ازدواج موفق

نویسنده : عباس رحیمی

19.اهمیت به کار منزل

زن نباید کار منزل را دست کم بگیرد و فکر کند که عمر او به هدر می رود و فقط کار، کار بیرون خانه است. بلکه خانه داری، بچه داری، شوهر داری و رسیدگی به امور منزل، یک هنر، افتخار و عبادت بزرگ برای او محسوب می شود که احادیث مربوط به آن را در لابه لای مطالب گذشته بیان نمودیم.( مراجعه شود) رسول خدا(علیه السلام) فرمود: خوب شوهر داری کردن زن، معادل تمام اعمالی است که مردان انجام می دهند. هنر خانه داری و تربیت فرزندان، هنر بزرگی است که نباید از آن غافل شد. زنان باید با دلگرمی تمام به رتق و فتق امور زندگی بپردازد که از کار مردان کمتر نیست. اداره زندگی از اداره یک مؤسسه اگر بیشتر نباشد کمتر نیست. توجه به اهمیت آن حائز اهمیت است.

20.حفظ حیا، عفت و حجاب

یکی از وظایف زن و مرد، حفظ مرزها و رعایت حدود عفاف و حجاب است که در قالب حیای اسلامی مطرح است. البته این وظیفه از وظایف مشترک است و از آن جا که رکن اصلی آن به زن مربوط می شود، آن را در بحث مخصوص به خانم ها آوردیم؛ ولی در عین حال، رعایت آن را به مردان نیز توصیه می کنیم.
اسلام، هرگونه عشوه گری، دلربایی و آرایش را برای زن در برابر شوهر خو مجاز و یک وظیفه می داند، ولی هرگونه عملی را که موجب توجه نامحرمان شود، به شدت ممنوع کرده است؛ از نگاه کردن، لباس پوشیدن و آرایش تا سخن گفتن و لبخند زدن، همه و همه، در حضور نامحرمان از احکام خاصی برخوردار است و باید نزاکت و حدود و مرزبندی ها دقیقاً رعایت گردد.
حکم نگاه زن به مرد نامحرم و نگاه مرد نامحرم به زن، در سوره نور مطرح شده و قرآن، هم زنان و هم مردان را مأمور به چشم پوشی از نامحرم و حفظ حیا کرده است و در مورد مردان فرموده است: قل للمومنین یغضوا من ابصارهم و یحفظوا فروجهم ذلک ازکی لهم ان الله خبیر بما یصنعون...؛(222) به مردان مؤمن بگو: چشم های خود را فرو ببندید و اندام جنسی خود را حفظ کنید که این برایشان پاک تر است و خداوند آنچه انجام می دهند دانا است.
و در مورد زنان چنین فرموده است: و قل للمومنات بغضضن من ابصار هن و یحفظن فروجهن و لا یبدین زینتهن... و لیضربن بخمر هن علی جیوبهن...؛(223) به زنان با ایمان بگو: چشمان خود را(از نامحرم) فرو ببندند و اندام خویش را محفوظ دارند و زیبایی و زینت خود را آشکار نسازند و... گردن و سینه خود را نیز بپوشانند.
در احادیث نیز برای حفظ حدود، بسیار سفارش شده است؛ از جمله رسول خدا(علیه السلام) فرموده است: العفاف زینة النساء؛ عفت و پاکدامنی،زینت زنان است.(224)
امام صادق(علیه السلام) در مورد حیای زنان می فرمایند: خیر نساءکم التی اذا خلت مع زوجها خلعت له درع الحیاء و اذا لبست لبست معه درع الحیاء؛ بهترین زنان شما، آنانند که وقتی نزد شوهر می روند، با بیرون آوردن لباس حیا را نیز کنار می زنند و با پوشیدن لباس، لباس حیا را نیز می پوشند.(225)
یعنی هر چه دلربایی دارند فقط برای شوهر آشکار می کنند و در برابر غیر شوهر، یک پارچه حیا و عفت می شوند.
جابربن عبدالله گوید نزد پیامبر ایشان فرمودند: ان خیر نساءکم... المتبرخة مع زوجها الحصان علی غیره التی تسمع قوله و تطیع امره و اذا خلی بها بذلت له ما یرید؛ بهترین زنان شما، کسانی اند که با شوهر خود بی پرده اند؛ ولی با بیگانگان، باعفت رفتار می کنند. سخن شوهر را گوش می کنند و شوهر در خلوت هر چه از آنان می خواهد، دریغ نمی کنند.(226)
از رسول خدا(علیه السلام) نقل است که فرمود: خیر نسائکم العفیفه الغلمه: العفیفة فی فرجها الغمة مع زوجها؛ بهترین زنان شما کسانی هستند که در مقابل نامحرمان پاکدامن و عفیف باشند، و در برابر شوهر خود با شهوت و عشق باز.(227)
از این دو حدیث و مانند آن استفاده می کنیم که زن باید در مقابل نامحرمان و اجانب با تمام وجود، از ناموس خود حراست کند و به هیچ وجه حتی با نگاه، با نوع لباس و بوی خوش و مانند آن، موجب جذب و جلب توجه اجانب نگردد، ولی نزد شوهر خود و برای او تمام حیا را کنار بگذارد و با او عشق گری کند.
بنابراین، حیای زن، سپر محکمی است در برابر انحراف و لغزش؛ و زن می تواند با داشتن عفاف و حیا، از ارزش های خویش دفاع کند.
قرآن در مورد سخن گفتن زن در مقابل مرد نامحرم نیز دستور دارد و می فرماید: فلا تخضعن بالقول فیطمع الذی فی قلبه مرض؛با ناز و غمزه سخن مگویید که بیمار دلان، در شما طمع می کنند.
نقل است که ابن مکتوم که مرد نابینایی بود، خواست خدمت پیامبر(علیه السلام) برسد، دو نفر از همسران آن خضرت به نام عایشه و حفصه حضور داشتند. حضرت فرمود: برخیزید، بروید داخل اتاق! گفتند: او مردی نابینا است! حضرت فرمود: درست است که او شما را نمی بیند، ولی شما او را می بینید.(228) اسلام تا این حد رعایت حدود لازم و به شکستن مرزها راضی نیست، همچنین پیامبر فرمود: اذا جلست المراة مجلسا فقامت عنه فلا یجلس فی مجلسها رجل حتی یبرد؛ اگر خانمی از جایی که نشسته بود برخاست، مرد نامحرم نباید جای او بنشیند تا آن مکان سرد شود.(229)
در مورد سلام کردن به زنان نیز درباره خضرت علی(علیه السلام) نقل است: و کان یکره ان یسلم علی الشابة منهن؛ او به زنان سلام می کرد، ولی دوست نداشت به زن جوان سلام کند.(230)
مرد نیز باید مراقب رفت و آمد افراد باشد و پای هر مردی را به خانه باز نکند و از ورود افراد ناسالم جلوگیری کند و هر دوست و آشنایی را به خانه نیاورد.
از نظر اسلام، ماندن زن و مرد نامحرم در جای خلوت ممنوع است، رسول خدا(علیه السلام) فرمود: من کان یومن بالله و الیوم الاخر فلا یبیت فی موضع تسمع نفسه امراة لیست له بمحرم؛ کسی که به خدا و معاد ایمان دارد، نباید در جایی بخوابد که زن نامحرمی صدای نفس کشیدن او را می شنود.(231)
همچنین فرمود: لا یخلون رجل بامراة لیست بمحرم الا کان ثالثهما الشیطان؛ هرگاه زن و مرد نامحرمی در جای خلوتی قرار گیرند، شکی نیست که شخص سوم شیطان خواهد بود(تا آن ها را به گناه اندازند).(232)
چنان که در لباس پوشیدن و زینت کردن نیز حدودی وجود دارد و اسلام اجازه نمی دهد زن، زینت کرده و معطر از خانه بیرون رود، زیرا امکان خطر وجود دارد و این فقط به خاطر پاسداری از شخصیت زن است.
از رسول خدا(علیه السلام) نقل است که فرمود: هلاک نساء امتی فی الاحمرین الذهب و الثیاب الرقال؛(233) زنان امت من را دو چیز هلاک می کند: یکی طلا(زیورآلات) و دیگری لباس نازک و رقیق (بدن نما).
و فرمود: اذا تطیب المرئه لغیر زوجها فانما هو نار فی شنار؛(234) زن اگر خود را برای غیر همسر خوشبو سازد، این کارش، ننگ و عار است و آتش جهنم در پی اوست.
و نیز از این که زن خود را برای غیر شوهر آرایش کند، نهی کرد و فرمود: کان حقا علی الله ان یحرقها بالنار؛ بر خداوند رواست که او را در آتش بسوزاند.(235)
رسول خدا(علیه السلام) فرمود: ان الله یحب الحیی المتعفف؛(236) خداوند، انسان باحیا و با عفت را دوست دارد.
همچنین فرمود: الحیاء هو الدین کله؛ حیا، همه دین است.
امام صادق(علیه السلام) فرمود: لا ایمان لمن لا حیاء له؛(237) آدم بی حیا، ایمان ندارد.
امام علی(علیه السلام) فرمود: الحیاء تصد عن الفعل القبیح؛ حیا، از کار زشت جلوگیری می کند.
و نیز فرمود: احسن ملابس الدنیا الحیاء؛(238) بهترین لباسهای دنیا، حیا است.
و آن حضرت فرمود: الحیاء سبب الی کل جمیل؛(239) حیاء وسیله رسیدن به تمام زیبایی ها است.

مفهوم حیا و حجاب

حیا، سدی پولادین در برابر انحراف ها است، چه برای مرد و چه برای زن. مرد و زن، هر دو باید پاسدار حجاب و عفاف و حیا باشند؛ البته مفهوم حجاب، تنها پوشیدن بدن نیست، بلکه نوع صحبت کردن، خندیدن و... جزء حجاب است. در مجموع، در محدوده حفظ حرمت ها باید نکات زیر که برگرفته از احادیث و آیات قرآن است، رعایت گردد.
1.حیا شامل تمام ابعاد عفت می شود؛ از جمله پوشش تمام بدن زن و تمام موی سر، به استثنای صورت ها تا مچ - که پوشاندن آن واجب نیست؛ اما بهتر است احتیاط کند و آن قسمت ها را نیز از نامحرمان بپوشاند.
2.پوشش مناسب را انتخاب کند؛ از جمله استفاده از مقنعه یا روسری است، البته مقنعه چون گردن و سینه را پوشش می دهد، بهتر است و نیز استفاده از چادر مناسب و پوشیدن شلوار (اکتفا نکند به شورت و جوراب).
3.پوشیدن جوراب ضخیم یا دو جفت روی هم که بدن پیدا نباشد و پرهیز از پوشیدن لباس های بدن نما(240)
4.در بیرون از خانه از بوی خوش، حتی بوی صابون یا شامپوی معطر و مانند آنها استفاده نکند.(241)
5.در بیرون از خانه جلوی نامحرمان و بلکه جلوی مردان محرم، غیر از شوهر آرایش نکند که شعبه ای از زنا محسوب می شود و با حیا منافات دارد.
6.از پوشیدن زیورآلات به شکلی که آشکار باشد، خودداری کند.
7.در حضور دختران و پسران بزرگ و مردان خانواده - که محرمند - باز هم حیا را رعایت کند و کارهای خارج از نزاکت را انجام ندهد و از آرایش و پوشیدن لباسهای زننده خودداری نماید، به ویژه اگر آنان مجرد باشند.
8.زن و شوهر باید از هرگونه حرکت و شوخی که عفت را مخدوش می سازد در حضور دیگران، به خصوص در حضور فرزندانشان، جداً خودداری کنند.
9.بسیاری از خویشان، مانند برادر شوهر و خواهر زن محرم نیستند و زن و شوهر باید جلوی آن ها نیز حدود را رعایت بکنند - همان طور که با سایر نامحرمان برخورد می کنند - و بدانند که خویشاوند بودن دلیل بر محرم بودن نیست. در میهمانی با پوشیدن لباسهای آستین کوتاه و نداشتن جوراب و مقنعه و باز بودن سینه و... در شأن یک خانواده مسلمان و با حیا نیست.
10.دختر و پسر تا عقد شرعی خوانده نشود، محرم نیستند و مجرد نامزدی و حلقه دست کردن، محرمیت نمی آورد؛ از این رو باید مانند دو نامحرم با هم رفتار کنند تا زمانی که صیغه عقد خوانده شود.
11. عقدی به نام خواهر و برادری وجود ندارد و تنها عقدی که محرمیت می آورد، فقط و فقط، عقد ازدواج است، چه دائم و چه موقت و با خوانده شدن عقد صحصح شرعی، هرگونه رابطه ای، حلال می شود و منع شرعی وجود ندارد.
این بحث را با بیان چند حدیث خاتمه می دهیم:
1.امام صادق(علیه السلام) فرمود: اذا صلت المراة خمسا و صامت شهرا و اطاعت زوجها و عرفت حق علی(علیه السلام) فلتدخل من ای ابواب الجنة شاءت؛ هرگاه خانمی نمازهای پنج گانه را انجام دهد، ماه رمضان را روزه بدارد، شوهرش را اطاعت کند و حق علی(علیه السلام) را بشناسد، از هر یک از درهای بهشت که دوست دارد، وارد بهشت می شود.(242)
خانمی حضور پیامبر(علیه السلام) آمد و عرض کرد: حق شوهر بر زن چیست؟ حضرت فرمود: ان تطیعه و لا تعصیه و لا تصدق من بیته الا بادنه و لا تصوم تطوعا الا باذنه و لا تمنعه نفسها و ان کانت علی ظهر قتب و لا تخرج من بیتها الا باذنه و ان خرجت بغیر اذنه لعنتها ملائکة السماء ملائکه الارض...؛ این که او را اطاعت کند، نافرمانی اش نکند، بدون اجازه او از خانه اش صدقه ندهد، بدون اجازه روزه مستحبی نگیرد و هرگاه خواست از او بهره جنسی ببرد، مانع نشود؛هر چند بر گرده شتر سوار باشد و بدون اجاره او از خانه خارج نشود، که ملائکه او را نفرین خواهند کرد.(243)
زن پرسید: ای رسول خدا! حق چه کسی بر مرد بیشتر است؟ حضرت فرمود: پدر و مادرش. زن پرسید: چه کسی برزن بیشتر حق دارد؟ حضرت فرمود: شوهرش. زن پرسید: آن قدر که مرد بر زن حق دارد، زن هم بر مرد حق دارد؟ حضرت فرمود: خیر! از صد تا، یکی هم نه!
3.در روایتی آمده است: اسماء دختر یزید، حضور پیامبر رسید و گفت: من نماینده زنان و فرستاده آنان هستم و چون می خواستم حضور شما برسم، هر زنی که فهمید، گفت که از طرف من هم بگو: خداوند تو را بر زن و مرد به حق فرستاد و همه ایمان آوردیم و ما زنان در خانه های خود محصور شدیم، باید شما شوهران را از نظر جنسی سیر کنیم، فرزندانتان را در شکم خود نگهداری نماییم و خدا، شما مردان را به نماز جمعه و جماعت و عیادت مریض و تشییع جنازه و حج بعد از حج و از همه برتر، جهاد در راه خدا، که ما محروم هستیم، برتری داد و وقتی یکی از شما مردان به جهاد یا حج عمره برود، ما باید فرزندانتان را نگهداری کنیم، اموالتان رسیدگی کنیم، لباسهایتان را ببافیم(و خلاصه تمام کارهای پر ثواب مال شما مردان است و ما زنان باید فقط کار خانه را انجام دهیم) و در اجر شما شریک نیستیم!
حضرت به اصحاب رو کرد و فرمود: تا کنون زنی به این سخنوری و فهمیدگی در امور دینی دیده بودید؟! گفتند: خیر! ما هرگز فکر نمی کردیم این زن این گونه حرف بزند!
حضرت فرمود: ای خانم! برگرد به تمام زنان که تو را فرستاده اند،بگو: حسن تبعل احد یکن لزوجها و طلبها مرضاته و اتباعها موافقته یعدل ذلک کله خوب شوهرداری کردن شما و به دست آوردن رضایت او، با تمام این کارهای خوب برابر است؛ زیرا موفقیت مرد در آن امور، در گرو همکاری خانم اوست! آن زن با خوشحالی برگشت.(244)