معراج سبز (چهل حدیث نماز)

نویسنده : علی اکبر رشاد مترجم : علی اکبر رشاد

مقدمه

بسم الله الرحمن الرحیم
از آنجا که نماز، امام عبادات است، کلمه پیشوایان نیز پیشوای کلمات، بر آن شدم که سیمای نماز را در آیینه کلمات پیشوایان معصوم علیهم السلام ارائه نمایم.
با مراجعه به دهها مجلد از مجامع روایی از میان صدها سنت و روایت چهل گوهر(1) رخشان را برگزیده و به فارسی برگرداندم در آغاز این مجموعه شریف - به جای هر سخنی به عنوان پیشگفت - منشور نورانی وارث صالح امام راحل (سلام الله علیه) امیر بلیغ امت اسلام امین فصیح امامت معصوم (علیه السلام) حجه الحجه، لسان الحق، حضرت آیت الله خامنه ای دام ظله الوارف را که - خطاب - نخستین اجلاس بررسی مسائل اقامه نماز شرف صدور یافته بود درج می کنم که به فرموده حکیم نظامی: مگو آنچه دانای پیشینه گفت - که بر در، نشاید دو سوراخ سفت
و اینک منشور پیشوا:
بسم الله الرحمن الرحیم
تشکیل مجمعی از صاحب نظران برای اقامه نماز یکی از شایسته ترین و ضروری ترین کارهایی است که باید در جمهوری اسلامی صورت می گرفت.
زیرا بر پا داشتن نماز نخستین ثمره و نشانه حکومت صالحان است و در رتبه بعد از آن است که نوبت به زکوة بمثابه تنظیم مالی جامعه و ریشه کن کردن فقر، و نیز امر به معروف و نهی از منکر یعنی سوق دادن به نیکی ها و بازداشتن از بدیها می رسد.
الذین ان مکناهم فی الارض اقاموا الصلوة و آتوا الزکوة و امروا بالمعروف و نهوا عن المنکر...
اقامه نماز فقط این نیست که صالحان، خود نماز بگذارند، این چیزی نیست که بر تشکیل حکومت الهی متوقف باشد، بلکه باید این ستون دین در جامعه به پاداشته شود و همه کس با رازها و اشاره های آن آشنا و از برکات آن برخوردار گردند درخشش معنویت و صفای ذکر الهی همه آفاق جامعه را روشن و مصفا کند و تن ها و جانها باهم به نماز بشتابند و در پناه آن طمانینه و استحکام یابند.
نماز رکن اصلی دین است و باید اصلی ترین جایگاه را در زندگی مردم داشته باشد.
حیات طیبه انسان در سایه حاکمیت دین خدا وقتی حاصل خواهد شد که انسانها دل خود را باید خدا زنده نگهدارند و به کمک آن بتوانند با همه جاذبه های شر و فساد مبارزه کنند و همه بتها را بشکنند و دست تطاول همه شیطانهای درونی و برونی را از وجود خود قطع کنند. این ذکر و حضور دائمی فقط به برکت نماز حاصل می شود و نماز؛ در حقیقت پشتوانه مستحکم و ذخیره تمام نشدنی در مبارزه ای است که آدمی با شیطان نفس خود که او را به پستی و زبونی می کشد و شیطانهای قدرت که با زر و زور، او را وادار به ذلت و تسلیم می کنند، همیشه و در همه حال دارد.
هیچ وسیله ای مستحکم تر و دائمی تر از نماز برای ارتباط میان انسان با خدا نیست، مبتدی ترین انسانها رابطه خود با خدا را بوسیله نماز آغاز می کنند.
برجسته ترین اولیاء خدا نیز، بهشت خلوت انس خود با محبوب را در نماز می جوید. این گنجینه ذکر و راز را هرگز پایانی نیست و هرکه با آن بیشتر آشنا شود، جلوه و درخشش بیشتری در آن می یابد...
کلمات و اذکار نماز، هر یک خلاصه ای است که به بخشی از معارف دین اشاره می کند و بطور مکرر و پی درپی آن را به یاد نمازگزار می آورد. نمازی که با تدبر در معانی، و بدون سهو و غفلت گزارده شود انسان را روزبروز با معارف الهی آشناتر و به آن دلبسته تر می سازد. نورانیت نماز و رازها و رمزهای آن و درسهایی که در آن گنجانیده شده، و اثر آن در ساختن فرد و جامعه چندان نیست که بشود در مقالی کوتاه از آن سخن گفت بلکه چنان نیست که بیخبری چون من بتواند از اعماق آن خبری آورد...
آنچه من با قلم قاصر و معرفت ناچیز خود میگویم آن است که مردم ما و جامعه ما و بخصوص جوانان که اکنون بار امانت سنگینی را بر دوش گرفته اند باید نماز را منبع قدرتی لایزال بدانند و در برابر جبهه ای که امروز پیش روی ماست ما را به تکیه گاه مستحکم ذکر خدا و امید و اعتماد به او بیش از همیشه و بیش از همه محتاج می سازد و نماز آن سرچشمه جوشانی است که این امید و اعتماد و قدرت معنوی را به ما میبخشد.
نماز با حضور و با توجه نمازی که از یاد و ذکر سرشار است، نمازی که آدمی در آن با خدای خود سخن می گوید و به او دل می سپارد.
نمازی که والاترین: معارف اسلام را پیوسته به انسان می آموزد. چنین نمازی انسان را از پوچی و بی مدنی و ضعف میرهاند و افق زندگی را در چشمش روشن می سازد و به او همت و اراده و هدف میبخشد و دل او را از میل به کجروی و گناه و پستی نجات می دهد.
از این رواست که نماز در همه حالات حتی در میدان نبرد و سخت ترین آزمایشهای زندگی، اولویت خود را از دست نمی دهد.
انسان همیشه به نماز محتاج است، در عرصه های خطر محتاج تر.
حقیقت آن است که در کار معرفی نماز کوتاهی های زیادی شده است و نتیجه آنکه نماز هنوز جایگاه شایسته خود را حتی در نظام اسلامی بدست نیاورده است.
این مسولیت سنگین، بر دوش دانشوران و آشنایان معارف اسلامی است که نماز را به همه بخصوص به نسل جوان بهتر بشناسانند، از کودک دبستانی تا پژوهشگر دوره های عالی هر یک فراخور ذهن و معرفت خود می توانند در راه شناختن نماز و رازهای آن قدمهایی بردارند و با ناشناخته هایی آشنا شوند، حتی عرفای بزرگ نیز، برای سالکان وادی معرفت اسرار الصلوة نوشته و آموخته اند، یعنی اعماق این اقیانوس همچنان ناشناخته و پیمودنی است.
در جامعه ما فصل مهمی باید در معرفی نماز در همه سطوح گشوده شود. رسانه ها و بخصوص صدا و سیما با شیوه های گوناگون نماز را معرفی و یاد آوری کنند.
همه جا و همیشه در رادیو و تلویزیون، نماز در اولویت گذاشته شود و شوق ایمان و عطش یاد خدا در دلها پدید آید.
در کلاسهای دروس دینی مدارس و دانشگاهها درس نماز جایگاه خود را باز یابد و سخنان سنجیده و افکار بلند در بازشناسی نماز فراهم و در معرفی ذهن و دل دانشجویان و دانش آموزان گذاشته شود.
فلسفه نماز و تحلیل رازها و رمزهای آن، با زبان هنر در معرض دید همگاه قرار گیرد تا هر کس بقدر ظرفیت خود از آن متمتع گردد کتابها و جزوه ها در سطوح مختلف و از دیدگاه های گوناگون به وسیله محققان و عالمان به سلک تحریر درآید و مایه کارهای هنری و ادبی گردد فصلی نیز باید برای آسان کردن انجام نماز گشوده شود. در همه مراکز عمومی: مدارس دانشگاهها کارخانه ها، سرباز خانه ها ، فرودگاهها، ایستگاههای قطار، ادارات دولتی و امثال آن، جایگاههای مناسبی برای نماز پیش بینی شود.
مساجد و نمازخانه ها پاکیزه و مرتب و رغبت انگیز باشد.
نماز در وقت فضیلت و به جماعت گزارده شود.
در هر محیطی برجستگان و بزرگان آن بر دیگران پیشقدم شوند و عملا اعتنا به نماز را به دیگران بیاموزانند و خلاصه در همه جا حرکت به سمت نماز و شتافتن به نماز محسوس باشد.
با این مقدمات به خواست خداوند متعال و با توجهات و ادعیه زاکیه حضرت والی الله الاعظم روحی فداه کشور و جامعه ما به هدفهای والای نماز نزدیک می شود و از برکات آن بهره می گیرد.
در پایان لازم می دانم از فراهم آورندگان این مجمع و همه کسانیکه با وقوف بر اهمیت نماز در راه اقامه آن تلاش می کنند مخصوصا از جناب حجةالاسلام آقای قرائتی که دلسوزانه و عاشقانه در این راه گام برمی دارند صمیمانه تشکر کنم و قبول حضرت حق تعالی را برای این کوششهای مخلصانه مسئلت نمایم.
و السلام علیکم و رحمة الله
سید علی خامنه ای

احادیث

عمود الفسطاط

قال رسول الله صلی الله علیه و آله:
مثل الصلوة مثل العمود الفسطاط:
اذا ثبت العمود، نفعت الاطناب و الا و تاد والغشاء، و اذا انکسرا العمود لم ینفع طنب ولا وتد و لا غشاء