فهرست کتاب


آداب معاشرت با مردم در سیره و سخن پیشوایان ترجمه کتاب العشرة وسایل الشیعه

شیخ حر عاملی ترجمه:محمد علی مقدس

باب یکصد و بیست و چهارم: استحباب مهربانی و عطوفت و دیدو بازدید

1. عن شعیب العقر قوفی قال: سمعت أبا عبدالله (علیه السلام) یقول لأصحابه اتقوا الله و کونوا اخوة بررة متحابین فی الله، متواصلین متراحمین، تزاوروا و تلاقوا و تذاکروا أمرنا و أحیوه.
شعیب عقرقوفی گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که به اصحابش فرمود: تقوی پیشه کنید و با هم برادران خوبی باشید که برای خدا به یکدیگر عشق ورزند، با هم مرتبط و مهربان باشید، به دیدن و ملاقات یکدیگر بروید و امر (مکتب) ما را مورد بحث و گفتگو قرار داده و زنده نگاه دارید.
2. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: یحق علی المسلمین الاجتهاد فی التواصل، و التعاون علی التعاطف، و المواساة لأهل الحاجة، و تعاطف بعضهم علی بعض حتی تکونوا کما أمرکم الله عزوجل رحماء بینهم متراحمین مغتمین لما غاب عنهم من أمرهم علی ما مضی علیه معشر الأنصار علی عهد رسول الله صلی الله علیه وآله.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: سزاوار است که مسلمانان در پیوند و همبستگی با یکدیگر بکوشند، و در ایجاد مهر و عطوفت همکاری کنند، و به نیازمندان کمک نمایند، و به همدیگر محبت ورزند تا جامعه شما به مصداق فرمایش خداوند عزوجل: رحماء بینهم مانند جامعه انصار پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) هواخواه و غمخوار هم بوده، و برای یکدیگر دلسوز و مهربان باشند.
3. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: تواصلوا و باروا و تراحموا و کونوا اخوة أبرارا کما أمرکم الله عزوجل.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: با یکدیگر همبستگی و نیکوکاری و مهربانی کنید، و همانگونه که خداوند عزوجل فرموده است: برادران خوبی برای همدیگر باشید.
4. عن عبد الله بن یحیی الکاهلی قال: سمعت أبا عبدالله (علیه السلام) یقول: تواصلوا و تباروا و تراحموا و تعاطفوا.
عبدالله بن یحیی کاهلی گفت: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که می فرمود: با یکدیگر همبستگی، نیکی، مهربانی، و محبت کنید.
5. عن أبی جعفر (علیه السلام) (فی حدیث) قال: رحم الله امرأ ألف بین و لیین لنا یا معشر المومنین تآلفوا و تعاطفوا.
زراره ضمن حدیثی از امام باقر (علیه السلام) نقل کرده که فرمود: رحمت خدا بر مردی که بین دو نفر از طرفداران ما دوستی برقرار کند، ای جماعت مومن! با یکدیگر دوست و مهربان باشید.
6. عن علی (علیه السلام) قال: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: ان الله عزوجل رحیم یحب کل رحیم.
علی (علیه السلام) از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده که فرمود: خداوند عزوجل مهربان است، و هر مهربانی را دوست دارد.
مؤلف: در باب زیارات، استحباب دید و بازدید خواهد آمد ان شاء الله.

باب یکصد و بیست و پنجم: استحباب پذیرفتن عذر

1. فی وصیة النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) لعلی (علیه السلام) قال: یا علی من لم یقبل من متنصل عذرا صادقا کان أو کاذبا لم ینل شفاعتی.
امام صادق (علیه السلام) از پدرانش علیهم السلام نقل کرده که پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله در وصیتش به علی (علیه السلام) فرمود: کسی که عذر معذرت خواه را (که خود را بیزار میداند) چه راست بگوید یا دروغ، نپذیرد، مشمول شفاعت من نخواهد شد.
2. عن أمیرالمومنین (علیه السلام) فی وصیته لمحمد لن الحنفیه قال: لا تصرم أخاک علی ارتیاب و لا تقطعه دون استعتاب لعل له عذرا و أنت تلوم اقبل من متنصل عذرا صادقا کان أو کاذبا فتنالک الشفاعة.
أمیرالمومنین (علیه السلام) در وصیتش به محمد بن حنفیه فرمود: بجهت شک و سوء تفاهم با برادرت قهر مکحن، و قبل از اینکه با او صحبت و رضایتش راجلب کنیبا او قطع رابطه نکن چرا که ممکن است عذری داشته باشد و تو بخاطر آنمورد ملامت واقع شوی، عذر پوزش خواه را بپذیر، چه صادق باشد و چه کاذب تتا مورد شفاعت قرارگیری.
3. فی حدیث أن علی بن الحسین علیهما السلام قال لولده: انشتمک رجل عن یمینک ثم تحول (الیک عن) یسارک فاعتذر الیک فاقبل عذره.
امام کاظم از پدرانش علیهم السلام ضمن حدیثی ازامام سجاد (علیه السلام) نقل کرده که به فرزند خود فرمود: اگر مردی سمت راست تو بودو به تو ناسزا گفت: سپس از طرف چپ تو بازگشت و عذرخواهی کرد، عذرش را بپذیر.

باب یکصد و بیست و ششم: استحباب سلام و مصافحه (دست دادن) هنگام ملاقات ولو در حال جنابت، و استغفار کردن به هنگام جدائی

1. عن أبی عبیدة قال سمعت أبا جعفر (علیه السلام) یقول: اذا التقی المومنان فتصافحا أقبل الله بوجهه علیهما، و تحاتت الذنوب عن وجوههما حتی یفترقا.
ابو عبیده میگوید: از امام باقر (علیه السلام) شنیدم می فرمود: وقتیکه دو نفر مومن یکدیگر را ملاقات کنند و با هم دست بدهند، خداوند به آنان توجه فرماید و گناهانشان فرو ریزد تا از هم جدا شوند.
2. عن أبی جعفر (علیه السلام) قال نان المومنین اذا التقیا فتصافحا أقبل الله علیهما بوجهه و تساقطت عنهما الذنوب کما یتساقط الورق من الشجر.
امام باقر (علیه السلام) فرمود: وقتی که دونفر مومن با یکدیگر ملاقات و مصافحه می کنند (دست میدهند) خداوند نظر لطف به آنان میکند و همانگونه که برگ از درخت فرو می ریزد، گناهان ایشان هم فرو می ریزد.
3. عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: سمعته یقول: فی حدیث: المومن لا یوصف و ان المومن لیلقی أخاه فیصافحه فلا یزال الله ینظر الیهما و الذنوب تتحات عن وجوههما کما یتحات الورق عن الشجر.
زراره میگوید: از امام باقر (علیه السلام) شنیدم که ضمن حدیثی فرمود: مومن را نمی توان توصیف کرد، وقتی مومن برادر خود را ملاقات کرده با او دست میدهد، همواره هر دو مورد توجه خاص پروردگار قرار می گیرند، و گناهانشان فرو می ریزد، همچنان که برگ از درخت.
4. و بالاسناد عن یونس، عن رفاعة قال: سمعته یقول: مصافحة المومن أفضل من مصافحة الملائکة.
رفاعه گوید از آن حضرت شنیدم که فرمود: مصافحه (دست دادن) مومن از مصافحه ملائکه افضل است.
5. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: تصافحوا فانها تذهب بالسخیمة.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: مصافحه کنید که دست دادن کینه و بد اندیشی را از میان می برد.
6. عن أبی جعفر (علیه السلام) قال نان المومنین اذا التقیا و تصافحا أدخل الله یده بین أیدیهما فصافح أشدهما حبا لصاحبه.
امام باقر (علیه السلام) فرمود: وقتی مومنین با هم ملاقات و مصافحه کنند، خداوند دست (لطف) خود را بین دستهای آنان میگذارد، و دست کسی را که محبتش نسبت به رفیقش بیشتر است می فشارد.
7. عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: ان المومنین اذا التقیا فتصافحا أدخل الله یده بین أیدیهما، و أقبل بوجهه علی أشدهما حبا لصاحبه فاذا أقبل الله بوجهه علیهما تحاتت عنهما الذنوب کما یتحات الورق من الشجر.
امام باقر (علیه السلام) فرمود: وقتی دو نفر مومن یکدیگر را ملاقات و با هم مصافحه می کنند، خداوند دست خود را میان دستهای آنها قرار می دهد، و متوجه کسی می شود که بیشتر رفیق خود را دوست دارد، و وقتی خدا به آنان نظر رحمت میکند، گناهان از آنان مانند برگ درخت فرو می ریزد.
8. عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: قال رسول الله ناذا لقی أحدکم أخاه فلیسلم علیه و لیصافحه فان الله عزوجل أکرم بذلک الملائکة فاصنعوا صنع الملائکة.
امام باقر (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده که فرمود: وقتی به برادرتان برخورد کردید، باو سلام کنید و دست دهید، که خداوند عزوجل ملائکه را با این کار گرامی داشته است، پس شما هم کار ملائکه را بکنید.
(صدوق نظیر این حدیث را در کتاب الاخوان آورده است.)
9. عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: اذا التقیتم فتلاقوا بالتسلیم و التصافح، و اذا تفرقتم فتفرقوا بالاستغفار.
امام باقر (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده که فرمودند: وقتی یکدیگر را ملاقات می کنید، با سلام و مصافحه ملاقات کنید، و وقتی از یکدیگر جدا می شوید با استغفار از هم جدا شوید.
10. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: لقی النبی حذیفة فمد النبی صلی الله علیه وآله یده و کف حذیفة یده فقال النبی صلی الله علیه وآله: یا حذیفة بسطت یدی الیک فکففت یدک عنی فقال حذیفة: یا رسول الله بیدک الرغبة، و لکنی کنت جنبا فلم أحب أن تمس یدییدک و أنا جنب، فقال النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) أما تعلم أن المسلمین اذا التقیا فتصافحا تحاتت ذنوبهما کما یتحات ورق الشجر.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به حذیفه رسید، دست خود را بسویب او برد ولی حذیفه از دست دادن خودداری کرد، پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: ای حذیفه! من دست خویش را بسوی تو دراز میکنم و تو از دست دادن با من خودداری میکنی؟! حذیفه عرض کرد: یا رسول الله! من مشتاق مصافحه با شما هستم، ولی من جنب می باشم و دوست ندارم در اینحال دست شما را لمس کنم، حضرت فرمود: آیا نمی دانی که وقتی مسلمانان به یکدیگر می رسند و با هم مصافحه می کنند، گناهانشان مانند برگ درخت می ریزد؟
11. قال أبو عبدالله (علیه السلام) فی حدیث لا یقدر قدر المومن انه لیلقی أخاه فیصافحه فینظر الله الیهما و الذنوب تتحات عن وجوههما حتی یفترقا، کما تتحات الریح الشدیدة الورق من الشجر.
امام صادق (علیه السلام) در حدیثی فرمود: قدر مومن را نمی توانشناخت، وقتی او با برادرش ملاقات و مصافحه می کند، خداوند به آنان نظر می کند و در آن حالگناهانشان از روی آنها می ریزد تا از هم جدا شوند، همان گونه که باد شدید برگ را از درخت می ریزد.
12. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: أنتم فی تصافحکم فی مثل أجور المجاهدین.
امام صادق (علیه السلام) به ابو حمزه فرمود: وقتی شما با هم مصافحه می کنید، اجری همانند اجر رزمندگان خواهید داشت.
13. قال أبو جعفر (علیه السلام) ان المومن اذا صافح المومن تفرقا من غیر ذنب.
امام باقر (علیه السلام) فرمود: وقتی مومنی با مومن دیگر مصافحه می کند، بدون گناه از یکدیگر جدا می شوند.
14. عن الصادق (علیه السلام) فی حدیث ابراهیم (علیه السلام) مع رجل أنه قام الیه فعانقه، فلما بعث الله محمدا (صلی الله علیه و آله و سلم) جاءت المصافحة.
امام صادق (علیه السلام) در حدیثی که برخورد حضرت ابراهیم را با مردی بیان کرد فرمود: ابراهیم برخاست و با او معانقه کرد (یعنی گردن خود را به گردن او نهاد) و هنگامی که خدا محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) را مبعوث فرمود، دستور مصافحه (دست دادن) صادر گشت.
15. عن أبی جعفر محمد بن علی بن الحسین: قال: أول اثنین تصافحا علی وجه الأرض ذوالقرنین و ابراهیم الخلیل (علیه السلام) استقبله ابراهیم فصافحه و أول شجرة علی وجه الأرض النخلة.
امام محمد باقر (علیه السلام) فرمود: اولین کسانی که روی زمین با هم مصافحه کردند، ذوالقرنین و ابراهیم خلیل بودند، که ابراهیم بطرف او رفت و با او مصافحه نمود، و نخستین درختی که روی زمین روئید، نخل (درخت خرما) بود.
16. عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: اذا تلاقیتم فتلاقوا بالتسلیم و التصافح، و اذا تفرقتم فتفرقوا بالاستغفار.
امام باقر (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت کرده که فرمود: وقتی به یکدیگر می رسید با سلام و مصافحه همدیگر را ملاقات کنید، و هنگامی که از هم جدا شوید، با استغفار (طلب آمرزش) یکدیگر را ترک کنید.
17. عن مالک بن أعین الجهنی قال: أقبل الی أبو عبدالله (علیه السلام) فقال: أنتم و الله شیعتنا الی أن قال: لا یقدر أحد أن یصف حق المومن و یقوم به مما أوجب الله علی أخیه المومن، و الله یا مالک ان المومنین لیلتقیان فیصافح کل واحد منهما صاحبه، فما یزال الله ناظرا الیهما بالمحبة و المغفرة، و ان الذنوب لتحات عن وجوههما و جوارحهما حتی یفترقا، فمن یقدر علی صفة الله و صفد من هو هکذا عند الله.
مالک بن اعین جهنی گوید: امام صادق (علیه السلام) روی به من کرد و فرمود: به خدا شما شیعیان ما هستید... هیچ کس نمی تواند حق مومن را که خدا به گردن او واجب کرده بیان نماید و از عهده انجام آن بر آید، ای مالک! به خدا قسم وقتی دو نفر مومن با هم برخورد کرده و به یکدیگر دست می دهند، خداوند همواره با محبت و آمرزش به آنان نظر می کند، و گناهان از صورت و اعضاء و جوارحشان همچون برگ درخت فرو می ریزد تا از یکدیگر جدا شوند. پس که می تواند دارای این صفات الهی و صفات کسانی باشد که چنین مقامی نزد خدا دارند؟
18. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: مصافحة المومن بألف حسنة.
حسن بن محمد دیلمی در کتاب ارشاد از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده که فرمود: مصافحه مومن برابر هزار حسنه است.
مؤلف: در این زمینه سابقا روایاتی ذکر شد و در آینده نیز ذکر خواهد شد.