فهرست کتاب


آداب معاشرت با مردم در سیره و سخن پیشوایان ترجمه کتاب العشرة وسایل الشیعه

شیخ حر عاملی ترجمه:محمد علی مقدس

باب یکصد و هجدهم: ترجیح گفتار نیک بر سکوت

1. عن أبی ذر، عن النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) فی وصیته له قال: یا أبا ذر الذاکر فی الغافلین کالمقاتل فی الفارین فی سبیل الله، یا أبا ذر الجلیس الصالح خیر من الوحدة، و الوحدة خیر من جلیس السوء و املاء الخیر خیر من السکوت، و السکوت خیر من املاء الشر یا .با ذر اترک فضول الکلام، و حسبک من الکلام ما تبلغ به حاجتک یا أبا ذر کفی بالمرء کذبا أن یحدث بکل ما سمع، یا أبا ذر انه ما من شی ء أحق بطول السجن من اللسان، یا أبا ذر ان الله عند لسان کل قائل، فلیتق الله امرؤ و لیعلم ما یقول.
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در وصیتش به ابوذر فرمود: ای ابوذر! کسی که در میان غافلین (کسانی که خدا را فراموش کرده اند) به یاد خدا باشد، مانند کسی است که در میان فرار کنندگان از جنگ، در راه خدا با دشمنان بجنگد، ای ابوذر! همنشین شایسته بهتر از تنهائی، و تنهائی بهتر از همنشین بد است .و بیان کردن خیر بهتر از سکوت، و سکوت بهتر از املاء و بیان شر و بدی است، ای ابوذر، گفتار زیادی و غیر لازم را رها کن، برای تو گفتن به اندازه ای
که نیازت را برطرف کند کافی است، ای ابوذر، در دروغگویی انسان کافی است که هر چه را می شنود بازگو کند، ای ابوذر! هیچ چیز مانند زبان سزاوار زندان طولانی نیست، ای ابوذر! خداوند نزد زبان هر گوینده ای است، پس انسان باید از خدا بترسد، و بداند چه می گوید.
2. عن علی بن الحسین علیهما أنه سئل عن الکلام و السکوت أیهما أفضل، فقال (علیه السلام): لکل واحد منهما آفات فاذا سلما من الافات فالکلام أفضل من السکوت، قیل: و کیف ذاک یا ابن رسول الله صلی الله علیه وآله؟ فقال: لأن الله عزوجل ما بعث الأنبیاء و الأوصیاء بالسکوت، انما بعثهم بالکلام، و لا استحقت الجنة بالسکوت، و لا استوجبت ولایة الله بالسکوت، و لا وقیت النار بالسکوت، و لا تجنب سخط الله بالسکوت، انما ذلک کله بالکلام، ما کنت لأعدل القمر بالشمس، انک لتصف فضل السکوت بالکلام، و لست تصف فضل الکلام بالسکوت.
از امام سجاد (علیه السلام) پرسیدند: سخن گفتن بهتر است یا سکوت؟ امام (علیه السلام) فرمود: هر دو دارای آفتهائی هستند، اگر از آفات در امان باشند، گفتار بهتر از سکوت است، گفتند: ای فرزند رسول الله! چرا گفتار بهتر است؟ فرمود: برای اینکه: خدا پیامبران و اوصیاء ایشان را به سکوت مبعوث نکرده است، بلکه آنان را برای گفتن برانگیخته است، انسان با سکوت شایستگی بهشت را پیدا نمی کند، و با سکوت مستوجب ولایت الهی نمی شود، با سکوت نمی توان از آتش جهنم رهائی یافت، و با سکوت نمی توان از خشم خدا اجتناب نمود، همه اینها با کلام و گفتار میسر میشود، من ماه را با خورشید برابر نمی دانم، تو فضیلت سکوت را با گفتن توصیف می کنی، ولی نمی توانی فضیلت گفتن را با سکوت توصیف کنی.
مؤلف: قبلا هم در این باره روایی نقل شد.

باب یکصد و نوزدهم: وجوب حفظ زبان از گفتار نامشروع

1. عن علی بن الحسین (علیه السلام) قال: ان لسان ابن آدم یشرف کل یوم علی جوارحه کل صباح فیقول: کیف أصبحتم؟ فیقوللون بخیر ان ترکتنا، و یقولون: الله الله فینا، و یناشدونه و یقولون: انما نثاب و نعاقب بک.
امام سجاد (علیه السلام) فرمود: هر روز صبح زبان آدمی زاد بر سایر اعضاء حضور می یابد و می گوید: چگونه وارد صبح شدید؟ (صبحتان بخیر.) می گویند: به خیر و خوبی، اگر رهایمان کنی (دست از ما برداری)، و می گویند: خدا را، خدا را درباره ما در نظر بگیر، و او را قسم می دهند و می گویند: ما توسط تو مستوجب ثواب و عقوبت می شویم.
2. عن أبی علی الجوانی قال شهدت أبا عبدالله (علیه السلام) و هو یقول لمولی له یقال له: سالم و وضع یده علی شفته و قال: یا سالم احفظ لسانک تسلم، و لا تحمل الناس علی رقابنا.
ابو علی جوانی گوید: خدمت امام صادق (علیه السلام) رسیدم دیدم با (غلام یا) یکی از دوستدارانش به نام سالم صحبت می کند، و در حالیکه دست خود را بر لب نهاده بود می فرمود: ای سالم! زبانت را نگاه دار تا سالم بمانی، و مردم را بر گردن ما سوار مکنی.
3. حضرت أبا الحسن (علیه السلام) و قال له رجل: أوصنی، فقال: احفظ لسانک تعز و لا تمکن الناس من قیادک فتذل رقبتک.
عثمان بن عیسی می گوید: به حضور ابوالحسن (علیه السلام) رسیدم در حالیکه مردی به او می گفت: مرا نصیحت کن، فرمود: زبانت را نگه دار تا عزیز باشی، و افسار خود را بدست مردم مده تا به ذلت کشیده نشوی.
4. عن أبی عبدالله (علیه السلام) فی قول الله عزوجل ألم تر الی الذین قیل لهم کفوا أیدیکم، قال: یعنی کفوا ألسنتکم.
امام صادق (علیه السلام) در تفسیر آیه: الم تر الی الذین قیل لهم کفوا ایدیکم (آیا توجه نمی کنی به کسانی که به آنها گفته شد: دست خود را نگه دارید) فرمود: یعنی زبان خود را نگه دارید.
5. عن أبی عبدالله (علیه السلام) أنه قال لرجل و قد کلمه بکلام کثیر فقال أیها الرجل تحتقر الکلام و تستصغره ان الله لم یبعث رسله حیث بعثها و معها فضة و لا ذهب، و لکن بعثها بالکلام، و انما عرف الله نفسه الی خلقه بالکلام و الدلالات علیه و الأعلام.
امام صادق (علیه السلام) به مردی که با او بسیار صحبت کرده بود فرمود: ای مرد! تو سخن را حقیر و کوچک می شماری، خداوند وقتی پیامبرانش را مبعوث فرمود، با آنها نقره و طلا نفرستاد، بلکه ایشان را با کلام و سخن مبعوث نمود، و همانا خدا با کلام و با دلالتها و آگاه ساختن مخلوقاتش خود را به آنان شناساند.
6. قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) نجاة المومن حفظ لسانه.
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: نجات مومن، نگه داشتن زبانش می باشد.
7. عن أبی بصیر قال: سمعت أبا جعفر (علیه السلام) یقول: کان .بو ذر رحمه الله یقول: یا مبتغی العلم ان هذا اللسان مفتاح خیر، و مفتاح شر، فاختم علی لسانک کما تختم علی ذهبک و ورقک.
ابو بصیر گوید: از امام محمد باقر (علیه السلام) شنیدم که می فرمود: ابوذر رحمة الله می گفت: ای جوینده دانش! این زبان کلید خیر و کلید شر است، پس بر زبانت مهر بزن (و آنرا محفوظ دار) همچنانکه بر طلا و نقره ات مهر می زنی.
8. جاء رجل الی النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) فقال: یا رسول الله أوصنی، فقال احفظ لسانک، قال یا رسول الله أوصنی، قال احفظ لسانک، قال یا رسول الله أوصنی قال احفظ لسانک و یحک و هل یکب الناس علی مناخرهم فی النار الا حصائد ألسنتهم.
گویند مردی خدمت رسولخدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آمدو عرض کرد: یا رسول الله! مرا نصیحت کن، فرمود: زبانت را نگه دار، باز گفت: یا رسول الله نصیحتم کن. و باز فرمود: زبانت را نگه دار، بار سوم گفت: یا رسول الله، نصیحتم کن، و باز فرمود: زبانت را نگه دار، وای بر تو، آنان چیزی جز دست آوردهای زبان، مردم را به رو (از سر) در آتش جهنم می اندازد؟!
9. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: فی حکمة آل داود، علی العاقل أن یکون عارفا بأهل زمانه، مقبلا علی شأنه، حافظا للسانه.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: در حکمت آل داود آمده: بر عاقل لازم است که اهل زمان خود را بشناسد، شئونات و موقعیت خود را حفظ کند، و زبانش را نگه دارد.
10. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: ما من یوم الا و کل عضو من أعضاء الجسد یکفر اللسان یقول: نشدتک الله أن نعذب فیک.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: روزی نیست که تمام اعضاء بدن در مقابل زبان تعظیم نکنند، و نگویند: ترا به خدا قسم کاری نکن که موجب عذاب ما شوی.
11. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: ان کان فی شی ء شؤم ففی اللسان.
امام صادق (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده که فرمود: اگر در چیزی شومی و نحوستی باشد، در زبان خواهد بود.
12. فی نهج البلاغة عن أمیرالمومنین (علیه السلام) قال: اللسان سبع عقور، ان خلی عنه عقر.
در نهج البلاغه آمده است: أمیرالمومنین (علیه السلام) فرمود: زبان حیوان درنده ای است که اگر رها شود می درد.
13. قال: و قال (علیه السلام): اذا تم العقل نقص الکلاام.
و فرمود: وقتی عقل کامل شد، گفتار کم می شود.
14. عن الصادق جعفر بن محمد علیهما السلام قال: فی حکمة آل داود: ینبغی للعاقل أن یکون مقبلا علی شأنه حافظا للسانه عارفا بأهل زمانه.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: در حکمت آل داود است که: بر عاقل شایسته است که به شأن خود اهتمام ورزد، زبان خود را نگه دارد، و اهل زمان خود را بشناسد.
15. عن أمیرالمومنین (علیه السلام) فی وصیته لمحمد بن الحنفید قال: و ما خلق الله عزوجل شیئا أحسن من الکلام و لا أقبح منه بالکلام ابیضت الوجوه و بالکلام اسودت الوجوه، و اعلم أن الکلام فی وثاقک ما لم تتکلم به فاذا تکلمت به صرت فی وثاقه، فاخزن لسانک کما تحزن ذهبک و ورقک، فان اللسان کلب عقور، فان أنت خلیته عقر، و رب کلمة سلبت نعمة، من سیب عذاره قاده الی کل کریهة و فضیحة، ثم لم یخلص من دهره الا علی مقت من الله و ذم من الناس.
أمیرالمومنین (علیه السلام) در وصیتش به محمد بن حنفیه فرمود: خداوند عزوجل هیچ چیز بهتر از سخن، و نیز زشت تر از آن نیافریده است، با سخن، روها سفید، و با سخن صورتها سیاه می شود. بدان که تا سخن نگفته باشی، سخن در اختیار تو است، ولی وقتی سخن گفتی تو در گرو و اختیار سخن قرار خواهی گرفت.
بنابراین همانطور که طلا و نقره ات را پنهان می کنی، زبانت را نیز پنهان و حفظ کن، چرا که زبان سگ درنده است، اگر رهایش کنی می درد، چه بسا گفتن یک کلمه نعمت را از دست انسان خارج می کند، کسی که صورت خود را آزاد بگذارد (و از گناه پروا نداشته باشد)، این کار او را به هر کار زشت و فضاحت باری می کشاند، و در نتیجه از روزگار خود خلاص و نجات نخواهد یافت مگر با خشم خدا و بدگوئی مردم (بدنامی)
16. عن علی (علیه السلام) قال: ما من شی ء أحق بطول السجن من اللسان.
أمیرالمومنین (علیه السلام) فرمود: هیچ چیز مانند زبان مستوجب زندان طولانی نیست.
17. عن أبی الحسن الرضا (علیه السلام) عن أبیه قال: قال أبو عبدالله (علیه السلام) نجاة المومن فی حفظ لسانه، قال: و قال أمیرالمومنین (علیه السلام) من حفظ لسانه سترالله عورته.
امام رضا از پدرش (علیه السلام) نقل می کند که امام صادق (علیه السلام) فرمود: نجات مومن در حفظ زبان اوست.
و أمیرالمومنین (علیه السلام) فرمود: کسی که زبان خود را نگه دارد، خدا عیوب او را می پوشاند.
18. عن سلیمان بن مهران قال: دخلت علی الصادق جعفر بن محمد علیهما السلام و عنده نفر من الشیعة فسمعته و هو یقول: معاشر الشیعة کونوا لنا زینا، و لا تکونوا علینا شینا، قولوا للناس حسنا، و احفظوا ألسنتکم و کفوها عن الفضول، و قبیح القول.
سلیمان بن مهران گفت: بر امام صادق (علیه السلام) وارد شدم در حالیکه عده ای از شیعیان در محضر او بودند، شنیدم که می فرمود: ای جماعت شیعه! برای ما زینت (و آبرو) باشید و موجب ننگ و عار برای ما نباشید، با مردم با زبان خوش صحبت کنید، زبان خود را حفظ کنید و آنرا از حرفهای زیادی و بیهوده، و گفتار زشت باز دارید.
19. قال رسول الله صلی الله علیه وآله: لا تکثروا الکلام بغیر ذکر الله، فان کثرة الکلام بغیر ذکر الله قسو القلب، ان أبعد الناس من الله القلب القاسی.
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: از گفتار زیاد جز ذکر خدا خودداری کنید، زیرا گفتار بسیار - مگر ذکر خدا - موجب قساوت قلب می شود، همانا دورترین مردم از (رحمت) خدا، قلب با قساوت (سنگدل) است.
20. عن أبی عبدالله جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام) أنه قال لأصحابه اسمعوا منی کلاما هو خیر لکم من الدهم الموقفد، لا یتکلم أحدکم بما لا یعنیه و لیدع کثیرا من الکلام فیما یعنیه حتی یجد له موضعا فرب متکلم فی غیر موضعه جنی علی نفسه بکلامه، و لا یمارین أحدکم حلیما و لا سفیها، فانه من ماری حلیما أقصاه و من ماری سفیها أرداه، و اذکروا أخاکم اذا غاب عنکم بأحسن ما تحبون أن تذکروا اذا غبتم عنه، و اعملوا عمل من یعلم أنه مجازی بالاحسان، مأخوذ بالاجرام.
امام جعفر صادق (علیه السلام) به اصحاب خود فرمود: کلامی را از من بشنوید که برایتان ازدرهم اندوخته بهتر است: هیچ کدامتان به سخنان بی فایده لب نگشائید، و بسیاری از گفتارهای سودمند را نیز رها کنید مگر در جائی که باید گفت: زیرا چه بسا گوینده ای که بی موقع سخن می گوید و خود را بدان واسطه گرفتار می کند، و هیچ یک از شما با شخص بردبار یا نادان و سفیه به مراء و جدال نپردازد، زیرا کسی که با انسان حلیم و بردبار جدال و کشمکش کند، حلیم او را از پای در آورد و محکوم سازد، و کسی که با سفیه جدال کند، او را خوار و پست کند، و اگر برادرتان از شما دور و غایب شد، او را یاد کنید به بهترین صورتی که دوست دارید، هنگامغیبت شما، او شما را یاد کند، و مانند کسی عمل کنید که میداند در مقابل خوبیها پاداش خوب خواهد داشت، و در مقابل جرم و گناه عقوبت خواهد یافت.
21. عن أبی عبدالله، عن آبائه، عن علی (علیه السلام) قال نثلاث منجیات: تکف لسانک، و تبکی علی خطیئتک، و یسعک بیتک.
حضرت علی (علیه السلام) فرمود: سه چیز نجات دهنده است: 1. زبانت را از گفتن باز داری، 2. بر گناهانت گریه کنی، 3. خانه ات وسیع باشد.
22. عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: قال یا فضیل بلغ من لقیت من موالینا السلام و قل لهم انی أقول: انی لا أغنی عنهم من الله شیئا الا بورع، فاحفظوا ألسنتکم، و کفوا أیدیکم، و علیکم بالصبر و الصلاة ان الله مع الصابرین.
فضیل بن یسار گوید: امام باقر (علیه السلام) فرمود: ای فضیل! از دوستان ما هر که را دیدی سلام برسان و از طرف من به آنان بگو: من نمی توانم در مقابل کارهای ناشایسته شما پیش خدا وساطت کنم مگر اینکه ورع و پارسائی داشته باشید، پس زبانتان را حفظ کنید، و دست خود را (از تعدی) باز دارید، و بر شما باد به صبر و نماز که خدا با صابران است.
23. عن جعفر بن محمد، عن أبیه عن آبائه: أن رسول الله صلی الله علیه وآله قال: ان علی لسان کل قائل رقیبا، فلیتق الله العبد و لینظر ما یقول.
امام صادق از پدرش و او از پدرانش علیهم السلام نقل کرده اند که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود بر زبان هر گوینده ای مراقبی است (که گفتارش را ثبت و ضبط می کند)، پس بنده بایداز خدا بترسد و توجه کند که چه می گوید.
24. عن جعفر عن أبیه عن جده قال: من حسن اسلام المرء ترکه ما لا یعنیه.
امام صادق از پدرش، از جدش علیهم السلام نقل کرده که فرمود: ترک و رها کردن کارهای بیهوده، دلیل خوبی و درستی اسلام انسان است.
مؤلف: در این زمینه روایاتی گذشت و باز هم خواهد آمد.

باب یکصد و بیستم: کراهت برگوئی مگر به ذکر خدا

1. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال نکان المسیح (علیه السلام) یقول: لا تکثروا الکلام فی غیر ذکر الله، فان الذین یکثرون الکلام فی غیر ذکر الله قاسیة قلوبهم ولکن لا یعلمون.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: حضرت مسیح (علیه السلام) می فرمود: در غیر ذکر خدا پرگوئی نکنید، زیرا کسانیکه در غیر ذکر خدا پرگوئی می کند، سنگدل (قسی القلب) می باشند ولی نمی دانند.
2. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: من لمیحسب کلامه من عمله کثرت خطایاه و حضر عذابه.
امام صادق (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده که فرمود: کسی که گفتار خود را جزو اعمال و رفتار خود حساب نکند، اشتباهاتش زیاد، و عذابش رسیده است.
3. عن جعفر بن ابراهیم قال: سمعت أبا عبدالله (علیه السلام) یقول: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: من رأی موضع کلامه من عمله قل کلامه الا فیما یعنیه.
جعفر بن ابراهیم گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که می فرود: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: کسی که جایگاه گفتار خود را در میان اعمال خویش ببیند، گفتارش کم می شود مگر در اموری که برایش مهم و مفید است.
4. عن أبی عبدالله (علیه السلام) فی رسالته الی أصحابه قال: فاتقوا الله و کفوا ألسنتکم الا من خیر الی أن قال: و علیکم بالصمت الا فیما ینفعکم الله به من أمر آخرتکم و یأجرکم علیه و أکثروا من التهلیل و التقدیس و التسبیح و الثناء علی الله و التضرع الیه و الرغبة فیما عنده من الخیر الذی لا یقدر قدره، و لا یبلغ کنهه أحد، فاشغلوا ألسنتکم بذلک عما نهی الله عنه من أقاویل الباطل التی تعقب أهلها خلودا فی النار من مات علیها و لم یتب الی الله و لم ینزع عنها.
امام صادق (علیه السلام) در رساله ای که برای اصحاب خود نوشت فرمود: پس از خدا بترسید و زبان خویش را بازدارید مگر از خیر... و بر شما باد سکوت مگر در امور آخرت که خدا آنرا برای شما سودمند دانسته و بدان پاداشتان می دهد، و زیاد بگوئید: لا اله لا الله، سبحان الله، الحمدالله، و او را تقدیس و ستایش کنید و در مقابل او تضرع و فروتنی نموده، از نعمتها و خیرات بی کران او که هیچ کس اندازه آن را نمی داند و نمی تواند به حقیقت آن پی ببرد درخواست کرده به آن امیدوار باشید، و زبان خود را به این امور مشغول سازید، نه چیزهایی که خدا آنها را ممنوع ساخته و گفتارهای باطلی که اگر انسان از آن توبه نکند و دست برندارد و با آن حال ازدنیا برود، موجب می شود که برای همیشه گرفتار آتش دوزخ گردد.
5. محمد بن علی بن الحسین قال: مر أمیرالمومنین (علیه السلام) برجل یتکلم بفضول الکلام فوقف علیه ثم قال یا هذا انک تملی علی حافظیک کتابا الی ربک فتکلم بما یعنیک و دع ما لا یعنیک.
أمیرالمومنین (علیه السلام) بر مردی گذشت که سخنان بی ارزش می گفت، حضرت در کنار او درنگ کرد و فرمود: فلانیگ تو برای دو فرشته محافظ خود مطالبی را املا می کنیکه آنها آن را به نزد پروردگارت می برند، پس مطالبی بگو که به دردت می خورد و مطالب بیهوده را واگذار.
6. قال أمیرالمومنین (علیه السلام) جمع الخیر کله فی ثلاث خصال: النظر و السکوت و الکلام، فکل نظر لیس فیه اعتبار فهو سهو، و کل کلام لیس فیه ذکر فهو لغو، و کل سکوت لیس فیه فکرة فهو غفلة فطوبی لمن کان نظره عبرا و صمته تفکرا، و کلامه ذکرا، و بکی علی خطیئته، و أمن الناس شره.
و باز از أمیرالمومنین (علیه السلام) نقل کرده که فرمود: همه خوبیها در سه خصلت جمع شده: نگاه، سکوت و گفتار، پس هر نگاهی که در آن توجه و عبرت نباشد سهو و غفلت است، و هر کلامی که در آن ذکر نباشد لغو و بیهوده است. و هر سکوتی که در آن تفکر نباشد غفلت و فراموشی است. پس خوشا به حال کسی که نظرش عبرت، سکوتش تفکر، و گفتارش ذکر باشد، و بر گناهانش بگرید، و مردم از شر او در امان باشند.
7. عن جعفر بن ابراهیم قال سمعت أبا عبدالله (علیه السلام) یقول: من ماز موضع کلامه من عقله قل کلامه فیما لا یعنیه.
جعفر بن ابراهیم گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که می فرمود: کسی که جایگاه گفتار خود را در رابطه با عقلش تشخیص دهد (و سنجیده سخن بگوید) در امور بی فایده کمتر سخن خواهد گفت.
8. قال: و قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) ایاکم و جدال المفتون فان کل مفتون ملقی حجته الی انقضاء مدته فاذا انقضت مدته أحرقته فتنته بالنار.
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: از بحث و جدال با شخص عاشق و شیدا بپرهیزید زیرا حجت و دلیل عاشق تا پایان عشقش بی اعتبار است، و هنگام یکه مدتش بسر رسید، عشقش او را به آتش خواهد سوخت.
9. عن أبی أراکة قال: سمعت علیا (علیه السلام) یقول: ان لله عبادا کسرت قلوبهم خشیة الله فاستنکفوا من المنطق، و انهم لفصحاء ألباء نبلاء، یستبقون الیه بالأعمال الزاکیة لا یستکثرون له الکثیر و لا یرضون له القلیل یرون أنفسهم أنهم شرار، و انهم لأکیاس الأبرار.
أبو أراکه گوید: از علی (علیه السلام) شنیدم که می فرمود: خدا را بندگانی است که خشیت و ترس خدا دلهایشان را درهم شکسته، و از گفتار باز مانده اند، در حالیکه ایشان خوش بیان، عاقل و فرزانه هستند، با اعمال پاک و شایسته بسوی خدا می شتابند، اعمال زیاد را بر او زیاد نمی شمارند، و به عبادت کم برای او خشنود و راضی نیستند، خود را بندگان بدی می دانند، در صورتیکه آنها انسانهای زیرک و خوبی هستند.
10. عن النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) قال: الکلام ثلاثة: فرابح و سالم و شاحب، فأما الرابح فالذی یذکر الله و أما السالم فالذی یقول: أحب الله، و أما الشاحب فالذی یخوض فی الناس.
أمیرالمومنین (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده که فرمود: گفتار و سخن بر سه قسم است: سودمند، سالم و متغیر، کلام سودمند آن استکه ذکر خدا باشد، و کلام سالم آنست که انسان بگوید: خدا را دوست دارم، و اما کلام متغیر (شاحب) آن است که درباره مردم باشد (مانند عیب جویی و غیبت و...)
11. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: سمعت .بی یقول: من حسن اسلام المرء ترکه ما لا یعنیه.
امام صادق از پدرش (علیه السلام) شنیده که فرمود: از حسن و خوبی اسلام انسان این استکه آنچه بی فایده است ترک کند.
مؤلف: قبلا هم در این زمینه روایاتی ذکر شد.