عطر گل محمدی

نویسنده : سید محمد ضیاء آبادی

مقدمه

الحمدالله رب العالمین و الصلوه و السلام علی رسوله محمد و آله الطاهرین؛
لقد کان فی قصصهم عبره لاولی الالباب...(1)
در سر گذشت آنان (اقوام و ملل پیشین) درس برای اندیشمندان است.
این جمله نورانی از حضرت امام امیرالمؤمنین (علیه السلام) منقول است:
ان هذا القلوب تمل کما الابدان فابتعوا لها طرائف الحکم؛(2)
این دلها (از فکر و اندیشه در یک موضوع) ملول و خسته می شوند. همانگونه که بدن ها (از یک نواختی کار) احساس ملالت و خستگی می کنند. پس برای (رفع خستگی) آن دل ها، حکمت ها و دانستنی های تازه در اختیارشان گذارید (تا در کسب حکمت و علوم، احساس خستگی ننمایند).
ضمن سخنرانی های هفتگی که به توفیق خدا چند سالی است صبح های جمعه انجام می شود و به صورت جزوه های صفیر هدایت طبع و منتشر می گردد؛ به تناسب موضوع بحث و در جلسه داستان هایی از عالمان و صالحان از گذشته و حال ذکر شده است که خالی از آثار تربیتی و آموزندگی نمی باشد. اخیرا دوست ارجمند و عزیز و محترم جناب آقای شریف زاده که دارای ذوقی لطیف توأم با فضل و فضیلت می باشند، تصمیم بر گردآوری آن داستان از لابه لای مباحث گوناگون جزوات صفیر هدایت گرفته و آن را عملی کردند و اینک به صورت مجوعه ی حاضر تقدیم برادران و خواهران ایمانی می گردد تا با مطالعه ی آن که مشتمل بر مطالب متنوع است رفع خستگی کرده و آماده ی مطالعه ی مطالب علمی و تحقیقی بشوند. از همه ی خوانندگان عزیز التماس دعا و از دوست گرامی جناب آقای شریف زاده که اقدام به جمع و تنظیم این مجموعه نموده اند عرض تشکر دارم و موفقیت همگی را از خداوند متعال خواستارم.
سید محمد ضیاء آبادی
مقدمه ی گرد آورنده
(بسم الله الرحمن الرحیم)
نحن نقوص علیک أحسن القصص...؛
ما بهترین داستان (یوسف) را برای تو حکایت می کنیم.(3)
... فاقصص القصص لعلهم یتفکرون؛
پس (ای پیامبر) این قصه ی (بلعم باعورا) را بازگو کن؛ شاید به اندیشه فرو روند.(4)
به جرأت می توان گفت در میان فرهنگ های گوناگون و ملل مختلف هیچ قالب بیانی به قدر قصه نافذ و مؤثر نبوده است و با تعقیب رد پای بشر در درازای تاریخ، زندگی انسان هم هیچ گاه از قصه تهی نبوده است و شاید سبب آن این باشد که انسان به خاطر ویژگی های خاص روحی اش به قصه علاقه دارد و چه بسا راه و رسم قهرمانان آن را الگوی خود قرار می دهد.
انسان با قصه خوانی اولا با میراث های فرهنگی و آداب و سنن پیشوایان خود و همین طور آداب و رسوم جامعه و حیاتی که در آن زندگی می کند آشنا می شود و ثانیا بر اثر قصه خوانی بر تجربه و قدرت تفکر او افزوده می شود و به این وسیله زمینه ی خود سازی در او برانگیخته می گردد.
قصه جایگاهی بلند در تربیت نفوس و تهذیب جان ها دارد. با تأمل در تاریخ گذشتگان ملاحظه می شود بسیاری از دانشوران به قصه علاقه نشان داده اند و به قصه گویی و قصه نویسی گاه خالص و گاه آمیخته با خرافه ها پرداخته اند. از دانشوران بزرگ زبان فارسی ، فردوسی و عطار و سعدی و مولوی نام آوران بی بدیل این عرصه اند. در ادبیات عرب نیز ابن کثیر، فخر رازی و ثعالبی علاقه ی خاصی به جمع آوری قصه های پیشین نشان داده اند و البته در آن چه گرد آورنده اند رگه هایی از خرافه و مجهولات نیز دیده می شود. از دانشوران معاصر عرب گروهی سرشناس به قصه های قرآن اهتمام ورزیده اند که البته بیشتر از مصر بر خاسته اند و به طور نمونه قصص الانبیاء از عبدالوهاب نجار و دعوه الرسل الی الله تعالی از شیخ محمد عدوی را می توان نام برد.(5)
پیشینه ی قصه و قصه گویی در معنای وسیع آن در طول تاریخ ناپیداست و به درستی نمی توان گفت که نخستین قصه را چه کسی پرداخته است و کدامین پدر اولین حماسه را سرود و در جمع خویشان خود باز گفت و کدامین مادر اولین زمزمه ی قصه را در گوش کودک خود ترنم کرد.
قصه همواره حضوری پیدا و پنهان در زندگی روزمره ی ما داشته و دارد. شاید از همین روست که ادیان الهی و کتب آسمانی غالبا پیام خویش را در مایه ای از قصه و حکایت بیان می داشته اند و بر عبرت آموزی از سرگذشت پیشینیان بسی تأکید می ورزیده اند.
محکم ترین دلیل بر ریشه دار بودن علاقه ی انسان به قصه، توجه کتاب های مذهبی و به خصوص قرآن مجید به قصه است. اصرار قرآن بر قصه گویی و قصه خوانی هر خواننده ای را به وجد و شگفتی وامی دارد. انسان از خود می پرسد مگر قصه چیست و دارای چه تاثیر و نتیجه ای است که آفریدگار هستی پیامبرش و بلکه همه ی آفریدگان را به تأمل در قصه های قرآن فرا می خواند.
در واقع پاسخ این پرسش را باید در مفهوم و معانی قصه در قرآن و شیوه ی قصه نویسی قرآن جستجو کرد. این ابهام و تردید بیشتر از آن جهت است که ما هرگز از خود نپرسیده ایم که قرآن کریم از قصه های خویش چه هدفی را دنبال می کند.
آشنایی با فرهنگ قرآنی و تأمل در قصص گوناگون قرآن هر هوشمند مدبری را به تأمل وامی دارد که قصص قرآن تماما در پی تحقق یک هدف متعالی و مقدس است و آن تطهیر جان از زنگ رذائل و آراسته شدن به زیور فضائل و در یک کلام رسیدن به مقام قرب الهی است.
قصص قرآن همواره با تمثیلات بی مانند و هنرمندانه ی خود، هم نمایاننده ی زیبایی ها، پاکی ها، پاکدامنی ها و سرانجام عزت بخش صداقت، طهارت، عفت نفس و استقامت و پایمردی در راه عقیده است و هم نمایشگر پایان بد فرجام تبعیت از هواهای نفسانی، دل بستگی به دنیا، غفلت، غلبه ی شهوت، شرک، شک و تردید، بخل، کوتاهی در انجام وظیفه، کفران نعمت و نافرمانی از اوامر الهی است.
استاد فرزانه و مفسر عالیقدر حضرت آیت الله سید محمد ضیاء آبادی (ادام الله ظله العالی) با عنایت به ویژگی بارز تأثیر گذاری قصه گویی ضمن مباحث شیوای تفسیری (صبح هر جمعه) علاوه بر بیان دقائق، ظرائف و لطائف تفسیری و اشارات حکیمانه و مشفقانه ی خود به نکات اخلاقی، تربیتی و مسائل مبتلا به جامعه، با توانمندی و هنرمندی ویژه ی خود حکایات و قصصی را که مؤید نکات مطرح شده است، با بلاغت هر چه تمامتر برای شنوندگان بیان می نمایند که به اعتراف همگان بسیار جذاب، موثر و شنیدنی است و اگر ابهامی هم برای شنونده در طول سخنرانی وجود داشته، باشنیدن قصه و حکایات مطرح شده کاملا بر طرف می شود.
نگارنده ی این سطور که از جمله ی ارادتمندان به این عالم ربانی است و سالیان سال توفیق درک محضر حضرتش را داشته، با خود اندیشید این حکایات و قصص (که در این جلد تمثیلات هم بر آن افزوده شده) اگر چه با موضوعات تفسیری مرتبط و کلا یک مجموعه ی به هم پیوسته است و در جزوات صفیر هدایت هر هفته منتشر می شود؛ اما به طور مستقل و منفصل هم با مختصر ویرایشی برای دیگرانی که فرصت کافی برای مطالعه در اختیار ندارد و یا برای خواندن یک مطلب طولانی تفسیری ذوق و حوصله ی لازم را ندارند و یا هر دلیل دیگر، می تواند بسیار مفید، موثر و ثمر بخش باشد. انجام این مهم پس از مشورت و جلب موافقت معظم له، با همت برخی از دوستان با عنوان عطر گل محمدی به شکل کنونی در آمده که امیدواریم مورد استفاده ی همگان به ویژه دانش آموزان عزیز در مدارس راهنمایی و دبیرستان و دیگر اقشار محترم قرار گیرد.

وجه تسمیه ی کتاب عطر گل محمدی

در خصوص وجه تسمیه ی این مجموعه به عطر گل محمدی به نظر رسید که این نکات جالب و قصص نقل شده از صفیر هدایت در واقع رایحه ای دلنشین از جلساتی است که در آنها دو یادگار گرانبهای رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) یعنی قرآن و عترت با لسان توانای سلاله السادات حضرت آیت الله سید محمد ضیاء آبادی دامت برکاته به نحو بلیغ و شیوایی مورد شرح و تفسیر قرار می گرفتند و به واسطه ی آن، شامه ی شنوندگان مشتاق در این بوستان محمدی به عطر هدایت و ولایت معطر می شد.
مناسب دیده شد انتخاب این عنوان هم اصالت سیادت، نام خطیب و محتوای جلسه را یاد آور باشد و از سویی با دیدن و خواندن آن زبان ها به زینت صلوات بر محمد و آل محمد مزین گردد. امید آن که حق تعالی به لطف و کرمش بپذیرد.
شایان ذکر است قصص، نکات، تمثیلات و تذکرات اخلاقی این مجلد تماما از تفسیر سوره ی مبارکه ی هود گذینش شده است و ان شاءالله بزودی قصص و نکات اخلاقی تفسیر سوره ی مبارکه ی رعد نیز به محضر علاقه مندان تقدیم خواهد شد. خوشوقت خواهیم شد عزیزان خواننده ما را از پیشنهادها و نقطه نظرات مفید خود بهره مند فرمایند.

قابل توجه خوانندگان محترم جلد چهارم

خوشبختانه همچنان که انتظار می رفت کتابهای عطر گل محمدی (مجموعه داستان های عبرت انگیز) در زمان کوتاهی مورد استقبال گسترده ی خوانندگان محترم از اقشار مختلف در اقصی نقاط کشور قرار گرفت و در فاصله ی محدودی به تجدید چاپ رسید. به قول عزیزی این نوع کتاب ها به لحاظ کوتاه بودن نکته ها و واقعی بودن قصه ها و کلا درس آموز بودن آن ها اصولا برای همه پر جاذبه است چرا که هم در حضر قابل استفاده است و هم در سفر مونس خوبی است. از این رو اغلب افراد اشتیاق بیشتری به آن از خود نشان می دهند.
به هر حال این اقبال و اصرار بر انتشار ادامه ی آن از سوی عزیزان موجب شد مجلد کنونی آماده و با محتوای غنی تر ارائه گردد؛ با این مزیت که علاوه بر قصصی که در تفسیر سوره ی مبارکه هود بیان شده، بخشی از تمثیلات، تذکرات و نکات ظریف و لطیفی را که استاد ارجمند ضمن بیانات تفسیری خود به آن ها اشاره کرده اند بر مجموعه ی داستان ها افزوده شود که امیدوارم این سبک مورد پسند شما خوانندگان گرامی هم قرار بگیرد و ان شاءالله در صورتی که توفیق رفیق شد مجلات قبلی در چاپ های بعدی اینگونه تنظیم و به محضر شما عزیزان علاقه مند عرضه گردد.
از درگاه بنده نواز آن خالق بی نیاز مسئلت داریم قلب ما را با نور حقیقت قرآن و کلام حکمت آمیز و عبرت آموز اهل بیت (علیه السلام) منور گرداند و به مقام قرب خود هر چه بیشتر نزدیک تر سازد. آمین یا رب العالمین
با احترام نیازمند دعای خیر دوستان احمد شریف زاده زمستان 85