فهرست کتاب


توبه از منظر قرآن و روایات

سید محمد حسین موسوی آل اعتماد

الف) توبه و بازگشت از کفر به ایمان

خداوند به تمام مشرکان توصیه نموده که از کفر و شرک توبه کنند و به ایمان و کار شایسته بگرایند فاما من تاب و امن و عمل صالحا فعسی ان یکون من المفلحین(63)؛
کسی که توبه کند. و ایمان آورد و کار شایسته انجام دهد امید است از رستگاران گردد.
و اگر مشرکان به هنگام دیدن آثار فرود آمدن عذاب الهی، در دنیا باشند و توبه نمایند، بی فایده خواهد بود؛ چنانچه در آیه کریمه آمده است: فلما راوا باسنا قالوا آمنا بالله وحده و کفرنا بما کنا مشرکین فلم یک ینفعهم ایمانهم لما راوا باسنا...(64)؛
آن گاه که عذاب ما را دیدند، گفتند، ما به خدای یکتا ایمان آوردیم، و به تمام بت هایی که شریک خدا قرار داده بودیم، کافر شدیم. پس از دیدن عذاب ایمانشان هیچ سودی بر آنان نمی بخشند.

ب) توبه و بازگشت از شک و تردید به یقین

امام سجاد - علیه السلام - فرموده اند:
اللهم انا نتوب الیک فی یوم فطرنا الذی جعلته للمومنین عیدا و سرورا... توبه من لا ینطوی علی رجوع الی ذنب، و لا یعود بعدها فی خطیئه، توبه نصوحا خلصت من الشک و الارتیاب، فتقبلها منا(65)؛
خدایا! ما در این روز فطرمان که برای مومنان عید و شادمانی قرار دادی به سوی تو توبه می کنیم... توبه کسی که در نهان دل قصد بازگشت به گناهی دارد و نه (در عمل) به خطایی بز می گردد، توبه ای خالص که از هر تردید و دودلی پیراسته باشد؛ پس این (توبه) را از ما بپذیر.

ج) توبه و بازگشت از گناه صغیره یا کبیره

از امام صادق - علیه السلام - درباره تفسیر آیه شریفهالله ولی الذین امنوا یخرجهم من الظلمات الی نور(66)؛
خدا یاور اهل ایمان است. آنان را از تاریکی به روشنی (عالم نور) می برد. طی روایتی آمده است: یعنی از تاریکی های گناهان، آنان را به نور توبه و بخشش می کشاند.
و امام زین العابدین - علیه السلام - می فرمایند:
اللهم انی اتوب الیک فی مقامی هذا من کبائر ذنوبی و صغائرها و بواطن سیئاتی و ظواهرها(67)؛
بار خدایا! اکنون از تمام گناهان؛ به سوی تو باز می گردم خواه بزرگ و خواه کوچک، خواه پوشیده و خواه آشکار.
انسان گنهکار اگر از تبهکاری و مخالفت با حضرت حق دست بردارد و نسبت به گذشته جدا پشیمان باشد و آن را ترمیم کند و نسبت به آینده اراده قطعی به ترک خلاف داشته باشد. به آن توبه عمومی و یا به اصلاح توبه عوام گفته می شود.