پیامبر اعظم در نهج البلاغه

قادر فاضلی‏

11. رسول

پیامبر، رسول خدا به سوی خلق خداست.
فرستاده ای از سوی خدا به سوی مردم تا همگان را به سوی خدا رهنمون شو.
امیرالمؤمنین در خصوص این صفت رسول الله می گوید: و رسولک الی الخلق و فرستاده تو به سوی آفریده هایت.
خلق به معنی مخلوق است؛ مخلوق به یعنی آفریده شده.
مخلوق وسیع تر از مردم است.
از لفظ مردم با عبارت الناس تعبیر می شود.
اگر مقصود فقط مردم به لفظ ناس به کار برده می شود.
اما حیطه رسالت پیامبر وسیع تر از مردم است و شامل مخلوقات دیگر نیز می شود.
آیا مقصود از خلق غیر انسان اجنه یا ملائکه یا سایر موجودات شناخته شده و ناشناخته است یا نه، ظاهرا همه موجودات است.
بدین جهت عرفا رسالت پیامبران اولی العزم که قطب عالم امکان هستند را به همه زوایای موجود سرایت می دهند و معتقدند که انسان کامل همه مخلوقات جهان هستی را به سوی کمال لایق خودشان رهنمون می شود.

12 و 13 سراج و ستاره

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم چراغ درخشان و ستاره ای پرنور است.
ستاره بودنش برای روشنایی رساندن به جهان هستی است، و چراغ بودنش برای روشن نمودن تاریکیهای موضعی و مقطعی است.
انسان در شب مهتابی به راحتی راه می رود و چیزها را از یکدیگر تشخیص می دهد ولی چاله های کوچک و اشیای حقیر را از همدیگر تشخیص می دهد ولی چاله های کوچک و اشیای حقیر را از همدیگر تشخیص نمی دهند.
از این رو در شب مهتابی نیز به چراغی نیاز دارد که در پرتو نور آن به راحتی راه بپیماید.
بدین جهت امام فرمود:
سراج لمع ضووه و شهاب سطح نوره و زند برق لمهه.
چراغی است که روشنایی اش درخشنده و ستاره ای است که نورش بارز و آشکار است و آتش زنه ای است که لمعان آن برق تولید نموده است(59).
قرآن کریم شاهد و رسول و چراغ و نور بودن رسول اکرم را در آیه ای چنین بیان می فرماید:
یا ایها النبی انا ارسلناک شاهد و مبشرا و نذیرا و داعیا الی الله باذنه و سراجا منیرا(60).
ای پیامبر! ما تو را فرستادیم که گواه و بشارت دهنده و ترساننده مردم باشی و دعوت کننده به سوی خدا به امر خدا و چراغی روشنگر و منور باشی.

14. مصطفی

حضرت امیرالمؤمنین در یکی از خطبه های دیگر از پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم به صفت اصطفا برگزیده یاد کرده و می فرماید:
ارسله بالضیاء و قدمه فی الاصطفاء فرق به النفاتق و سارو به المغالب و ذلل به الصعوبه و سهل به الحزونه حتی سرح الضلال عن یمین و شمال.
خداوند آن حضرت را با نور فرستاد و در گزیدن بر همه مقدم داشت و شکافها را به وسیله او ترمیم فرمود و او را به مردم قدرتمند پیروز نمود و دشواری را به وسیله او آسان و سختیهای راه را به وسیله او همواره فرمود تا گمراهی را از دست و چپ بر طرف ساخت(61).
اصطفا به معنی برگزیدگی است.
پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم با اینکه خاتم پیامبران است ولی برگزیده از میان همه انبیای عظام می باشد.
با اینکه همه آنان برگزیده الهی بودند ولی حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم برگزیده برگزیدگان بود.

درین ره انبیا چون ساربانند - دلیل و رهنمای کاروانند
از ایشان سید ما گشته سالار - همو اول آخز در این کار
مقام جانفزایش جمع جمع است - جمال دلگشایش شمع جمع است(62)

مقصود از برگزیدگی چند چیز می تواند باشد: