فهرست کتاب


حقیقت گمشده «داستان گرایش به مذهب اهل بیت علیهم السلام» جلد 2

شیخ معتصم سید احمد سیدمحمدرضامهری

سخنی با روسای مذاهب چهارگانه

بحث درباره تاریخ ائمه مذاهب چهارگانه بسیار مشکل است، زیرا اخبار آنها یا از راه طرفداران متعصب و غلو کننده نقل شده، و یا از طرف دشمنان آنها که علیه آنان سخن می گفتند. و میان این دو خط مخالف، به زحمت می توان به یک دیدگاه سالم و بی طرفانه ای رسید.
احمد امین می گوید: تعصب مذهبی، پیروان هر مذهبی را وادار به جعل اخبار برای بالا بردن ارزش مذهب خود نموده، و از این جمله احادیثی است که خبر از بشارت دادن پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) درباره هر یک از این ائمه است، مانند این روایت که، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) درباره اهل عراق فرموده است:
خداوند خزائن علم خود را در آنها قرار داده است. و یا اینکه: مردی از این امت به نام نعمان بن ثابت خواهد آمد، وکنیه او ابوحنیفه، خداوند به دست او سنت مرا در اسلام احیا خواهد کرد... و غیره. حتی ادعا کردند که تورات درباره ابو حنیفه بشارت داده است. همچنین شافعی ها درباره شافعی و مالکیها درباره مالک چنین عمل کرده، هر چند این سخنان دردی را دوا نمی کرد. وبدین خاطر بررسی تاریخ صحیح هر یک از این ائمه مشکل بوده، زیرا هر نسلی که می آید، فضایل جدیدی برای امام خود مطرح می کرد.(18)
درباره فضایل ابوحنیفه به تنهایی چندین کتاب به تحریر درآمده است، از جمله:
عقود المرجان فی مناقب ابی حنیفه النعمان از ابو جعفر طحاوی، مناقب ابی حنیفه از خوارزمی، البستان فی مناقب النعمان از شیخ محی الدین عبدالقادر بن ابی الوفا و شقائق النعمان فی مناقب النعمان از زمخشری... غیره. امثال اینها دلالت دارد بر شدت غلو و تعصب نسبت به ابو حنیفه، و اختلاف و جدال درباره مذاهب و ائمه آنها، والا به چه انگیزه ای اینقدر کتاب تالیف کرده اند، که مشابه آنها حتی درباره خلفای راشدین نیز نیامده است؟!
اکنون، در میان این دو خط مخالف یکدیگر، خط غلو و خط بدگویی، سعی می کنیم دیدگاهی بی طرفانه از تاریخ مذاهب واشکالهای آنها بدست آوریم.

امام ابو حنیفه:

زندگی ابو حنیفه:

نام او نعمان بن ثابت است. در سال 80 هجری در ایام خلافت عبدالملک بن مروان متولد، و در سال 150 هجری در بغداد وفات کرده است. او در عهد حجاج در کوفه زندگی می کرد، و کوفه یکی از شهرهای بزرگ عراق بود که جلسات علمی در آن تشکیل می شد. شدت اختلاف نظرها و برخورد افکار درباره سیاست، علم و اصول عقائد در آن زمان شگفت انگیز است. در چنین جوی ابو حنیفه در کلام و جدال از خود نبوغ نشان داده و به مناظره پرداخت، سپس به حلقه فقه پیوسته و در آن تخصص یافت. او شاگرد حماد بن ابی سلیمان متوفای 120 هجری واز با هوشترین شاگردان او بود. پس از وفات حماد، ابو حنیفه خود به تدریس مشغول شده، آوازه او بالا گرفته و نام او مشهور شد. او نزد اساتید دیگری نیز مانند عطاء بن رباح در مکه، نافع مولای ابن عمر در مدینه و دیگران درس خوانده است. ولی بیشتر ملازم حماد بن سلیمان بود. او از اهل بیت مانند امام محمد باقر و فرزندش امام صادق (علیه السلام) نیز روایت کرده است.