پیامبر اعظم در نهج البلاغه

نویسنده : قادر فاضلی

صفات رسول اعظم صلی الله علیه و آله و سلم

امیرالمؤمنین علیه السلام در جاهای متعدد به توصیف رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم پرداخته است.
بهترین وصف کننده حضرت رسول بعد از خداوند، علی علیه السلام است.
زیرا او نزدیک ترین و عارف ترین کس به وجود مقدس پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بود.
نه تنها نزدیک ترین افراد به فرموده خداوند سبحان در قرآن، جان رسول الله است که از او به انفسنا تعبیر کرده است(49).
در عبارتهای زیر به بیان چندین صفت از صفات رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم پرداخته شده است که بعد از ذکر متن و ترجمه به شرح و بیان آن خواهیم پرداخت.
اللهم اجعل شرائف صلواتک و نوامی برکات علی محمد عبدک و رسولک الخاتم ملا سبق و الفاتح لما انفلق و المعلن الحق بالحق و الدافع جیشات الاباطیل و الدامغ صولات الاضالیل، کما حمل فاضطل قائما بامرک مستوفزا فی مرضاتک غیر ناکل عن قدم و لاواه فی عزم.
واعیا اوحیک حافظا لمهدک ماضیا علی نفاذ امرک، حتی اوری قبس القابس و اضاء الطریق للخابط و هدیت به القلوب بعد خوضات الفتن و الاثام و اقام بموضحات الاعام و نیرات الاحکام، فهو امنیک المامون و خازن علمک المخزون و شهیدک یوم الدین بالحق و رسولک الی الخلق اللهم افسح له مفسحا فی ظلک و اجزه مضاعفات الخیر من فضلک.
اللهم و اعل علی بناء البانین بناه و اکرم لدیک منزله و اتمم له نوره و اجزه من ابتعاثک له مقبول الشهاده مرضی المقاله ذا منطق عدل و خطبه فعل.
اللهم اجمع بیننا و و بینه فی برد العیش و قرار النعمه و منی الشهوات و اهواء اللذات و رخا الدعه و منتهی الطمانینه و تحف الکرامه.
خداوند، درودهای شریف و برکات فزاینده خود را بر بنده و رسولت محمد بفرست که پایان دهنده گذشته است و گشاینده گرههای پیچیده.
پیامبری که حق را بر مبنای حق اعلان نموده، و جوششها و غلیان باطلها را دفع و خاموش و هیبت شدید و حملات گمراهیها را محو و نایود ساخت.
رسالتی را که بر عهده گرفت با کمال قدرت پیش برد.
به امر تو قیام کرد و در راه تحصیل رضای تو برشتافت.
در تکاپو به پیش هرگز عقب ننشست و در هیچ سستی نورزید.
او بود دریافت کننده وحی الهی و نگهدارنده عهد ربانی و حرکت کننده در مسیر اجرای دستور تو تا آنگاه که نور الهی را ابلاغ و در پهنه هستی منتشر ساخت که جویندگان انوار خداوندی را به مقصدشان نایل ساخت و راه را بر گمشده در تاریکیهای جاهلیت روشن نموده هم به وسیله او بود که دلهای فرو رفته در فتنه ها و گناهان هدایت گشت.
پیامبری عزیز که پرچمها و علایم راهنما را بر پا داشت و احکام نورانی خداوندی را ابلاغ و اجرا فرمود.
او بر حقایق و اسرار امین و نگهبان علم مخفی تو بود و شاهد تو در روز حساب و مبعوث بر حق از طرف تو و فرستاده تو به سوی خلق.
بارالها عرصه وسیعی از سایه بی کرانت را بر او بگستران و پاداشی از خیر فراوان از فضل و احسانت بر او عنایت فرما.
خداوندا بنایی را که او را برای نجات انسانها نهاده است از همه بناهای بنیان گذاران بلندتر بدار یا در دیار ابدیت منزلت و مقام او را بالاتر از همه منزلتها و مقامات بفرما و مقام او را در پیگاهت عزیز و مکرم فرما و نوری را که بر آن وجود پاک عنایت فرموده ای تکمیل نما.
و او را در برابر برانگیختنش برای رسالت عظیمی پاداش لطف فرما و شهادت را مقبول و گفتارش را مورد رضایت و منطقش را دادگرانه و سخنش را جدا کننده حق از باطل قرار بده.
پروردگارا میان ما و او در زندگی خوشی و قرارگاه نعمت و برآورده شدن آرزوهای مطلوب و خاسته های لذت بار و راحتی آسایش و نهایت آرامش و از مغان های کرامت جمع فرما(50).
صفات مهمی که در این عبارته بدان توجه شده است عبارتند از:

1. الخاتم

خاتم به معنی پایان برنده و خاتم یعنی پایان برده شده است.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم هم خاتم الانبیا است؛ هم پیامبری را به پایان رسانده و هم پایان پیامبری است(51).

2. الفاتح

فاتح یعنی گشاینده؛ امیرالمؤمنین، پیامبر را گشاینده گرههای پیچیده فردی و اجتماعی معرفی کرده است.
جامعه آن زمان گرههای کور و نا گشوده ای داشت که توسط این گشایشگر الهی باز شدند.
یکی از آن گرهها، گرفتار شدن مردم در بند سخت و گران قومیت و ملیت بود.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم با شعار ان اکرمکم عندالله اتقیکم(52)
یقینا گرامی ترین شما با تقواترین شما هست این گرفتاری را از آنان دور ساخت.
گره کور دیگر جامعه جاهلیت، جهل آنها بود که بسیاری از گرفتاریهای اجتماعی آنان در اثر جهل و غفلت بوده است به طوری که حاضر بودند فرزندان خود را زنده به گور نمایند.
پیامبری با تعلیم و تزکیه، این گره سخت را باز کرد.
قرآن در این خصوص فرمود:
هو الذی بعث فی الامیین رسولا منهم یتلوا علیهم ایاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه و ان کانوا من قبل لفی ضلال مبین(53).
اوست آن خدایی که در میان امیها رسولی از خودشان برانگیخت که آیات الهی در برابر آنها می خواند و آنها را پاک ساخته و تعلیم کتاب و حکمت می دهد ولو اینکه قبلا در گمراهی آشکار بوده اند.
مردم گمراه و گرفتار در بند خرافه و افسانه را جز هادیان الهی کسی نمی تواند آزاد سازد.

خلق را از بند صندوق فسون - که خرد جز انبیا و مرسلون(54)