فهرست کتاب


بهشت خانواده با زنان شایسته

الف - یوسفیان‏

زنان، حافظ نوع بشر

نساوکم حرث لکم،(202) تفسیر نمونه ذیل این آیه می گوید: در این آیه زنان به مزرعه تشبیه شده اند و در این تشبیه، نکته باریکی نهفته است، این حقیقت قرآنی، ضرورت وجود زن را در اجتماع انسانی بیان می کند که او تنها وسیله هوسبازی و اطفاء شهوت نیست بلکه وسیله حفظ نوع بشر است.
تفسیر المیزان می گوید: نسبت جامعه انسانی کشتزار است به انسان کشت کار، همانطور که کشتزار برای بقای بذر لازم است و اگر نباشد بذرها به طور کلی نابود می شود و دیگر غذایی برای حفظ حیات و بقاء آن نمی ماند هم چنین اگر زن نباشد نوع انسانی دوام نمی یابد و نسلش قطع می شود، خداوند پدید آمدن انسان و به صورت انسان در آمدن ماده را تنها در رحم مادران قرار داده (با این که مقدرای از آن ماده اصلی در خود مردان هم وجود دارد) و از سوی دیگر طبیعت مردان را متمایل به زنان قرار داده است و میان این دو مودت و رحمت قرار داده و هدف اصلی از جذبه و کشش بین آنها را بقاء نوع انسان قرار داده، لذا عمل مباشرت غیر از موارد خاص که مزاحم او امر الهی است، محدود به وقت یا محل خاصی نیست و بدین وسیله معنای و قدموا لأنفسکم روشن تر می گردد.
مرحوم علامه طباطبایی در جای دیگر می فرماید: اختصاص هر زنی به شوهر خویش، احکام طلاق، عده، اولاد و ارث همه برای همین است که جهازات تناسلی زن و مرد برای آن هدفی که برای آن خلق شده به کار افتد یعنی بقاء نوع بشر.
تفسیر نمونه هم از جمله و قدموا لأنفسکم همین استفاده را می کند و می گوید: هدف نهایی از آمیزش تنها لذت و کامجویی نیست بلکه ایجاد و پرورش فرزندان شایسته است و این تقدیم، ذخیره معنوی برای فرد است. پس در انتخاب همسر، اصولی را رعایت کنید که نتیجه آن پرورش فرزندان صالح و تهیه این ذخیره بزرگ اجتماع انسانی باشد.(203)
مرحوم علامه جعفری در مورد این آیه می گوید: آیه حرث تنها موقعیت زن را در بعد عمل جنسی مطرح می کند و نه همه ابعاد زن که در دهها آیه شخصیت انسانی او مساوی مرد قرار داده شده است، و در این آیه مخاطب مردان اند که هوشیار باشید، شما در حال مباشرت در لحاظاتی به سر می برید که لحظات انسان سازی است، هدف اصلی و تنهایی تناسل و توالد است.(204)
و می توان از مجموع جملات آیه نساوکم حرث فأتوا حرثکم أنی شئتم و قدموا لأنفسکم در مورد تأثیر اصالت و شرافت خانواده در شخصیت انسان بهره گرفت همان گونه که این آیه شریفه بر این مطلب اشاره دارد: و البلد الطیب یخرج نباته باذن ربه و الذی خبث لا یخرج الا نکدا(205) سرزمین پاک به اذن پروردگارش گیاهش بیرون می آید و از سرزمین ناپاک جز گیاه اندک و بی فایده بیرون نمی آید، زمین شوره، سنبل بر نیارد! کرم ها و انگل ها هماره در لجنزار بوجود می آیند و رشد می کنند. آری فرزندان باروبر و حاصل درخت خانواده و گیاهان این زمین آماده اند.

خانواده پاک

امیرالمؤمنین (علیه السلام) در نامه 28 نهج البلاغه در پاسخ خودستایی های معاویه در مقایسه دو خاندان خودش و او چنین می فرماید: در خاندان ما، پیامبر است و در خاندان شما ابوجهل، که کارش تکذیب حق بود، ما حمزه شیر خدا را داریم و شما ابوسفیان را، شیر پیمان های باطل! حسن و حسین سروران جوانان بهشت از ماست و کودکان، جهنم (فرزندان مروان) از شما، فاطمه (سلام الله علیها) سرور زنان عالم و از ما و همسر ابولهب، هیزم کش از شماست، و از این قبیل چیزها که به نفع ما و زیان شماست.
و نیز امام حسین (علیه السلام) در خطبه های غرای خود در مسیر کربلا و واقعه شهادت خویش، پاکی خانواده خود را یادآور می شود: ان الدعی ابن الدعی قد زکزکی بین اثنتین بین السله و الذله و هیهات منا الذله، یأبی الله ذالک لنا و رسوله و حجور طالب و طهرت(206) به درستی که این زنازاده مرا در انتخاب یکی از دو راه وانهاده: میان کشته شدن، و ذلت، و (البته) ذلت از ما به دور است، خدا و رسولش و دامن های پاک آن را باری ما نمی پسندند و اجازه نمی دهند.
گفتار این دو امام بزرگوار هم اشاره به ناپاکی خانواده رقیب و هم اشاره به پاکی خانواده خود دارد. و در مورد حضرت مریم نیز آبه به این نکته اشاره می کند، زمانی که کودک معصوم مریم به دنیا آمد مریم شگفت زده شدند و شگفتی آنان از این جهت بود که چگونه ممکن است مریم عذراء کودک نا مشروع به دنیا آورد او که پدر و مادری پاکدامن و شرافتمند و برادری غیور دارد: فأنت به قومها تحمله قالوا: یا مریم! لقد جئت شیئا فریا، یا اخت هارون! ما کان ابوک امرأ سوء و ما کانت امک بغیا(207)، مریم که خود را با تأییدات الهی همراه می دید طفل را در آغوش گرفته و نزد قوم خود آورد. قوم به او گفتند: ای خواهر هارون! چیزی عجیب آوردی، پدرت که مرد بدی نبود و مادرت بدکاره نبود. مریم دختر عمران عمری را به نیک نامی گذرانده و مادرش بانویی است که قبل از تولدش نذر کرده که فرزندش را در راه خدا آزاد گذارد، و آنگاه که او را به دنیا آورد او را مریم نامید و از اغواگری های شیطان او را در پناه خداوند قرار داد.(208) طوبی لمن کانت امه عفیفه.

آل ابراهیم و آل عمران خاندان برگزیده

مریم بانویی بزرگوار از خاندانی پاک بود که خداوند آن خاندان را برگزید و بر جهانیان برتری بخشید، ان الله اصطفی ادم و نوحا و ال ابراهیم و ال عمران علی العالمین.(209)، ال یعنی زنان و مردان یک خانواده، آری گزینش و انتخاب خدا اختصاص به مردان ندارد. قل الحمدلله و سلام علی عباده الذین الصطفی(210) لفظ عباد شامل مردان و زنان می شود. از شاهکارهای هنری خدا در قرآن این است که در کنار مطرح کردن شخصیت های مردان از زنان با عظمت و با شخصیت نیز یاد می کند. و اکنون که سخن از شخصیت زن و نقش والا و سازنده اوبه میان آمد به قدرت سازندگی او در بحث بعد می پردازیم.