پیامبر اعظم در نهج البلاغه

قادر فاضلی‏

4. کرامت الهی

بعثت رسول اکرم کرامت خداوندی در حق بشر بود.
بشری که قابلیت عذاب شدن داشت و زمین و زمان بر او قهر کرده بود، با تشریف فرمایی فخر بشر به افتخار ماندن و زندگی در پرتو نور مفتخر گشت.
قرآن کریم بارها این منت الهی را بر مردم یاد آور گشته و آنها را به شکر این نعمت متذکر شده است.

5. اهل بیت رسول عظم صلی الله علیه و آله و سلم

یکی از برکات رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم بلکه بزرگ ترین برک وجودی وی، اهل بیت گرامی آن جناب می باشد.
زیرا اهل بیت ادامه وجود مقدس پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از ابعاد مختلف است.
آنان تبلور و نمود عصمت و کرامت، علم و حلم، و در یک جمله، نورانیت و عظمت پیامبرند.
بدین جهت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و علی علیه السلام در موارد متعدد، اهل بیت را توصیه کرده و امت را به تکریم آنان تشویق نموده اند.
مشهورترین توصیه و تکریم پیامبر در خصوص اهل بیت، حدیث زیر است که فرمود:
انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی اهل بیتی ما ان تمسکتم بهما لن تضلوا فانها لن یفترقا حتی یردا علی الحوض(88).
من در میان شما دو چیز گرانبها که کتاب خدا و عترتم که اهل بیتم هست باقی می گذارم.
مادامی که به این دو تمسک بجویید گمراه نمی شوید.
این دو هرگز از هم جدا نشوند تا در کنار حوض کوثر بر من وارد شوند.
اولین معرف اهل بیت، خداوند سبحان است که در قرآن کریم آنها را ستوده و عصمت آنها را تضمین کرده و می فرماید:
انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهر کم تطهیرا(89).
یقینا خداوند اراده کرده است که پلیدی را از شما اهل بیت دور سازد و شما را پاک و مطهر نماید.
همه مسلمین در عصمت و پاکی اهل بیت متفق القولند، از این رو پیروی پاکان، حکم عقل و شرع می باشد.
با توجه به کلام علی علیه السلام و ادعای رهبر جامعه اسلامی از طرف خاندان وی، معلوم می شود که مراد از اهل بیت خاندان اویند که در این راه جان خود را فدا ساختند.
بدین جهت هیچ کس از امت محمد صلی الله علیه و آله و سلم با اهل بیت قابل مقایسه نیستند همان طوری که هیچ کس با خود آن حضرت قابل مقایسه نیست.
حضرت امیرالمؤمنین لفظ ابد را به کار برده و می فرمایند: ابدا کسی با اهل بیت قابل مقایسه نیست؛ یعنی تا ابد مقام منحصر در این خاندان است و کسی به این مقام راه نخواهد یافت.
هم اهل البیت موضع سره و لجا امره و عیبته علمه و موئل و کهوف کتبه و جبال دینه بهم اقام انحنا ظهره و اذهب ارتعاد فرائضه.
لایقاس بال محمد - صلی الله علیه و آله - من هذه الامه احد و لا یسوی بهم من جرت نعمتهم علیه ابدا.
هم اساس الدین و عماد الیقین یفی ء الغالی و بهم یلحق التالی و لهم خصائص حق الولایه و فیهم الوصیه و الواراثه الان اذا رجع الحق الی اهله و نقل الی منتقله.
آنان دارندگان راز پیامبر و پشتیبان امر وی و ظرف علم و مرجع قوانین و دربردارنده کتب رسالت و کوههای پابرجای دین او هستند.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به وسیله آنان بود که خمیدگی پشت دین را راست و لرزش پهلوهای آن را مبدل به سکون و آرامش ساخت.
هیچ کسی را از این امت قیاس با آل محمد نتوان کرد.
و آنان را که نعمت ارشاد هدایت آل محمد از سقوط نجات داده است نمی توان با آن پیشوایان الهی مساوی گرفت.
آل محمد ارکان اساسی دین و ستون بر پای دارنده یقین هستند.
افراط گران باید به سوی آنان برکردند و عقب ماندگان تفریط گر خود به آنان برسانند.
حق ولایت از مختصات آن کمال یافتگان است و وصیت پیامبر به ولایت و وراثت رهبری در آن شخصیتهای خدایی منحصر ساخته است مه مقام پیشوایی به انسانهای شایسته واگذار شد، حق به اهلش برگشته و جایگاه خود را یافته است(90).
رستگاری امت در پیروزی از پیروان راستین رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم است.
پیروان راستین، اهل بیت آن جناب هستند که تربیت شده خود او هستند.
پیروی از اهل بیت باید به گونه ای باشد که خود آنان مشخص کرده اند.
تندروی و کند روی جایز نیست.
نه جلو افتادن از آنها جایز است و نه عقب ماندن.
پیروی حقیقی در معیت آنان تحقق می پذیرد.
پیشی گرفتن و پس افتادن هر دو نشانه فاصله گرفتن است که نتیجه ای جز هلاکت ندارد.
بدین جهت علی علیه السلام در خطبه ای دیگر می فرماید:
انظروا اهل بیت نبیکم فالزموا سمتهم و اتبعوا اثرهم فلن یخرجوکم من هدی و لن یعیدوکم فی ردی.
فان لبدوا فالبدوا و ان نهضوا فانهضوا و لا تسبقوهم فتضلوا و لا تتاخروا عنهم فتهلکوا.
بنگرید به دودمان پیامبرتان، و به جهتی که در حیات انتخاب کرده اند، متلزم باشید و از اثر آنان پیروی کنید.
آنان هرگز شما را از هدایت بیرون نخواهد کرد و هرگز شما را به به ضلالت و هلاکت و بر نخواهد گرداند.
اگر اهل بیت پیامبرتان از طلب چیزی باز ایستادند شما هم بایستید و اگر حرکت کردند شما هم حرکت کنید و از آنان سبقت مگیرید که گمراه می شوید و از آنان عقب نمانید که به هلاکت می افتید(91).
حضرت در خطبه های دیگر اهل بیت را به ستاره های درخشان تشبیه کرده است که یکی پس از دیگری می درخشد و به خلق خدا نورافشانی کرده و هدایت می نماید.
امام وجود اهل بیت را نشانه کمال خلقت الهی دانسته و می گوید صنعت الهی در میان شما با وجود اهل بیت به کمال رسیده است و با وجود اینان شما بدانچه می خواسته اید می رسید:
الا ان مثل آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم کمثل نجوم السماء اذا خوی نجم طلع نجم فکانکم قد تکاملت من الله فیکم الصنائع و اراکم تا کم ما کنتم تاملون.
آگاه باشید، مثل اهل بیت محمد صلی الله علیه و آله و سلم مثل ستارگان آسمان است.
هرگاه ستاره ای از آنان غروب کند ستاره ای دیگر طلوع نماید.
چنان که می بینم فضل و اعمال خداوندی درباره شما تکمیل گشته و آنچه را که آرزو می کردید به شما نشان داده است(92).
با توجه به کلمات امیرالمؤمنین علیه السلام که مفسر واقعی و اولین مفسر قرآن کریم است، معلوم می گردد که مراد از اهل بیت در آیه شریفه قرآن که قبلا ذکر شد، خاندان پیامبر یعنی فاطمه و اولاد وی می باشند نه زنان پیامبر که یعضی از مفسران اهل سنت گفته اند.
زیرا پیامبران هرگز زنان خود را الگوی مردم معرفی نکرد و مردم را به پیروی از آنان دستور نداده است.
زنان وی نیز هرگز خود را به عنوان پیشوا و خوبان امت معرفی نکرده اند.
از کلام امیرالمؤمنین چنین بر می آید که اهل بیت رسول اکرم در میان امتش همیشه زنده اند.
آنان را به ستارگانی تشبیه کرده است که وقتی یکی غروب کند دیگری طلوع می کند، در حالی که زنان پیامبر در نیمه اول قرن اول همه از دنیا رفته بودند.
علی علیه السلام در چندین جای نهج البلاغه خود را نیز ازاهل بیت رسول الله معرفی کرده است زیرا او از کودکی در دامان رسول خدا بزرگ شده و تا آخر عمر در محضر وی بوده است به گونه ای که حضرت رسول در دامن وی و روی دستان مبارکش جان به جهان آفرین تسلیم کرد.
حضرت در این خصوص می فرماید:
و عندنا اهل البیا ابواب الحکم و ضیاء الامر.
و نزد ما اهل بیت درهای حکمت است و نورانیت امر(93).
در جای دیگر خود و خاندانش را از پیامبر دانسته و می فرماید:
نحن شجره النبوه و محط الرساله و مختلف الملائکه و معادن العلم و یناییع الحکم ناصرنا و محبنا ینظر الرحمه و عدونا و مبغضا ینظر السطوه.
ما درخت نبوت و حمل رسالت و جایگاه رفت و آمد فرشتگان هستسم.
ما معادن علم و چشمه های حکمتیم.
یاور ما و دوستار ما منتظر رحمت الهی، و دشمن و بدخواه ما منتظر غضب الهی است(94).
در جای دیگر خود و خانواده اش را اصحاب واقعی رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم و ابواب حکمت نبوی معرفی کرده و می فرماید:
نحن السعار و الاصحاب و الخزنه و الابواب و لاتوتی البیوت الا من ابوابها فمن اتاها غیر ابوابها سمی سارقا.
ما خاصان و یاران رسول خداییم.
ما گنجینه اسرار و درهای حکمت او هستیم.
هر خانه ای را باید از درش وارد شد.
کسی که از غیر در خانه وارد شود دزد نامیده شود(95).

فصله ششم رابطه پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم و علی علیه السلام