فهرست کتاب


زلزله چرا؟!

میرستار مهدیزاده‏

مناطق پر خطر تهران

بخش های مرکزی و جنوبی و همچنین محله های قدیمی شهر تهران، مملو از ساختمان های کهنه با مصالح بسیار نامرغوب است که در برابر زلزله ای با بزرگی پایین نیز مقاوم نیستند.
همچنین در محلات قدیمی تهران و سایر شهرهای کشورمان، تراکم بیش از حد منازل و باریکی بسیار زیاد کوچه ها، وضع را در زمان بروز زلزله بسیار بدتر کرده و از هر گونه کمک رسانی به مناطق آسیب دیده جلوگیری می کند.
از طرف دیگر، به هنگام وقوع زلزله ای بزرگ، سالم ماندن ساختمان ها و برج های مرتفع شمال تهران را (که دقیقا در داخل محدوده گسل های پر خطر شمال تهران و نیاوران بنا شده اند) به هیچ وجه نمی توان تضمین کرد. در اکثر این ساختمانها که تعداد زیادی از آنها در سال های اخیر بنا شده اند، ضوابط و اصول مهندسی زلزله، پایداری شیب و پی سازی رعایت نشده است.
به طور کلی، در ساخت و ساز بناهای سبک و نیمه سنگین در کشور ما، به مقاومت و وضعیت زمینی که قرار است سازه بر روی آن بنا گردد، اهمیت چندانی داده نمی شود.
یکی از مسایلی که بلافاصله پس از وقوع زلزله خودنمایی می کند، مساله امداد رسانی توسط نیروهای امدادگر در سطح منطقه زلزله زده است. هنگامی که در یکی از نقاط کشورمان، زلزله یا فاجعه طبیعی دیگری رخ می دهد، سیل امدادها از شهرهای بزرگ و کوچک و به ویژه شهر تهران به سوی آن منطقه سرازیر می گردد. حال چنانچه یکی از شهرهای بزرگ و خصوصا تهران که بیش از 20 درصد جمعیت کشور را در خود جای داده است و مرکز عمده سیاسی، اقتصادی و خدماتی کشور به شمار می رود، متحمل چنین ضایعه ای شود، آیا توان یاری رساندن به آن را از داخل یا خارج شهر مورد ارزیابی قرار داده ایم؟
مقصود ما در این جا ایجاد رعب و وحشت در بین مردم نیست، زیرا حقیقت را نباید انکار کرد و چه بسا که آگاهی و آموزش مردم در این زمینه، نقش بسیار با اهمیتی در کاهش خطرات این پدیده و سایر پدیده های طبیعی در سطح کشور ایفا نماید.

فصل ششم: نکات ایمنی زلزله

اگر زلزله ای در همین لحظه اتفاق بیفتد، چه می کنید؟
سالانه در جهان، ده ها زلزله اتفاق می افتد که برخی از آنها خفیف و برخی دیگر شدید است و خسارتهای جانی و مالی فراوانی در بر دارد.
بنابراین، توصیه های ایمنی زلزله، نسبت به حوادث دیگر اهمیت خاصی دارد.

رعایت نکات ایمنی قبل از وقوع زلزله

از آنجا که زلزله خبر نمی کند، باید پیش از وقوع آن، تدابیر ایمنی خاص و مهمی به شرح زیر بیندیشیم:
1- اجرای دستورالعمل های نحوه قطع جریان آب، برق، گاز و سایر امکانات خدماتی در منزل.
گاز: معمولا شیر اصلی گاز، روی لوله ورودی و پس از کنتور نصب می شود و دسته آن به رنگ قرمز یا نارنجی است.
برق: فیوز اصلی برق در طبقه همکف یا زیر کنتور قرار دارد. در صورتی که در مجتمع های آپارتمانی زندگی می کنید، محل فیوز برق خانه خود را به نام خود مشخص کنید.
آب: شیر اصلی ورود آب به منزل، در همان محلی است که لوله آب وارد خانه می شود. این شیر در کنار کنتور اصلی قرار دارد.
2- مکانی را انتخاب کنید که همه اعضای خانواده، بعد از وقوع زمین لرزه در آنجا جمع شوند.
3- یک یا چند نقطه امن را در هر اتاق انتخاب کنید، تا در مواقع ضروری بتوانید به آن نقاط پناه ببرید.
4- نقاط امن محل کار سکونت خود را در روی نقشه ای مشخص کنید و آن را در اختیار نزدیکان خود قرار دهید.
5- تمرینهای دوره ای نجات از خطرهای زمین لرزه را که از طریق رسانه ها آموزش داده می شود، انجام دهید و این برنامه را هر چند وقت یک بار تکرار کنید.
6- دوره کمک های اولیه به ویژه آموزش احیای قلبی و ریوی را از طریق هلال احمر شهر و یا سایر مراجع ذیصلاح، بیاموزید.
7- از استحکام و مقاومت ساختمان قدیمی در برابر زمین لرزه مطمئن شوید.
8- در ساختن بناهای جدید، اصول و مقررات ایمنی و مقاومت ساختمان در برابر زلزله را به دقت رعایت کنید.
9- محل خواب شما نباید در کنار پنجره، زیر لوستر، تابلو، آینه و سایر اشیای شکننده و آویزان باشد.
10- راهروها و خروجی های منزل را بررسی نمایید و وسایلی را که ممکن است بعد از وقوع زلزله سد راه شوند، از آن مکان ها دور کنید،
11- وسایل سنگینی را که هنگام وقوع زلزله ممکن است سقوط کنند، از جمله کتاب ها، گلدان ها آویز و لوسترها، در محل خود محکم کنید.
12- اشیای بزرگ و سنگین را در قفسه های پایین تر قرار داده و قفسه ها را محکم به دیوار متصل کنید.
13- اشیایی را که در قسمت خارجی ساختمان قرار دارند، مانند کولرها و گلدان های پشت پنجره، در جای مناسبی قرار دهید و یا در جای خود مستحکم نمایید.
14- شیروانی و کلاهک دودکش های بخاری را که در زمان وقوع زلزله ممکن است سقوط کنند، بازرسی کنید.
15- ذخیره آب و غذا (ترجیحا به صورت کنسرو) به اندازه مصرف سه روز آماده کنید. در صورتی که این ذخایر به صورت کنسرو نباشند، باید هر دو هفته یک بار، آنها را تجدید کرد تا فاسد نشوند.
16- کیف امداد و نجات را همواره در منزل آماده داشته باشید.
17- مواد شیمیایی سمی و خطر آفرین را در ظرف پلاستیکی مطمئن و در پایین ترین قسمت گنجه ها قرار دهید.
18- برای جلوگیری از حوادث ناشی از بروز حادثه، حتماً یک کپسول آتش نشانی در منزل داشته باشید و حتی الامکان آنرا در آشپزخانه قرار دهید. همچنین نحوه استفاده از آن را بیاموزید و به کلیه اعضای خانواده نیز آموزش دهید.
19- نزدیک ترین محل امداد رسانی مانند جمعیت هلال احمر، درمانگاه ها، آتش نشانی و قرارگاه های نیروی انتظامی را، که در هنگام حادثه می توانند به شما کمک کنند، شناسایی کنید.
20- از یک مهندس طراح ساختمان جهت بررسی ساختمان دعوت به عمل آورید و درباره چگونگی راه های مراقبت از ساختمان با او مشورت کنید.