فهرست کتاب


بهشت خانواده با زنان شایسته

الف - یوسفیان‏

حضرت حوا (علیها السلام)

امام صادق (علیه السلام) در مورد نخستین زن پاکدامن و پاک سرشت می گوید: اللهم صل علی امنا حواء المطهره من الرجس، المصفاه من الدنس، المفضله من الانس، المتردده بین محال القدس(258)
و آیاتی درباره حضرت مریم (سلام الله علیه) و همسر فرعون - حضرت آسیه - و همسر ابراهیم (علیه السلام) - حضرت ساره - و مادر حضرت مریم (سلام الله علیه) می باشد که در مباحث گذشته به آنها اشاره شد، آیات 39 و 38، سوره طه و آیه 7، سوره قصص خطاب به مادر موسی (علیه السلام) دارد: و أوحینا ام موسی أن أرضعیه فاذا خفت علیه فألقیه فی الیم و لا تخافی و لا تحزنی...، و دیگر زنان صاحب مقامی که در آیات به آنها اشاره شده است.(259)

حضرت خدیجه (علیها السلام)

اکثر مفسرین(260) معتقدند آیه و وجدک عائلا فأغنی در سوره والضحی اشاره به مال حضرت خدیجه (سلام الله علیه) دارد، این بانوی بزرگوار اسلام و بهترین همسر پیامبر و مادر حضرت زهرا (سلام الله علیه) تمام اموال خود را در اختیار پیامبر قرار داد تا اسلام از این جهت تقویت شود و راه گسترش اسلام هموارتر گردد.
حضرت خدیجه (سلام الله علیه) بعد از مراسم ازدواج خطاب به پیامبر (صلی علی محمد و آله و سلم) گفت: سیدی! الی بیتک فبیتی بیتک، و انا جاریتک (مولایم! بیا به خانه خودت، خانه من خانه توست و من نیز کنیز تو هستم).(261)
بانویی که افتخار زیستن با خیر البشر را کسب کرد و اسلام به داشتن چنین ام المومنین افتخار می کند.
آزاده سروری که در مقابل حضرتش (صلی علی محمد و آله و سلم) بسیار متواضع و فروتن بود، خود را بسیار کوچک می نمود، او در کمال ایثار و گذشت همه کلیدهای خزائن خود را در اختیار پیامبر گزارد و خداوند به پاس این ایثار، تنها دانه جواهر گرانبها و بی مانند را به او تقدیم و خدیجه (سلام الله علیه) را مزین به فاطمه (سلام الله علیه) نمود.
همسر مهربانش پیامبر گرامی (صلی علی محمد و آله و سلم) درباره ایثار او فرمود: ولا استقام الدین الا بسیف علی و مال خدیجه(262) استقامت دین فقط به برکت شمشیر علی و ایثار خدیجه بود.
او برترین همسران رسول خدا، و اولین زن مومن بود، امیرالمؤمنان در خطبه ی قاصعه می فرماید: روزی که رسول خدا به پیامبری رسید نور اسلام به هیچ خانه ای وارد نشد جز خانه پیامبر و خدیجه که من سومین نفر آنان بودم که نور الهی وحی و رسالت را می دیدم و عطر آن را استشمام می کردم.
خدیجه زنی است که پیامبر (صلی علی محمد و آله و سلم) در حق او می گوید: ای خدیجه! خداوند متعال هر روز به وجود تو چندین با به ملائکه اش مباهات می کند و نیز فرمود: افضل نساء اهل الجنه خدیجه بنت خویلد و فاطمه بنت محمد و آسیه بنت مزاحم و مریم بیت عمران(263) خدیجه و فاطمه و مریم و آسیه برترین زنان بهشتی و عالی ترین زنان عالمند.
او در اثر ایمان و فداکاری به جایی می رسد که پیامبر (صلی علی محمد و آله و سلم) سلام رسان خداوند برای او می شود: جبرئیل به من پیغام داد: که سلام خدا و جبرئیل را به خدیجه ابلاغ کنم، جبرئیل اضافه می کند که: من هرگاه از سدر المنتهی به سوی زمین می گذرم، خداوند می فرماید: سلام مرا به خدیجه برسان(264)!
آن بانوی بزرگواری که هرگاه پیامبر نامش را می شنید گریه می کرد و به دوستانش احترام می گزارد و در فضیلتش فرمود: خدیجه و أین مثل و خدیجه؟ صدقتنی حین کذبنی الناس و أرزقنی علی دین الله و أعانتنی بمالها...(265).
او در مدت سه سال در شعب ابوطالب در محاصره اقتصادی و سیاسی و اجتماعی قریش خم به ابرو نیاورد، او که از بزرگ زنان جزیره العرب بود و ثروتش زبانزد مردمان آن روز بود در طول زندگی خود همیشه در رفاه و عزت زندگی کرده بود، ولی همه این ناملایمات را تحمل کرد و رسول خدا را در ادامه راهش یاری رساند و مایه آرامش او بود.

حضرت زینب (علیها السلام)

بانوی بلند قامت و نیکو چهره ای - جامع کمالات پنج تن آل عبا بود، در شکوه ظاهری و عظمت معنوی همچون جدش رسول خدا (صلی علی محمد و آله و سلم)، در حیا و عفت همچون مادرش فاطمه (سلام الله علیه)، در شیوایی و رسایی بیان همچون پدرش هلی (علیه السلام)، در حلم و صبر انقلابی همچون برادرش حسن (علیه السلام) و در شجاعت و قوت قلب همچون برادرش حسین (علیه السلام) بود. و در وقار و شخصیت به جده اش حضرت خدیجه (سلام الله علیه) بسیار شبیه بود.(266)
در مثلث وجودی شخصیت حضرت زینب (سلام الله علیه) که بر اساس سه پایه اصلی وراثت، تربیت و محیط شکل می گرفت هیچگونه ابهامی وجود نداشت. شرافت نسبی او بسیار ولا بود: جدش رسول خدا (صلی علی محمد و آله و سلم) خاتم الانبیاء، جده اش حضرت خدیجه (سلام الله علیه) از بانوان بهشتی، پدرش سرور اوصیاء و مادش سیده زنان جهان و دو برادرش سروران جونان اهل بهشت بودند.
تربیت او در جمع آل عبا تربیت صیحیح و کامل بود. از کودکی محبتش به برادرش امام حسین (علیه السلام) تعجب دیگران را بر می انگیخت و در ازدواجش با عبدالله بن جعفر طیار(267) - پسر عمویش - شرط کرد که در سفر و حضر از حسین جدا نشود. شخصیت و عظمت او نه به خاطر آن بود که دختر علی (علیه السلام) و فاطمه (سلام الله علیه) بود بلکه او به خاطر عبادت و رفتار خالصانه اش از میان خواهرانش ممتاز شد. او در جهت رسیدگی به تهیدستان و به طور کلی در جمع اضداد در درون خود همچون پدرش علی (علیه السلام) بود.
برترین ارزش ها در عظمت وجودی انسان علم و تقوا و جهاد و انفاق است و حضرت از این ویژگی ها در حد بسیار بالا برخوردار بود، علم او علم معمولی نبود بلکه علم لدنی داشت. ابن عباس(268) در نقل خطبه حضرت زهرا (سلام الله علیه) از او با عنوان عقیله یاد می کند و می گوید: حدثتنی عقیلتنا زینب بنت علی (علیه السلام) و شوهرش عبدالله نیز او را این نام می خواند: یا بنت المرتضی و عقیله بنی هاشم(269). ایشان در کوفه، در زمان حکومت پدرش، محفل تفسیر قرآن برا بانوان تربیت داده بود.
آری، ایشان برای تحکیم و گسترش اسلام از هیچ کوششی دریغ نکرد.
او در پاک زیستن و قداست به آنجا رسید که شایستگی حمل اسرار امامت و نیابت خاص امام حسین (علیه السلام) را یافت.(270)
آری اگر مادرش زهرا (سلام الله علیه) ام ابیها، بود او هم زینب زین ابیها، گشت. و همچون مادرش در راه دفاع از ولایت از همه چیز خود گذشت و سختی ها را بر جان خرید. او به مادرش بسیار شبیه بود؛ عبادتش نماز شبش، رضایتش، پوشیدگی اش و شجاعتش و... مادرش را در اذهان تداعی می کرد.
عبادت حضرت زینب (سلام الله علیه): علامه شیخ شریف(271) از فاطمه دختر امام حسین (علیه السلام) نقل می کند: ام عمی زینب فانها لم تزل قائمه تلک الیله - ای عاشره من المحرم - فی محرابها تستغیث الی ربها. امام سجاد (علیه السلام) می فرماید: هنگام اسارت عمه ام زینب از کوفه تا شام با آنهمه رنج و سختی و پرستاری و تجدید داغ ها از عبادت خود نکاست، در یکی از شب ها عمه ام را دیدم که بر اثر ضعف نشسته نماز می خواند، علتش را پرسیدم، گفت: سه شبانه روز است که جیره غذایی خود را به کودکان می دهم و بر اثر گرسنگی تاب ایستادن ندارم.(272)
خامس آل عبا در وداع آخرین به خواهرش فرمود: یا اختاه لانتسینی فی نافله اللیل.(273)