فهرست کتاب


امثال و حکم برای همه

میرزا ابراهیم صنیع السلطنه‏

حکایت بیست و ششم حارس العین بالیدین

محافظت کن چشم را با دوست خود
گویند عضوی از اعضای سگ آبی را، اطبا به قیمت گران می خرند و در ادویه جات و معالجه به کار می برند؛ بدین سبب آن حیوان همیشه گرفتار تعرض صیادان است. گویند روزی از روزها آن بدبخت دچار حمله سخت شد و از چهار طرف خود را هدف و جان را در معرض تلف دید؛ از آن عضو منظور، چشم پوشیده به ضرب دندان برکند و دور افکند و جان را از دست صیاد آزاد نمود.
نتیجه
ما همیشه باید مال خود را در حفظ جان بخل ننماییم و بدانیم که جان از تن و تن از لباس عزیزتر است؛ در موقع لزوم اخیس را فدای اعز کنیم؛ مثلا در حفظ مال، جان را به باد ندهیم و به خرج یک قفل، خانه را به دزد نسپاریم.

حکایت بیست و هفتم لایکمل عملک الا بهم واحد

هیچ کارت تکمیل نشود تا یکدل نشوی
منجمی را گویند، چشمش به بالا و پایش در پایین؛ یعنی خیالش در آسمان و کارش در زمین، با فکر دقیق طی طریق می نمود، در چاه عمیق افتاد. ناصحی شفیق به او گفت: ای رفیق! در مثل می گویند همه کاره هیچ است، اگر در راه می گذری و به ماه می نگری؛ در چاه می افتی؛ با یک دست دو هندوانه نتوان برداشت و با یک تیر دو نشانه نتوان زد.
نتیجه
یک عمل کامل از دو کار ناقص بهتر است، همیشه باید سعی بکنیم در یک شغل تا به سر حد کمال برسیم، زیرا همیشه استاد یک فن، مشهور و معروف دنیا می شود و نادر است که یک نفر بتواند علوم و صنایع متعدد را تکمیل نماید؛ شخص بوالهوس هرگز کامل نمی شود.

حکایت بیست و هشتم لا یعلم الغیب الاالله

کسی غیب نمی داند به جز خدا
رمالی در بازار رمل می انداخت و خفایای امور مردم را ظاهر می ساخت؛ در آن اثنا طفلی شتابان آمد که ای بی خبر! بشتاب که خانه ات به باد فنا رفت؛ و هر چه داشتی دزد ببرد. فی الحین آن بیچاره به عجله و اضطراب می دوید که معلوم نمایید آن طفل به قصد تکلم نموده یا به کذب، از روی هزل بوده یا به جد. شخصی در راه از او سؤال نمود: شما که برای خود نمی دانید حال چیست و دزد کیست، راست است یا راست نیست، چگونه برای حل معما و ابراز خفایا می نمایی؟
نتیجه
به فال گیر و رمال و طالع بین و کف خوان و شانه بین و جام زن و پیسوز گردان و منجم اعتماد مکن، به جز خدا هیچ کس غیب نمی داند، اگر چه این ایام مشاعر چنان ترقی نموده است که هیچ لازم به نصیحت نیست. امام رضا علیه السلام می فرماید: العقل دلیل المؤمن.