فهرست کتاب


توبه از منظر قرآن و روایات

سید محمد حسین موسوی آل اعتماد

انواع توبه

توبه دارای دو نوع است:
الف) توبه پنهانی؛
ب) توبه آشکار.
در روایتی از رسول خدا - صلی الله علیه و آله و سلم - آمده است:
احدث لکل ذنب توبه، السر بالسر، و العلانیه بالعلانیه(131)؛
هر گناهی توبه ای دارد، گناه پنهانی توبه پنهانی و گناه آشکار توبه آشکار.
و از امام صادق - علیه السلام - نقل شده است:
من عمل سیئه فی السر فلیعمل حسنه فی السر، و من عمل سیئه فی العلانیه فلیعمل حسنه فی العلانیه(132)؛
کسی که در پنهانی گناهی کرده، باید در پنهانی کار خوبی انجام دهد و کسی که آشکار گناهی انجام داده، باید در آشکار، کار نیکی انجام دهد.

شرایط توبه

از شرایط اصلی و اساسی توبه این است:
1 - پشیمانی از کارهای زشت گذشته؛
2 - تصمیم بر ترک گناه در آینده؛
3 - پیش از مشاهده آثار مرگ باشد؛
4 - با ایمان از دار دنیا برود.

الف) پشیمانی از کارهای زشت گذشته

امیر مومنان علی - علیه السلام - فرموده است:
المقر بالذنب تائب(133)؛
کسی که به گناه اعتراف کند، توبه کننده است.
و نیز آن حضرت فرموده اند:
شافع المذنب اقراره و توبته اعتذاره(134)؛
شفاعت کننده گنهکار، همان اعتراف به گناه خویش، و توبه اش معذرت خواهی اوست.
و در زیارت امیر مومنان علی - علیه السلام - امام سجاد - علیه السلام - می فرمایند:
... و توبه من اناب الیک مقبوله(135)؛
و توبه کسی که به درگاه تو باز می گردد، پذیرفته شده است.