فهرست کتاب


آموزش فقه

محمد حسین فلاح زاده

پرسش

1 - تفاوت اصول و فروع دین چیست؟
2 - برای احکام تکلیفی و وضعی، بجز آنچه در درس آمده، هر کدام سه مثال بزنید.
3 - برای حکم ظاهری سه مثال بزنید.
4 - نماز صبح و روزه رمضان، مصداق کدامیک از اقسام واجب است؟
5 - تفاوت کودک و دیوانه در عمل به برخی از واجبات و مستحبات چیست؟

درس (2) اقسام واجب، اجتهاد

اقسام واجب

کارهایی که به افراد مکلف واجب می باشد، دارای اقسام مختلفی است که شناخت آنها در چگونگی انجام وظیفه تاثیر دارد.
1 - واجب عینی، آن است که از همه مکلفین خواسته شده و با انجام یک یا چند نفر، از دیگران ساقط نمی شود؛ مانند نماز و روزه.
واجب کفایی، آن است که اگر عده ای - به قدر کفایت - آن را انجام دهند، از دیگران ساقط می شود؛ مانند کفن و دفن و نماز بر میت، امر به معروف و نهی از منکر و جهاد.
2 - واجب تعیینی، آن است که یک عمل مشخص از مکلفین خواسته شده است و بدل و جایگزین ندارد؛ مانند نماز مغرب و عشاء.
واجب تغییری، آن است که دو یا چند عمل از مکلف خواسته شده و او مخیر است هر کدام را بخواهد انجام دهد؛ مثل وجوب نماز جمعه و ظهر در روز جمعه.
3 - واجب نفسی، عملی است که خودش یک تکلیف واجب است، نه برای رسیدن به عمل دیگر؛ مانند نماز و روزه.
واجب غیری، عملی است برای رسیدن و انجام عمل دیگر؛ مثل وضو و غسل برای انجام نماز.
4 - واجب تعبدی، عملی است که باید به نیت قربت و انجام فرمان خداوند انجام شود و بدون قصد قربت باطل است؛ مانند حج و زکات.
واجب توصلی، عملی است که انجام خود عمل، کافی است هر چند به قصد قربت و بدون نیت باشد؛ مانند تطهیر بدن و لباس برای نماز.
5 - واجب مطلق، عملی که وجوب آن - بجز شرایط عمومی تکلیف (16) - قید و شرطی ندارد؛ مانند جواب سلام.
واجب مشروط؛ عملی که وجوب آن، علاوه بر شرایط عمومی تکلیف، قید و شرط دیگری دارد و تا آن قید با شرط محقق نشود، آن عمل واجب نیست، مانند وجوب حج که مشروط به استطاعت است.