آیین معاشرت از دیدگاه اسلام

نویسنده : علی محمد حیدری نراقی

مقدمه

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله رب العالمین والصلواة والسلام علی سیدنا محمد و آله الطاهرین ولعنة الله علی أعدائهم أجمعین
انما بعثت لأتمم مکارم الأخلاق
بشر از ابتدا، طالب سعادت و خوشبختی بوده، و در مقابل، از بدبختی و شقاوت، گریزان و اصولا همه مردم مایلند خوشبخت و سعادتمند باشند، و هر چیزی که مایه سعادت و خوشبختی خویش بدانند، برای خود فراهم می نمایند، ولی مشکل بزرگ و اساسی، همین انسان، عدم شناخت اصل سعادت است که در طول قرنهای متمادی، متفکران و دانشمندان، مطالعات و پژوهشهای خود را بر محور شناخت و تبیین این اصل کلی متمرکز کرده، و کتابهایی را به رشته تحریر و نگارش در آورده، و نظریه های مختلفی را ابزار نموده اند.
شکی نیست که برای رسیدن به این هدف بزرگ، راهی جز تزکیه و تهذیب نفس، یعنی کسب مکارم اخلاق و فضایل، و دوری از رذایل اخلاقی وجود ندارد، که انبیای کرام (علیه السلام) بر این طریقت رفته اند و طالبان حقیقت را به این راه دعوت نموده اند.
پیامبر عظیم الشأن اسلام (صلی الله علیه وآله) فلسفه بعثت خود را تکمیل و اتمام اخلاق بیان کرده است.
نظر به اینکه دستورات اخلاقی اسلام، نکته های بسیار زیبا و مهمی دارد، بر آن شدیم تا در این زمینه به قدر وسع خود، از کلام نورانی خداوند سبحان و روایت اهل بیت عصمت و طهارت (صلی الله علیه وآله)، و با توسل و استمداد از باب الحواج، موسی بن جعفر (علیه السلام)، این اثر مختصر را تدوین، و ثواب آن را به روح بلند و ملوکوتی حضرتش اهدا و همگان را توصیه و سفارش به توسل و توجه به اهل بیت عصمت و طهارت (علیه السلام) که آن بزرگواران سرمایه بزرگ، برای دنیا و آخرت انسان هستند نموده، و از خداوند منان توفیق بیش از پیش را خواهانم:
در پایان از خوانندگان محترم در موارد سهو و اشتباه پوزش طلبیده و امید عفو و راهنمایی های لازم را در خواست می نمایم.
و ما توفیقی الا بالله. علیه توکلت و الیه أنیب حسبنا الله و نعم الوکیل، نعم المولی و نعم النصیر.

فصل اول حقوق

حقوق والدین

قال الله تعالی: و وصینا الانسان بوالدیه احسانا حملته أمه کرها و وضعته کرها(1)
ما انسان را توصیه کردیم که درباره پدر و مادرش نیکی کند. مادر، او را با اکراه و ناراحتی حمل می کند و با ناراحتی بر زمین می گذارد..