مشیت الهی در سبب سازی و سبب سوزی

نویسنده : محمود اکبری

پیشگفتار

جهانی که در آن زندگی می کنیم: عالم وسایل و اسباب است و برای دست یابی به هر مقصود باید از اسباب و وسایل مناسب استفاده نمود.
این سخن مورد قبول همه الهیون و مادیون است با این تفاوت که مادیون هر سببی را در انجام کار خود مستقل و اصیل می شناسند. اما الهیون همه اسباب و وسایل را آفریده خداوند متعال می دانند و می گویند: هر سببی باید با علم و اراده باری تعالی انجام وظیفه نماید.
قرآن می فرماید:
و البلد الطیب یخرج نباته باذن ربه...(1)
زمین پاک و شایسته (کشاورزی) به اذن خدا گیاه را در آغوش خود می پرورد.
مومنان وسایل و اسباب را مجرای فیض الهی می دانند.
امام صادق (علیه السلام) می فرماید:
ابی الله ان یجری الاشیاء الا بالاسباب فجعل لکل شی ء سببا.(2)
خداوند اشیا را با اسباب آن به جریان می اندازد، لذا برابر هر چیزی سببی قرار داده است.
انسانی که خواهان تعالی و تکامل معنوی یا مادی است باید وسایل و اسباب کمال آن را بشناسد و از فیض الهی بخواهد ولی آنها را مستقل نبیند.
جهان موجود بر پایه اسباب و مسببات پی ریزی شده است از هر علتی معلولی خاص متناسب با آن پدید می آید عمل و رفتار آدمی هم از این قانون مستثنی نیست هر عملی نتیجه متناسب با آن دارد لکن از آنجا که علم آدمی نسبت، حقایق این جهان بسیار اندک است پی بردن به همه آثار اعمال و رفتار ممکن نیست مگر آثاری که تجربه پذیر و محسوس است.
بشر به طور طبیعی توان دست یابی به پیامدهای نامحسوس اعمال خود را ندارد و به عبارت دیگر نظام اسباب و مسببات به آنچه بشر تجربه می کند منحصر نیست و بسیاری از اسباب و مسببات از دید او پنهانند افعال انسان هم آثار گوناگونی دارد که تجربه پذیر نیست و آگاهان از جهان غیب که از راز و رمز هستی آگاهند از برخی آثار اعمال خبر داده اند.
این نوشتار تلاشی است برای بیان عوامل و زمینه های سبب سازی و سبب سوزی در جهت تقویت باورهای اعتقادی جوانان و نوجوانان.
در خاتمه از تلاش همه عزیزانی که در به ثمر رسیدن این کتاب ما را یاری داده اند، تقدیر و تشکر می نمائیم.
والسلام
محمود اکبری

فصل اول: کلیات

مفهوم سبب

سبب در فلسفه: چیزی است که از وجود او وجود دیگر و از عدمش عدم آن(3) لازم آید.
و در اصطلاح عرفای اسلامی سبب وسیله ای است بین خلق و حق، و سالک الی الله که همواره به حق توجه دارد این اسباب و وسایل را مظاهر رحمت حق می داند.