فهرست کتاب


توبه از منظر قرآن و روایات

سید محمد حسین موسوی آل اعتماد

پایه های توبه

توبه بر چهار چیز استوار است:
1 - پشیمانی در دل؛
2 - آمرزش خواهی به زبان؛
3 - عمل نمودن با اعضای بدن؛
4 - تصمیم بر باز نگشتن به گناه.
در روایتی از امام جواد - علیه السلام - آمده است:
التوبه علی اربع دعائم:
ندم بالقلب، و استغفار باللسان، و عمل بالجوارح، و عزم ان لا یعود(128).
و قرآن در این باره می فرماید:
فمن تاب من بعد ظلمه و اصلح فان الله یتوب علیه ان الله غفور رحیم(129)؛
هر که پس از ستمی که نموده، توبه کند و کار خود را اصلاح نماید، بی شک خداوند توبه او را می پذیرد که او آمرزنده مهربان است.
و انی لغفار لمن تاب و آمن و عمل صالحا ثم اهتدی(130)؛
هر که توبه کند و ایمان آورد و کار شایسته نماید و درست به راه هدایت رود، می آمرزمش.

انواع توبه

توبه دارای دو نوع است:
الف) توبه پنهانی؛
ب) توبه آشکار.
در روایتی از رسول خدا - صلی الله علیه و آله و سلم - آمده است:
احدث لکل ذنب توبه، السر بالسر، و العلانیه بالعلانیه(131)؛
هر گناهی توبه ای دارد، گناه پنهانی توبه پنهانی و گناه آشکار توبه آشکار.
و از امام صادق - علیه السلام - نقل شده است:
من عمل سیئه فی السر فلیعمل حسنه فی السر، و من عمل سیئه فی العلانیه فلیعمل حسنه فی العلانیه(132)؛
کسی که در پنهانی گناهی کرده، باید در پنهانی کار خوبی انجام دهد و کسی که آشکار گناهی انجام داده، باید در آشکار، کار نیکی انجام دهد.

شرایط توبه

از شرایط اصلی و اساسی توبه این است:
1 - پشیمانی از کارهای زشت گذشته؛
2 - تصمیم بر ترک گناه در آینده؛
3 - پیش از مشاهده آثار مرگ باشد؛
4 - با ایمان از دار دنیا برود.