فهرست کتاب


بهشت خانواده با زنان شایسته

الف - یوسفیان‏

زن شایسته، نعمت برای همسرش

اگر زن وظایف خود را در امور مربوط به همسری به خوبی انجام دهد در این هنگام این زن شایسته و لایق، بالاترین نعمت برای همسرش، بعد از تقوی الهی خواهد بود: ما استفاد المومن بعد تقوی الله عزوجل خیرا له من زوجه صالحه(191)، و موجب سعادت همسرش خواهد بود: من سعاده المری الزوجه الصالحه(192)، بانوی شایسته ای که در حضور همسرش موجب سرور و شادی اوست و در غیبت او، از مال و ناموس او به خوبی محافظت می کند: ما أفاد عبد فائده خیرا من زوجه صالحه اذا راها سرته، و اذا غاب عنها حفظته فی نفسها و ماله(193)، و به گفته پیامبر (صلی علی محمد و آله و سلم) این زن یکی از عمال و کارگزاران خداوند در زمین و فرشته ای از فرشتگان اوست.
در زندگی خانوادگی اگر مرد بخواهد با عصبانیت و تندی و فریاد و سخنان رکیک به همسر و فرزندانش خستگی کار بیرون را جبران کند، چنین مردی به دست خویش تکیه گاه و تفریح گاه و آرام خانه خود را خراب کرده است، و هم چنین است اگر زن در پی آن باشد که خستگی خود از کار روزانه و بچه داری را به رخ همسرش بکشد و پرخاش و سرو صدا کند، محیط خانه را به جهنمی سوزان تبدیل کرده و فضای خانه را برای خود و همسر و فرزندان، آلوده و مسموم و فاسد کرده است. در حالی که زن می تواند با یک تبسم، بی نشاطی و اندوه همسرش را رفع کند، در کنار او بنشیند و بگوید و بخندد، در این حال این خانه برای همسرش بهشت است، همسرش در طول روز انتظار می کشد که کار روزانه اش تمام شود و بقیه وقت خود را کنار خانواده اش به سر ببرد و ترجیح نمی دهد که تا نصف شب در گوشه کوچه و قهوه خانه و جاهای دیگر عمر را سپری کند.
این زن برای همسرش بعد از تقوا، بالاتر نعمت است، در چشم همسر شیرین است و دارای جمال واقعی است، جمال فقط آرایش کردن و زیبا بودن نیست، جمال واقعی آن است که در چشم طرف مقابل با جمال باشد، داستان لیلی و مجنون اگر واقعیت هم نداشته باشد این نکته اش قابل توجه است: زمانی که آزوازه عشق لیلی افتاد بسیار تعجب کرد، لیلی که بود؟ یک زن زشت، سیاه، بیابان نشین، با لب های بزرگ، ولی این آواره عشق لیلی و مجنون از کجا؟! مجنون متوجه پادشاه شد و این شعر را خواند:
اگر بر دیده مجنون نشینی - بغیر از حسن از لیلی نبینی
چه بسیار زنان زیبا رویی که محبوب و مورد علاقه شوهرانشان نیستند و چه بسیار زنانی که از نظر زیبایی آن چنان نیستند ولی بر قلب همسرانشان حکومت می کنند و جان و دل آنها را تسخیر کرده اند، جمال زن فقط به زیبایی او نیست، بلکه به رفتار نیکویش، اخلاق زیبایش و همراهیش در شدت و سختی است، زبان نرم او محبت مرد را به سوی خود می کشاند، همان محبتی که زن بیشتر بدان نیاز دارد و بدون آن دنیا برایش تیره و تار است، و همان گونه که اگر شوهرش به او بگوید: من تو را دوست دارم، از قلب زن بیرون نمی رود، همان طور هم اگر زن بداند که شوهرش او را دوست ندارد خانه برایش جهنمی خواهد شد، و به زبان درازی زن به جای زبان نرم او محبتش را از قلب مرد بیرون می کند و این یکی از موارد آسیب پذیری زنان و یکی از آفات محبت است.

تبعیض چرا؟

المیزان ذیل آیه 34 سوره نساء روایتی از الدار المنثور آورده است که: بیهقی از اسماء بنت یزید انصاری روایت کرده است که: او خدمت رسول خدا (صلی علی محمد و آله و سلم) رسید در حالی که حضرت در جمع یاران خویش بودند و چنین عرضه داشته است: پدر و مادرم به فدایت باد، من از طرف زنان خدمت شما آمده ام، یا رسول الله! جانم به فدایت بدان که اگر هر زنی در شرق و غرب دلیل آمدن مرا بداند و از آن آگاه شود نظرش همانند من است (و همین سوال را از محضر شما دارد): خدای تعالی تو را به حق به سوی مردان و زنان مبعوث کرد و ما به تو و به خدایی که تو را فرستاده است ایمان آوردیم و ما طایفه زنان در چهار دیواری خانه ها محصور و تحت سیطره مردان هستیم، و شهوات شما را بر می آوریم و به فرزندان شما حامله می شویم، و اما شما مردان برتری هایی و بر ما یافته اید، شما به نماز جمعه و جماعت، به عیادت بیماران و به تشییع جنازه می روید، پشت سر هم هر ساله می توانید به حج بروید و از همه این ها بالاتر شما می توانید در راه خدا جهاد کنید، و زمانی که شما به سوی حج یا عمره و یا جهاد می روید ما اموالتان را حفظ می کنیم، برایتان لباس می بافیم و فرزندانتان را ترتیب می کنیم، مشارکت ما با شما در اجر و پاداش چگونه است؟ در این حال پیامبر (صلی علی محمد و آله و سلم) با تمام رخسار رو به اصحاب کردند و فرمودند: آیا گفتار هیچ زنی را بهتر از سوال این زن در امر دینش شنیده اید؟ اصحاب عرضه داشتند: ما فکر نمی کردیم زنی به چنین مطالبی راه پیدا کند.

جهاد زن، نیک همسرداری اوست

آنگاه حضرت به آن زن متوجه شدند و فرمودند: ای زن! برگرد و این پیام را به همه زنان برسان که ان حسن تبعل احد کن لزوجها و طلبها مرضاته و اتباعها یعدل ذلک کله همین که شما به خوبی شوهرداری می کنید و خشنودی همسر را به دست می آورید و تابع موافقت او هستید اجر همه این ها معادل اجر همه آن کارهایی است که برای مردان است، در این هنگام زن برگشت در حالی که از شدت خوشحالی مکرر می گفت: لا اله الله، الله اکبر.
صاحب المیزان بعد از این روایت، چند روایت دیگر به همین مضمون می کند و نیز از امیرالمؤمنین (علیه السلام) این حدیث را ذکر می کند که در نامه ای به فرزندشان فرمودند: ان المرأه ریحانه و لیست بقهر مانه. سپس ایشان نکاتی را که از این حدیث استفاده کرده اند متذکر می شوند و آن این که: زنان در عین این که در حجابند و مسوولیتشان، اداره داخل خانه است و بیشتر به شوون زندگی منزلی می پردازند، در عین حال از رفت و آمد نزد ولی امر و تلاش برای حل مشکلاتشان ممنوع نیستند.(194)
علامه اضافه می کنند که روش مورد پسند اسلام این است که: زن به تدبیر امور داخلی منزل و تربیت فرزندان بپردازد و این روش واجب نیست ولی سنتی پسندیده است و بسیار درباره آن تشویق شده و از آن جائی که جو مسلمانان، تقوا و به دست آوردن رضای خدا و برتری ثواب های آخرت و بر بهره های دنیوی، و تربیت بر اساس اخلاق شایسته زنان یعنی عفت و حیا و محبت به فرزند و عشق ورزیدن به زندگی در محیط خانه بوده، مسلمانان این سنت را حفظ کرده اند. و نکته دیگر آن که: اسلام ممنوعیت زنان را در امر جهاد و قضاوت و حکومت با مزیت هایی برابر فضایل آن امور، جبران نموده است. اسلام جهاد زن را نیکو شوهرداری او می داند و آن را برای زن افتخار حقیقی بر می شمارد. و البته این افتخارات حقیقی در ظرف زندگی که اسلام بر آن حاکم است ارزش خود را نشان می دهد، ظرفی که هر چیزی به مقدار ارزش واقعی اش ارج نهاده می شود و همه تلاش ها و رقابت ها بر سر فضایل انسانیت و رضامندی خدای سبحان است، خدایی که برای سلوک هر انسانی مسلکی معین کرده و خطی خاص ترسیم کرده است. در این فضا هیچ خطی بر خط دیگر برتری ندارد، در این فضا، مردی که در معرکه قتال حاضر می شود و در کمال سخاوت خون خود را ایثار می کند و یا مردی که سرپرستی امور جامعه را بر عهده گرفته و یا بر مسند قضا تکیه زده و این مسئولیت سنگین را با همه سختی و مشقتش می پذیرد، در درجه و مرتبه بر زنی که وظیفه شوهرداریش را نیکو انجام داده، برتری ندارد. در فضای اسلامی همه پستها زمانی افتخار به حساب می آیند که در نظر صاحبش، مسوولیت باشد و او آن مسوولیت و بار سنگین را به خاطر رضای خدا بر دوش کشد.
اصولا ظرف زندگی خوبی ها و بدی ها و افتخارات و ننگها را در چشم مردم آن زمانه ترسیم می کند و چه بسیار جمعیت هایی هستند که یک امر ناچیز و پست را تعظیم و یا یک امر مهم و ارزنده را تحقیر می کنند، و نیز ما مسلمانان امروزی که محیط مادیت و غرب زدگی به زندگی ما رنگ داده و فرهنگ ناپسند آن اختلاط زنان با مردان و بی بند و باری زنان و فساد اخلاقی و رها کردن مسولیت های خطیر و پرارزش خانواده را در قالب تمدن و پیشرفت و افتخار به ما القا کرده است، چه بسا امر بزرگی را حقیر و پست بشماریم، در حالی که در نظر اسلام بسی والا و بزرگ است.
و اینک از مجموع آیات و روایاتی که در دو بحث حقوق متقابل زن و مرد، و زن شایسته ذکر شد الرجال قوامون علی النساء بما الله بعضهم علی بعض و بما أنفقوا من أموالهم فالصالحات قانتات حافظات للغیب... حقوق زنان مردان روشن می شود.