فهرست کتاب


بهشت خانواده با زنان شایسته

الف - یوسفیان‏

د - عفت در داد و ستد

وجود حریم و حائل بین زن و مرد بیگانه یک اصل است(84) و در نظام اخلاقی، تربیتی نقش موثری دارد زیرا هر چه روابط بیشتر و تماس ها نزدیکتر باشد زمینه تحریکات و وسوسه ها و هیجان ها بیشتر می شود و خطرات احتمالی دیگری را در پی دارد. قرآن در این رابطه خطاب به مومنین در ارتباط با همسران پیامبر می فرماید: و اذا سالتموهن متاعا فسئلوهن من ورا حجاب(85) و هنگامی که چیزی از وسایل زندگی از آنان می خواهید از پشت پرده بخواهید، البته منظور از حجاب در این آیه پوشش زنان نیست بلکه به معنای حائل قرار دادن بین خود و بیگانگان است. از خصوصیت حجاب این است که تماسی بین طرفین برقرار نمی گردد و نتیجه این تماس و ارتباط رویارویی، طهارت و پاکی قلب است: ذالکم اطهر لقلوبکم و قلوبهن(86).
اسلام دوست دارد زن در جامعه و بیرون از منزل به گونه ای باشد که موجب تحریک و تهییج نامحرمان نباشد، هر کاری که توجه مردان را جلب کند آن را نمی پسندد از این رو استفاده زن از بوی خوش را در مقابل نامحرمان، باعث ننگی و عذاب اخروی می داند قال رسول الله (صلی علی محمد و آله و سلم): اذاتطیبت المراه لغیر زوجها فانما هو نار و شنار(87)، و نیز حضرتش فرمودند: او مورد لعنت الهی قرار می گیرد. ایما امراه تطیبت و خرجت من بیتها فهی تلعن حتی ترجع الی بیتها متی ما رجعت(88).
هدف نهایی اسلام از سفارشات فراوان به رعایت عفاف و پوشش، نزدیک شدن هر چه بیشتر جامعه اسلامی به پاکی و سلامت است. قرآن در مورد پوشش زنان سالخورده ای که امید به ازدواج ندارند استثنائی قائل شده که بر آنان اشکالی نیست لباس های رویین خود را بر زمین نهند به شرط آن که خودنمایی و خود آرایی نکنند: و القواعد من النساء اللاتی لایرجعون نکاحا فلیس علیهن جناح ان یضعن ثیابهن غیر متبرجات بزینه(89)، اما در ادامه درباره همین زنان می فرماید: و ان یستعففن خیر لهن رعایت عفاف و پوشش از همین افراد هم پسندیده تر است.
مطلوب جامعه ایمانی تقوا و طهارت است و هر چه انسان را در این مسیر بیشتر یاری دهد مورد تاکید و سفارش اسلام است. اسلام برای پاک افراد و جامعه اهمیت بسیاری می دهد و خود، حکمت این توصیه ها و فرامین را در این آیات روشن می سازد: ذالکم اطهر لقلوبکم و قلو بهن و ... ذالک ازکی لهم، همگی این سفارشات و رعایت حدود و مرزهاو ایجاد حائل و پرده میان زن و مرد و جلوگیری از اختلاط زن و مرد، همه بدان جهت است که قلبها و دلها پاک بماند و جامعه به سوی هدف واقعی خود پیش برود. قرآن در سوره نور چند دسته از محارم زن را که پوشیدگی لازم در مقابل آنها ضرورت ندارد بر می شمارد، شهید مطهری درباره ملاک این عدم لزوم پوشش چنین می گوید: عمده ملاک در ترخیص بعضی موارد، عسر و خرج است همان گونه که از آیه 59 سوره نور استفاده می شود: طوافون بعضکم علی بعض قرآن در ضمن این آیات مسئله اجازه خواستن کودکان و مملوکین - بردگان - را مطرح می کند که در غیر اوقات سه گانه - صبح، ظهر، شب (که زمان استراحت و بیرون آوردن جامه های رویین می باشد) اجازه خواستن لازم نیست زیرا به واسطه تکرار آمد و شد اجازه خواستن موجب سختی و حرج است و غالب استثناءات باب حجاب از همین قبیل است از قبیل مباحات اقتضائی، لذا زن در مورد محارم خود نیز (غیر از همسر) هر چه پوشیده تر باشد بهتر است. و رخصت های تسهیلی و ارفاقی که به حکم ضرورت وارد شده اصل کلی اخلاقی را زیر پوشش خود ندارد.(90) و شاید بتوان این نکته را از آیه سوره احزاب آیه 56 برداشت کرد: لاجناح فی ابائهن و... و اتقین الله، زنان علی رغم این که در برابر محارم خویش وظیفه ندارند که پوشش کامل نداشته باشند (همان پوششی که در مقابل نامحرمان وظیفه دارند)، ولی رعایت تقوا و عفاف در برابر محارم نیز مطلوب و پسندیده است. در این قسمت آیه، التفات به کار رفته است، آیات قبل نوع برخورد با همسران رسول (صلی علی محمد و آله و سلم) و یا همه زنان دین باور را به صورت غائبانه بیان می کند و اما در این قسمت که مرحله توصیه به تقوی هست خداوند همسران رسول خدا را مخاطب قرار می دهد و آنان را به رعایت تقوی سفارش می کند. تا بدین وسیله قرب و نزدیکی زن به خداوند در حالت رعایت تقوی و عفاف نمایان می شود.

پرسش درس 4

1- عفت به چه معناست و چه تفاوتی با مفهوم حجاب دارد؟
2- زنان مومن با نامحرمان چگونه سخن می گویند؟
3- آیا پاداش و مجازات فرهیختگان جامعه با مردم عادی یکی است؟ چرا؟
4- غض بصر به چه معناست (بستن چشم یا کم کردن نگاه)؟(91)
5- بانوان خداباور در بیرون چگونه راه می روند؟ و چگونه داد و ستد می کنند؟

فصل 2 زن با همسر