فهرست کتاب


توبه از منظر قرآن و روایات

سید محمد حسین موسوی آل اعتماد

مراتب توبه

توبه داری شش مرتبه است:
1 - توبه و بازگشت از کفر ایمان؛
2 - توبه و بازگشت از شک و تردید و یقین؛
3 - توبه و بازگشت از هر عقیده باطلی به سوی حق؛
4 - توبه و بازگشت از گناه صغیره یا کبیره؛
5 - توبه و بازگشت از قصور و کوتاهی؛
6 - توبه پیامبران.

الف) توبه و بازگشت از کفر به ایمان

خداوند به تمام مشرکان توصیه نموده که از کفر و شرک توبه کنند و به ایمان و کار شایسته بگرایند فاما من تاب و امن و عمل صالحا فعسی ان یکون من المفلحین(63)؛
کسی که توبه کند. و ایمان آورد و کار شایسته انجام دهد امید است از رستگاران گردد.
و اگر مشرکان به هنگام دیدن آثار فرود آمدن عذاب الهی، در دنیا باشند و توبه نمایند، بی فایده خواهد بود؛ چنانچه در آیه کریمه آمده است: فلما راوا باسنا قالوا آمنا بالله وحده و کفرنا بما کنا مشرکین فلم یک ینفعهم ایمانهم لما راوا باسنا...(64)؛
آن گاه که عذاب ما را دیدند، گفتند، ما به خدای یکتا ایمان آوردیم، و به تمام بت هایی که شریک خدا قرار داده بودیم، کافر شدیم. پس از دیدن عذاب ایمانشان هیچ سودی بر آنان نمی بخشند.

ب) توبه و بازگشت از شک و تردید به یقین

امام سجاد - علیه السلام - فرموده اند:
اللهم انا نتوب الیک فی یوم فطرنا الذی جعلته للمومنین عیدا و سرورا... توبه من لا ینطوی علی رجوع الی ذنب، و لا یعود بعدها فی خطیئه، توبه نصوحا خلصت من الشک و الارتیاب، فتقبلها منا(65)؛
خدایا! ما در این روز فطرمان که برای مومنان عید و شادمانی قرار دادی به سوی تو توبه می کنیم... توبه کسی که در نهان دل قصد بازگشت به گناهی دارد و نه (در عمل) به خطایی بز می گردد، توبه ای خالص که از هر تردید و دودلی پیراسته باشد؛ پس این (توبه) را از ما بپذیر.