بماء ولا یتنا یحزنون لحزننا و یفرحون لفرحنا(26)
خدا رحمت کند شیعیان ما را،از بهترین خاکی که ما آفریده شدیم، آفریده شدند و گل وجودشان با آب ولایت ما مخلوط است؛در شادی ما شاد و در سوگ ما سوگوارند.با این حال برخی مسلمانان نا آگاه شیعه را متهم به خرافه گرایی،مرده پرستی!،شرک !و...می کند.در این بخش کوتاه بر آنیم تا مختصری درباره عزاداری در سیره پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سایر پیشوایان دینی با شما سخن بگوییم. همان گونه که پیش تر اشاره شد گریه نخستین واکنش طبیعی انسان در برابر رویدادهای ناگوار است،گریه که مهم ترین ابزار در مجالس سوگواری برای ابزار ارادت به محضر خاندان نبوت (علیه السلام)می باشد،گونه های مختلفی دارد:

الف)گریه شوق

گریه از روی خوش حالی ،زیباترین جلوه عشق و محبت به کسی است که دوستش می داریم،مادری که فرزند خویش را پس از مدت ها می بیند و در آغوش می کشد،از خوشحالی اشک از چشمانش سرازیر و گریه سرور سر می دهد.در روایات آمده است هنگامی که جعفر بن ابی طالب از حبشه به مدینه آمد،پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به استقبال او شتافتند و با دیدن پسر عموی خویش اشک شوق ریختند. گریه برای سالار شهیدان نیز جلوه های گوناگونی دارد که بخشی از آن ممکن است به خاطر مظلومیت شهدای کربلا و بخش دیگری نیز به شوق رشادت،فداکاری،و آزاد مردم شهیدان کربلا باشد.

ب)گریه عاطفی

انسان در زندگی رخدادهایی را می بیند که قلب او را جریحه دار می سازد،همانند دیدن صحنه های دلخراش زندگی کسانی که گرفتار بلایای طبیعی از قبیل سیل،زلزله و...می شوند و عواطف انسانی را تحریک و اشک از چشمانش سرازیر می سازد.