فهرست کتاب


توبه از منظر قرآن و روایات

سید محمد حسین موسوی آل اعتماد

3. توبه، گناه را از بین می برد

قل یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم لا تقنطوا من رمه الله ان الله یغفر الذنوب جمیعا انه هو الغفور الرحیم(114)؛
بگو: ای بندگان من بر خویشتن اسراف (زیاده روی) روا داشته اید! از رحمت خداوند ناامید نشوید، بی شک همه گناهان را می آمرزد؛ زیرا او آمرزنده مهربان است.
و در حدیث قدسی آمده است:
یا عیسی تب الی فانی لا یتعاظمنی ذنب ان اغفره و انا ارحم الراحمین(115)؛
ای عیسی! به سوی من توبه کن که هیچ گناهی در برابر آمرزش من بزرگ نمی نماید در حالی که مهربان ترین مهربانان هستم.
بنابراین، گناه زنگار روح است که با آب توبه پاک می شود.

4 - توبه، به شکستن آن باطل نمی شود

قال رجل یا رسول الله انی اذنبت.
فقال: استغفر الله.
فقال: انی اتوب الیه، ثم اعود.
فقال: کلما اذنبت استغفر الله.
فقال: اذن تکثر ذنوبی.
فقال له عفو الله اکثر فلا تزال تتوب حتی یکون الشیطان هو المدحور(116)؛
مردی عرضه داشت ای رسول خدا من گناه کرده ام.
پیامبر اسلام - صلی الله علیه و آله و سلم - فرمودند: طلب آمرزش نما.
گفت: توبه می کنم، سپس به گناه باز می گردم.
پیامبر اکرم - صلی الله علیه و آله و سلم - فرمودند: هر وقت گناهی نمودی، درخواست آمرزش کن.
گفت: در این هنگام گناهم زیاد می شود.
رسول خدا - صلی الله علیه و آله و سلم - فرمودند: بخشش خداوند بیشتر (از گناهان) است؛ و همیشه توبه کن تا شیطان از تو دور شود.
شاعر در این مورد با بیانی زیبا می گوید:

بازا بازا هر آنچه هستی بازا - گر کافر و کبر و بت پرستی بازا
این درگه ما درگه نومیدی نیست - صد بار اگر توبه شکستی بازا

5 - در توبه تا آخرین لحظه باز می باشد

و لیست التوبه للذین یعملون السیئات حتی اذا حضر احدهم الموت قال انی تبت الان(117)؛
کسانی که کارهای بد می کنند تا وقتی که مرگ یکی از اینها فرا رسد، می گوید:هم اکنون توبه کردم توبه ای برای ایشان نیست.
رسول خدا - صلی الله علیه و آله و سلم - می فرماید:
من تاب قبل موته بسنه تاب الله علیه، ثم قال و ان السنه لکثیره؛
من تاب قبل موته بشهر تاب الله علیه، ثم قال و ان الشهر لکثیره؛
من تاب قبل موته بیوم تاب الله علیه، ثم قال و ان یوما لکثیره؛
من تاب موته بساعه تاب الله علیه، ثم قال و ان الساعه لکثیره؛
من تاب بلغت نفسه هذه و اهوی بیده الی حلقه تاب الله علیه(118)؛
هر کس یک سال پیش از مرگ توبه کند خداوند می پذیرد، سپس فرمودند: یک سال زیاد است.
و هر کس یک ماه پیش از مرگ توبه کند، خداوند می پذیرد،سپس فرمود: یک ماه بسیار است.
و هر کس یک روز پیش از مرگ، توبه کند، خداوند می پذیرد، سپس فرمودند: یک روز بسیار است.
و هر کس ساعتی پیش از مرگ، توبه کند، خداوند می پذیرد، سپس فرمودند: یک ساعت بسیار است.
و هر کس هنگام بیرون رفتن جان از بدن و رسیدن روح به گلو توبه کند، خداوند توبه اش را می پذیرد.
و امام زین العابدین - علیه السلام - فرموده اند:
فاجعل توبتی هذه توبه لا احتاج بعدها الی توبه توبه موجبه لمحو ما سلف(119)؛
توبه مرا چنان توبه ای قرار ده که پس از آن به توبه ای نیازمند نباشم، توبه ای که سبب نابودی گناهانم گردد.
از این رو، پذیرش توبه تا وقتی است که یقین به مرگ پیدا نشده است.