فهرست کتاب


بهشت خانواده با زنان شایسته

الف - یوسفیان‏

شبهه سوم: راز اختلاف دیه زن و مرد در اسلام چیست؟

انسان در نگرش اسلامی، هویت الهی و فرامادی دارد، و ارزش و شخصیت او در امور معنوی و تعالی فکری و اخلاقی است، انسان در این نگرش،پدیده ای جاودانه و همیشگی است، ولی این سخن به آن معنا نیست که وابستگی های دنیوی و بعد مادی او در نظام حقوقی نادیده گرفته شده باشد. قصاص زن و مرد در برابر یکدیگر دو صورت دارد: 1- اگر زنی مردی را کشته باشد اولیای مقتول می توانند قاتل را قصاص کنند و می توانند قصاص نکنند و دیه کامل بگیرند. 2- اگر مردی زنی را کشته باشد اولیای مقتول می توانند قصاص کنند و نصف دیه کامل را به روثه قاتل پرداخت کنند و می توانند قصاص نکنند و نصف دیه کامل را بگیرند.
مسأله دیه یک مسأله کاملا اقتصادی است، هر بدنی که منشأ اقتصادی بیشتر و قوی تری داشته باشد مسأله کاملا دیه هم با تناسب با او تنظیم می شود. تن ابزاری بیش نیست و این ابزار در قالب شخصیت مهم باشد یا ساده ترین افراد، دیه این تن یکسان است، یعنی دیه یک رهبر و فرمانده با دیه یک فرد معلولی و ساده یکی است، و از آن طرف ارزش انسان به بهای تن نیست، بنابراین دیه عامل تعیین ارزش نیست،ارزیابی انسان ها و ملاک ارزش ها، متعلق به روح و جان آدمی است، ثم أنشأناه خلقا اخر فتبارک الله أحسن الخالقین(332)
قرآن در حوزه خطابات اخلاق اسلامی و یا میدان های تعلیم و تربیت روحی و یا در برنامه های مجازاتی و برخوردهای قضایی، زن و مرد را یکسان مخاطب قرار می دهد، یا أیها الذین امنوا الی الله توبه نصوحا(333) ما کان لمومن و لا مومنه اذا قضی الله و رسوله أمرا أن یکون لهم الخیره من أمرهم(334)، و السارق و السارقه فاقطعوا أیدیهما(335)، الزانیه و الزانی فاجلدوا کل واحد منهما مائه جلده(336)، زیرا که در مسائل اخلاقی و روحانی هیچ امتیازی بین زن و مرد نیست، و مسأله دیه جنبه خیر بودن در آن نیست بلکه مربوط به جنبه بدنی است و از آنجا که چرخ اقتصادی در جامعه بیشتر به دست مردان است دیه آنها هم بیشتر است.

توضیح بیشتر:

از نظر ارزش انسانی در اصل تشریع قصاص میان زن و مرد، تفاوتی نیست و آیات یا أیها الذین امنوا کتب علیکم القصاص(337)، و لکم فی القصاص حیوه(338)، النفس بالنفس...(339) زن و مرد را به طور یکسان در بر می گیرد. مسأله قابل توجه اینکه در هر قتلی، حقوقی پدید می آید:

الف) حق شخصی مقتول،

قاتل چه اعدام بشود و چه نشود در پیشگاه خداوند در قیامت در برابر خون مقتول باید پاسخ دهد و مجازات اخروی او با قصاص و دیه از بین نمی رود، و استیفای حق مقتول فقط در قیامت میسر است و اولیای مقتول حق اخروی او را نمی تواند ببخشند یا بگیرند.