فهرست کتاب


توبه از منظر قرآن و روایات

سید محمد حسین موسوی آل اعتماد

5 - توبه حقیقی

الا من تاب و امن و عمل صالحا فاولئک یدخلون الجنه؛(22)
به جز آنان که توبه کردند و ایمان آوردند و کار شایسته انجام دادند، اینان وارد بهشت می شوند.
و من تاب و عمل صالحا فانه یتوب الی الله متابا؛(23)
و هر کس توبه کند و کار شایسته انجام دهد، به سوی خدا باز می گردد.
فان تابوا و اقاموا الصلاه و اتوا الزکاه فاخوانکم فی الدین؛(24)
اگر توبه کنند و نماز را بر پا دارند و زکات را پرداخت کنند، برادران دینی شما خواهند بود.
الا الذین تابوا من بعد ذلک واصلحوا فان الله غفور رحیم؛(25)
به جز کسانی که پس از آن توبه نموده اند و خود را اصلاح کرده اند بی تردید خداوند، آمرزنده مهربان است.
شرط توبه حقیقی، کار شایسته و بر پا داشتن نماز و پرداخت زکات و اصلاح عقیده و حال می باشد. توبه، بدون اصلاح حال نمی شود و اصلاح حال بدون فراگرفتن معارف الهیه و عمل به آن هرگز به دست نمی آید.

6 - روی برگرداندن از توبه

و من لم یتب فاولئک هم الظالمون؛(26)
آنان که توبه نکردند، خود ستمگرند.
ان الذین فتنوا المومنین و المومنات ثم لم یتوبوا فلهم عذاب جهنم و لهم عذاب الحریق؛(27)
کسانی که مردان و زنان با ایمان را آزار دادند، سپس توبه نکردند، برای آنان عذاب جهنم و عذاب آتش سوزان است.
اگر گنهکار در حالی که در توبه باز است، از توبه روی برگرداند، از ستمکاران خواهد بود و سرانجام، روز قیامت در دوزخ خواهد بود.

7 - عدم قبولی توبه

ان الذین کفروا بعد ایمانهم ثم ازدادوا کفرا لن تقبل توبتهم؛(28)
کسانی که پس از ایمان خود کافر شدند، سپس بر کفر (خود) افزودند، هرگز توبه آنان پذیرفته نمی شود.
ولیست التوبه للذین یعملون السیئات حتی اذا حضر احدهم الموت؛(29)
کسانی که کارهای بد انجام می دهند تا هنگام مرگ یکی از آنان رسد، توبه ای برای ایشان نیست.
امام صادق - علیه السلام - فرموده است:
در زمان های پیشین مردی بود که مال دنیا را از راه حلال دنبال کرد، ولی به آن نرسید و از راه حرام نیز طلب کرد و به آن نرسید. شیطان نزد او آمد و گفت: فلانی! تو دنیا از راه حال طلبیدی و به آن نرسیدی و همچنین از راه حرام. آیا می خواهی تو را به چیزی راهنمایی کنم که هم دنیای تو آباد گردد و هم پیروان زیادی داشته باشی؟ آن مرد گفت: آری. شیطان به او گفت: دینی را اختراع کن و مردم را به سوی آن بخوان. او دینی را بدعت گذاشت و مردم را به آن دین دعوت کرد. مردم به او گرویدند و دینایش آباد شد. پس از مدتی، پشیمان گشت و با خود گفت: توبه من پذیرفته نخواهد شد مگر اینکه همه آن کسانی که این دین را پذیرفته اند، آن را رها کنند. نزد آنان رفت و گفت: آنچه که من گفته بودم، درست نیست و اختراع من بوده است.
در جواب گفتند: دروغ می گویی! همین دین، دین حق است و تو در دین حق شک کرده ای و از مرز دین خارج شده ای. او وقتی چنین دید، زنجیری به گردن خود افکند و آن را به میخ بزرگی بست و با خود گفت: از این بند بیرون نمی آیم تا خدا توبه مرا بپذیرد.
خداوند به یکی از پیامبران آن زمان وحی کرد به فلانی بگو: به عزتم سوگند اگر آنقدر مرا بخوانی که اعضای گردنت قطعه قطعه شوند، دعای تو را اجابت نمی کنم؛ مگر آن کسانی را که به دین اختراعی تو اعتقاد داشته اند و مرده اند زنده کنی و آنان را از آن دین بیرون بری!(30)
توبه در احادیث به بخش های مختلفی تقسیم شده است:
1 - مقام توبه کنندگان؛
2 - توبه کنندگان؛
3 - پذیرش توبه؛
4 - زمان پذیرش توبه؛
5 - توبه از حق الله؛
6 - توبه از حق الناس؛
7 - قدرت توبه؛
8 - تاخیر توبه؛
9 - آسان تر از توبه؛
10 - توبه محارب؛
11 - پشیمانی، توبه است.