فهرست کتاب


توبه از منظر قرآن و روایات

سید محمد حسین موسوی آل اعتماد

7 - عدم قبولی توبه

ان الذین کفروا بعد ایمانهم ثم ازدادوا کفرا لن تقبل توبتهم؛(28)
کسانی که پس از ایمان خود کافر شدند، سپس بر کفر (خود) افزودند، هرگز توبه آنان پذیرفته نمی شود.
ولیست التوبه للذین یعملون السیئات حتی اذا حضر احدهم الموت؛(29)
کسانی که کارهای بد انجام می دهند تا هنگام مرگ یکی از آنان رسد، توبه ای برای ایشان نیست.
امام صادق - علیه السلام - فرموده است:
در زمان های پیشین مردی بود که مال دنیا را از راه حلال دنبال کرد، ولی به آن نرسید و از راه حرام نیز طلب کرد و به آن نرسید. شیطان نزد او آمد و گفت: فلانی! تو دنیا از راه حال طلبیدی و به آن نرسیدی و همچنین از راه حرام. آیا می خواهی تو را به چیزی راهنمایی کنم که هم دنیای تو آباد گردد و هم پیروان زیادی داشته باشی؟ آن مرد گفت: آری. شیطان به او گفت: دینی را اختراع کن و مردم را به سوی آن بخوان. او دینی را بدعت گذاشت و مردم را به آن دین دعوت کرد. مردم به او گرویدند و دینایش آباد شد. پس از مدتی، پشیمان گشت و با خود گفت: توبه من پذیرفته نخواهد شد مگر اینکه همه آن کسانی که این دین را پذیرفته اند، آن را رها کنند. نزد آنان رفت و گفت: آنچه که من گفته بودم، درست نیست و اختراع من بوده است.
در جواب گفتند: دروغ می گویی! همین دین، دین حق است و تو در دین حق شک کرده ای و از مرز دین خارج شده ای. او وقتی چنین دید، زنجیری به گردن خود افکند و آن را به میخ بزرگی بست و با خود گفت: از این بند بیرون نمی آیم تا خدا توبه مرا بپذیرد.
خداوند به یکی از پیامبران آن زمان وحی کرد به فلانی بگو: به عزتم سوگند اگر آنقدر مرا بخوانی که اعضای گردنت قطعه قطعه شوند، دعای تو را اجابت نمی کنم؛ مگر آن کسانی را که به دین اختراعی تو اعتقاد داشته اند و مرده اند زنده کنی و آنان را از آن دین بیرون بری!(30)
توبه در احادیث به بخش های مختلفی تقسیم شده است:
1 - مقام توبه کنندگان؛
2 - توبه کنندگان؛
3 - پذیرش توبه؛
4 - زمان پذیرش توبه؛
5 - توبه از حق الله؛
6 - توبه از حق الناس؛
7 - قدرت توبه؛
8 - تاخیر توبه؛
9 - آسان تر از توبه؛
10 - توبه محارب؛
11 - پشیمانی، توبه است.

توبه از منظر روایات

1 - مقام توبه کنندگان

از رسول الله - صلی علیه و اله و سلم - نقل شده است که فرمود:
... لیس شی ء احب الی الله من مومن تائب او مومنه تائبه؛(31)
نزد خداوند چیزی دوست داستنی تر از مرد با ایمان یا زن با ایمان از توبه کننده نیست.
و در حدیثی از امام باقر - علیه السلام - آمده است:
ان من احب عباد الله الی الله المفتن التواب؛(32)
از دوست داشتنی ترین بندگان خدا نزد خداوند، گرفتار به گناهی است که توبه کرده است.
و رسول خدا - صلی الله علیه و آله و سلم - می فرماید:
ژ حبیب الله؛(33)
توبه کننده دوست خداست.
بنابراین، بازگشت به خدا و توبه به درگاه او، زمینه ساز خیر و سعادت دنیا و آخرت است.