فهرست کتاب


بهشت خانواده با زنان شایسته

الف - یوسفیان‏

اخلاق نیکو در هنگام ناخوشایندی از زنان

آیت الله جوادی آملی ذیل این آیه شریفه و عاشروهن بالمعروف می گوید: این معاشرت، اختصاص به مسائل خانوادگی ندارد و در بخش اجتماعی هم اسلام به معاشرت نیکو با زنان فرمان می دهد و می فرماید: آنان را در محافلتان راه دهید، زیرا گاه تعجب جاهلی و یا رواج فرهنگ غیر صحیح به مرد این گونه تلقین می کند که زن نمی تواند در جامعه حضور فعال داشته باشد، لذا در ادامه آیه به زدودن این رسومات جاهلی اشاره می فرماید: و ان کرهتموهن فعسی ان تکرهوا شیئا و یجعل الله فیه خیرا کثیرا، اگر این امر برایتان ناخوشایند است - که زن هم در جامعه نقش موثری ایفا کند - شما آن را تحمل کنید شاید خیر فراوانی در آن باشد، این بیان نظیر بیانی است که در مورد جهاد و دفاع آمده است و عسی ان تکرهوا شیئا و هو خیر لکم و عسی ان تحبوا شیئا و هو شر لکم، با این تفاوت که جهاد، امری موقتی است، و حضور زن در صحنه و حیات اجتماعی همیشگی است.(150)
تفسیر نمونه در ارتباط با جمله فان کرهتموهن... می گوید: با زنان معاشرت نیکو و رفتار مناسب داشته باشید و اگر به جهاتی از همسران خود رضایت کامل ندارید و بعضی کارهای آنها در نظر شما ناخوشایند است فورا تصمیم به جدایی و یا بد رفتاری نگیرید، زیرا ممکن است شما در تشخیص خود گرفتار اشتباه شده باشید و آن را نمی پسندید خداوند در آن خیر و برکت و سود فراوان قرار داده باشد. گاه می شود همسران درباره یکدیگر گرفتار سوء ظن های بی دلیل و حب و بغض های بی جهت می گردند و در این حال قضاوت ها اغلب نادرست است، ولی با گذشت زمان و مدارا کردن تدریجا حقایق آشکار می شود و تعبیر به خیر کثیر مفهوم وسیعی دارد که یکی از مصادیق روشن آن فرزندان صالح و با لیاقت و ارزشمند است.(151)(152)
و این معاشرت نیکو با زنان هماره اشاره شده است و تا زمان جدایی باید ادامه پیدا کند یعنی، آن مدت زمانی که زن و مرد در کنار هم می زیستند باید به نیکویی گذشته باشد و نیز این همزیستی باید با زیبایی به پایان پذیرد. ... فمتعوهن و سرحوهن سراحا جمیلا(153).
و در راستای این اصل آسمانی حضرت (علیه السلام) فرمودند: ما اکرم النساء الا کریم و ما اهانهن الا لئیم؛ تنها انسان کریم، زنان را گرامی می دارد و جز انسان پست به آنها اهانت نمی کند. و نیز رسول خدا (صلی علی محمد و آله و سلم) فرمودند: خیرکم، خیرکم لنسائه و انا خیرکم لنسائی(154)؛ بهترین شما مهرباترین شما برای زنانش می باشد و من نیز بهترین شما برای زنانم هستم.
پیامبر (صلی علی محمد و آله و سلم) این معاشرت نیکو را از حقوق زنان بر شمرده است(155): قال النبی (صلی علی محمد و آله و سلم): حق المراه علی زوجها: ان یسد جوعتها و ان یستر عورتها و لا یقبح لها وجها(156)؛ حق زن بر گردن همسرش این است که او را سیر گرداند و بدنش را بپوشاند و هیچ گاه با او ترشرویی نکند.
اصولا در خانواده گفتگوهای طرفینی و سوال و جوابها دو گونه اند: پاره ای مودبانه، محترمانه و محبت آمیزند و پاره ای خصمانه و نفرت انگیز. گاهی یک سخن تند یا ملایم اثرش در روح انسان باقی می ماند و او را افسرده و دلسرد یا شاداب و دلگرم می کند، اما انسانی که خداوند به او ایمان و تقوا و شرح صدر عطا کرده است نه تنها دل دیگران را با سخنان و رفتارهای تند نمی آزرد بلکه در مقابل تندی دیگران نیز با صفا و صمیمیت برخورد می کند و آن را در دل نگه نمی دارد، آری انسان می تواند تندیها را با جواب ملایم و رفتار شیرین و لبی خندان و چهره شکفته و آهنگی نرم برگرداند(157)، و صحنه رزم را به حجله بزم تبدیل کند.(158)

حقوق متقابل زن و مرد

دستگاه خلقت، استعدادهای طبیعی موجودات را در حرکت به سوی کمالشان با توجه به اهداف آفرینش، در درون آنان قرار داده است، و هر استعداد طبیعی مبنای یک حق طبیعی است پس باید اساس حقوق خانوادگی را مانند سایر حقوق طبیعی در طبیعت جستجو کرد. افراد بشر از نظر حقوق در اجتماع وضع مساوی دارند و همه مثل هم حق دارند استعدادهای درونی خود را شکوفا سازند، اما همین افراد از لحاظ حقوق اکتسابی با داشتن استعدادهای گوناگون و فعالیت های متفاوت در وضع نامساوی قرار می گیرند. تفاوت زندگی اجتماعی انسان ازدواج زندگی حیواناتی که زندگی دسته جمعی دارند این است که تشکیلات زندگی اجتماعی این حیوانات صد در صد طبیعی است اما انسان فقط زندگی خانوادگیش صد در صد طبیعی است.(159)
کارل فیریو لوژیست و زیست شناس فرانسوی در کتاب ارزشمند خود انسان موجودی ناشناخته ضمن بیان تفاوت های طبیعی زن و مرد در آفرینش می گوید: این تفاوت ها آنان را از نظر حقوق و وظایف در وضع نامشابهی قرار می دهد. او معتقد است اختلاف میان زن و مرد تنها مربوط به اندام های جنسی آنان نیست بلکه یکایک سلولهای بدن و دستگاه عصبی آنها نشانه جنس آنان است.(160)
و باید اضافه کرد که: این تفاوت ها تناسب است و موجبات تعادل را در اجتماع بشری فراهم می کند و نه نقص و کمال. اینک مناسب است قبل از ورود به بحث تبیین حقوق زن و مرد، مسئله هویت انسانی و مختصات طبیعی آن دو بپردازیم.

پرسش درس 7

1- اصل آسمانی قرآنی برای زندگی اجتماعی زنان کدام است؟ توضیح دهید.
2- از آیه للرجال نصیب مما اکتسبوا و للنساء نصیب مما اکتسبن چه برداشت می کنید؟
3- اسلام اخلاق هم زیستی زن و مرد در طول زندگی و یا رعایت اخلاق در زمان جدایی را چگونه دوست دارد؟