فهرست کتاب


توبه از منظر قرآن و روایات

سید محمد حسین موسوی آل اعتماد

9 - آسان تر از توبه

و در حدیثی آمده است: حضرت علی - علیه السلام - فرموده است:
ترک الذنب اهون من طلب التوبه(56)؛
گناه نکردن آسان تر از توبه است.
10 - توبه محارب
امام رضا - علیه السلام - از برخی یارانشان شنیدند که می گویند:
لعن الله من حارب علیا - علیه السلام -.
خدا لعنت کند کسی که با حضرت علی - علیه السلام - جنگید.
فقال له: قال الا من تاب و اصلح، ثم قال: ذنب من تخلف عنه و لم یتب اعظم من ذنب من قاتله ثم تاب(57)؛
امام - علیه السلام - به او گفتند: بگو مگو کسی که توبه کند و درستکاری پیشه نماید، ان گاه فرمود: گناه کسی که از امام کناره گرفت و توبه نکرد، بزرگ تر از گناه کسی است که با او جنگید، سپس توبه نمود.
11. پشیمانی، توبه است
از پیامبر اسلام - صلی الله علیه و آله و سلم - روایت شده که فرمود:
الندم توبه(58)؛
پشیمانی توبه است.
و از امیر مومنان علی - علیه السلام - نقل شده است:
من ندم فقد تاب، من تاب فقد اناب(59)؛
هر که پشیمان شود، پس توبه نموده و هر که توبه کند، به سوی خدا باز گشته است.
و نیز آن حضرت فرموده است:
ندم القلب یکفر الذنب(60)؛
پشیمانی دل، گناه را می پوشاند.
و امام سجاد - علیه السلام - فرموده اند:
اللهم ان یکن الندم توبه الیک فانا اندم النادمین و ان یکن الترک لمعصیتک انابه فانا اول المنیبین(61)؛
خدایا اگر پشیمانی نزد تو، توبه است، من از همه پشیمان تر هستیم، و اگر ترک گناه تو، انابه (بازگشت) است، پس من نخستین توبه کنندگانم.
و در روایتی از امام باقر - علیه السلام - نقل شده است:
کفی بالندم توبه(62)؛
پشیمانی برای تو کافی است.

مراتب توبه

توبه داری شش مرتبه است:
1 - توبه و بازگشت از کفر ایمان؛
2 - توبه و بازگشت از شک و تردید و یقین؛
3 - توبه و بازگشت از هر عقیده باطلی به سوی حق؛
4 - توبه و بازگشت از گناه صغیره یا کبیره؛
5 - توبه و بازگشت از قصور و کوتاهی؛
6 - توبه پیامبران.

الف) توبه و بازگشت از کفر به ایمان

خداوند به تمام مشرکان توصیه نموده که از کفر و شرک توبه کنند و به ایمان و کار شایسته بگرایند فاما من تاب و امن و عمل صالحا فعسی ان یکون من المفلحین(63)؛
کسی که توبه کند. و ایمان آورد و کار شایسته انجام دهد امید است از رستگاران گردد.
و اگر مشرکان به هنگام دیدن آثار فرود آمدن عذاب الهی، در دنیا باشند و توبه نمایند، بی فایده خواهد بود؛ چنانچه در آیه کریمه آمده است: فلما راوا باسنا قالوا آمنا بالله وحده و کفرنا بما کنا مشرکین فلم یک ینفعهم ایمانهم لما راوا باسنا...(64)؛
آن گاه که عذاب ما را دیدند، گفتند، ما به خدای یکتا ایمان آوردیم، و به تمام بت هایی که شریک خدا قرار داده بودیم، کافر شدیم. پس از دیدن عذاب ایمانشان هیچ سودی بر آنان نمی بخشند.