فهرست کتاب


بهشت خانواده با زنان شایسته

الف - یوسفیان‏

درس 10 زن شایسته

فاالصالحات قانتات حافظات للغیب بما حفظ الله.(186)
پس زنان شایسته فرمانبر شوهران در کام گیری، و حافظ ناموس و منابع و آبروی آنان در غیابشان می باشند.
صلاح به معنای لیاقت و پاکروانی و قنوت به معنای خضوع دائم است.
قرآن پس از بیان سرپرستی مرد الرجال قوامون علی النساء اوصافی از ارزش های انسانی زن را بیان می کند: زن های شایسته زنانی هستند که همواره در حال ارتباط با خدا بوده و نگهبانان فرمان الهی در غیاب همسر خود می باشند و شخصیت همسر خویش را و نیز ناموس و اموال آشیانه انسانی خود را مختل نمی سازند. در این آیه خداوند را و نیز ناموس و اموال آشیانه انسانی خود را مختل نمی سازند. در این آیه خداوند زن را به نقش مهم خود آگاه می سازد و او را به درک و احساس وظیفه الهی اش توجه می دهد و از بی تفاوتی و کجروی در اداره خانواده که تدبیر و تقوای زن بستگی دارد، برحذر می دارد. این یک اصل تجربه شده است که اگر در یک خانواده زن، یک انسان کامل و خردمند باشد و با اطمینان بالا، اعضای آن خانواده سعادتمندند و تأثیر زن به مراتب از تأثیر مرد در خانواده و در مسائل انسانی آن و سعادت افراد آن بیشتر و این جمله که می گویند: زن خردمند می تواند مرد احمق را عاقل نماید، ولی مرد خردمند قدرت سازندگی زن احمق را ندارد، مستند به واقیعات فراوان است. و آیه مورد بحث ارزش های سازنده زن را گوشتزد می کند و اثبات می کند که رکن اصلی و عامل رشد طبیعت خانواده، زن است.(187)
مرحوم علامه طباطبایی ذیل این آیه می گوید: از این که در مقابل این گروه، زنان ناشزه قرار داده شده، به دست می آید که مراد از صالحات همسران صالح اند و نه هر زن صالح، در واقع آیه حکم مربوط به شوون زوجیت و چگونگی معاشرات منزلی را بیان می کند.(188)
قیمومیت مرد بر زن به معنای سلب آزادی زن و سلب اراده او در تصرف اموالش و سلب استقلالش در حفظ حقوق فردی و اجتماعی زن نیست و زن می تواند از استقلال و آزادی خود و از حقوق فردی و اجتماعی خود دفاع کند و برای رسیدن به این اهداف، از مقدماتی که او را به هدفهایش می رساند بهره بگیرد، بلکه قیمومیت مرد به این معناست که مرد به خاطر هزینه کردن بخشی از مال خود برای زندگی همسرش حق استمتاع از او را دارد؛ و اطاعت زن در همه اموری است که مربوط به استمتاع مرد می باشد و نیز زن وظیفه دارد ناموسش و اموال همسرش را که در زندگی خانوادگی به دست او سپرده شده در غیاب او حفظ کند.(189)
همچنین در سوره تحریم، آیه 5، خداوند اوصاف همسر شایسته را چنین بر می شمارد: عسی ربه ان طلقکن أن یبدله أزواجا خیرا منکن مسلمات مومنات قانتات تائبات عابدات سائحات ثیبات و أبکارا.
نخست: اسلام، و سپس ایمان یعنی ایمانی که در قلب انسان نفوذ کند، و بعد حالت قنوت یعنی تواضع و اطاعت از همسر، و سپس توبه یعنی اگر کار خلافی از او سر زد در اشتباه خود اصرار نورزد و عذرخواهی کند، و بعد عبادت خداوند، عبادتی که روح و جان او را بسازد و پاک کند، و سپس اطاعت فرمان خدا و پرهیز از هر گناه، کلمه سائحات را بسیاری از مفسران به به معنای روزه ترک گناه، و منظور از روزه در این جا ترک گناه است، و برخی سائح را به معنای مطیع فرمان خدا تفسیر کرده اند. (قرآن در مقابل اوصاف معنوی که بر می شمارد، روی باکره بودن و نبودن تکیه نمی کند).(190)

زن شایسته، نعمت برای همسرش

اگر زن وظایف خود را در امور مربوط به همسری به خوبی انجام دهد در این هنگام این زن شایسته و لایق، بالاترین نعمت برای همسرش، بعد از تقوی الهی خواهد بود: ما استفاد المومن بعد تقوی الله عزوجل خیرا له من زوجه صالحه(191)، و موجب سعادت همسرش خواهد بود: من سعاده المری الزوجه الصالحه(192)، بانوی شایسته ای که در حضور همسرش موجب سرور و شادی اوست و در غیبت او، از مال و ناموس او به خوبی محافظت می کند: ما أفاد عبد فائده خیرا من زوجه صالحه اذا راها سرته، و اذا غاب عنها حفظته فی نفسها و ماله(193)، و به گفته پیامبر (صلی علی محمد و آله و سلم) این زن یکی از عمال و کارگزاران خداوند در زمین و فرشته ای از فرشتگان اوست.
در زندگی خانوادگی اگر مرد بخواهد با عصبانیت و تندی و فریاد و سخنان رکیک به همسر و فرزندانش خستگی کار بیرون را جبران کند، چنین مردی به دست خویش تکیه گاه و تفریح گاه و آرام خانه خود را خراب کرده است، و هم چنین است اگر زن در پی آن باشد که خستگی خود از کار روزانه و بچه داری را به رخ همسرش بکشد و پرخاش و سرو صدا کند، محیط خانه را به جهنمی سوزان تبدیل کرده و فضای خانه را برای خود و همسر و فرزندان، آلوده و مسموم و فاسد کرده است. در حالی که زن می تواند با یک تبسم، بی نشاطی و اندوه همسرش را رفع کند، در کنار او بنشیند و بگوید و بخندد، در این حال این خانه برای همسرش بهشت است، همسرش در طول روز انتظار می کشد که کار روزانه اش تمام شود و بقیه وقت خود را کنار خانواده اش به سر ببرد و ترجیح نمی دهد که تا نصف شب در گوشه کوچه و قهوه خانه و جاهای دیگر عمر را سپری کند.
این زن برای همسرش بعد از تقوا، بالاتر نعمت است، در چشم همسر شیرین است و دارای جمال واقعی است، جمال فقط آرایش کردن و زیبا بودن نیست، جمال واقعی آن است که در چشم طرف مقابل با جمال باشد، داستان لیلی و مجنون اگر واقعیت هم نداشته باشد این نکته اش قابل توجه است: زمانی که آزوازه عشق لیلی افتاد بسیار تعجب کرد، لیلی که بود؟ یک زن زشت، سیاه، بیابان نشین، با لب های بزرگ، ولی این آواره عشق لیلی و مجنون از کجا؟! مجنون متوجه پادشاه شد و این شعر را خواند:
اگر بر دیده مجنون نشینی - بغیر از حسن از لیلی نبینی
چه بسیار زنان زیبا رویی که محبوب و مورد علاقه شوهرانشان نیستند و چه بسیار زنانی که از نظر زیبایی آن چنان نیستند ولی بر قلب همسرانشان حکومت می کنند و جان و دل آنها را تسخیر کرده اند، جمال زن فقط به زیبایی او نیست، بلکه به رفتار نیکویش، اخلاق زیبایش و همراهیش در شدت و سختی است، زبان نرم او محبت مرد را به سوی خود می کشاند، همان محبتی که زن بیشتر بدان نیاز دارد و بدون آن دنیا برایش تیره و تار است، و همان گونه که اگر شوهرش به او بگوید: من تو را دوست دارم، از قلب زن بیرون نمی رود، همان طور هم اگر زن بداند که شوهرش او را دوست ندارد خانه برایش جهنمی خواهد شد، و به زبان درازی زن به جای زبان نرم او محبتش را از قلب مرد بیرون می کند و این یکی از موارد آسیب پذیری زنان و یکی از آفات محبت است.

تبعیض چرا؟

المیزان ذیل آیه 34 سوره نساء روایتی از الدار المنثور آورده است که: بیهقی از اسماء بنت یزید انصاری روایت کرده است که: او خدمت رسول خدا (صلی علی محمد و آله و سلم) رسید در حالی که حضرت در جمع یاران خویش بودند و چنین عرضه داشته است: پدر و مادرم به فدایت باد، من از طرف زنان خدمت شما آمده ام، یا رسول الله! جانم به فدایت بدان که اگر هر زنی در شرق و غرب دلیل آمدن مرا بداند و از آن آگاه شود نظرش همانند من است (و همین سوال را از محضر شما دارد): خدای تعالی تو را به حق به سوی مردان و زنان مبعوث کرد و ما به تو و به خدایی که تو را فرستاده است ایمان آوردیم و ما طایفه زنان در چهار دیواری خانه ها محصور و تحت سیطره مردان هستیم، و شهوات شما را بر می آوریم و به فرزندان شما حامله می شویم، و اما شما مردان برتری هایی و بر ما یافته اید، شما به نماز جمعه و جماعت، به عیادت بیماران و به تشییع جنازه می روید، پشت سر هم هر ساله می توانید به حج بروید و از همه این ها بالاتر شما می توانید در راه خدا جهاد کنید، و زمانی که شما به سوی حج یا عمره و یا جهاد می روید ما اموالتان را حفظ می کنیم، برایتان لباس می بافیم و فرزندانتان را ترتیب می کنیم، مشارکت ما با شما در اجر و پاداش چگونه است؟ در این حال پیامبر (صلی علی محمد و آله و سلم) با تمام رخسار رو به اصحاب کردند و فرمودند: آیا گفتار هیچ زنی را بهتر از سوال این زن در امر دینش شنیده اید؟ اصحاب عرضه داشتند: ما فکر نمی کردیم زنی به چنین مطالبی راه پیدا کند.