فهرست کتاب


آداب معاشرت با مردم در سیره و سخن پیشوایان ترجمه کتاب العشرة وسایل الشیعه

شیخ حر عاملی ترجمه:محمد علی مقدس

باب یکصد و هفتم: گشاده روئی و خوشرویی

1. عن الفضیل قال: قال صنائع المعروف و حسن البشر یکسبان المحبة، و یدخلان الجنة، و البخل و عبوسالوجه یبعدان من الله و یدخلان النار.
فضیل گوید: فرمود!(16) انجام کارهای نیک و خوشروئی موجب جلب محبت و رفتن به بهشت است و بخل و ترشروئی موجب دوری از خدا وورود در آتش می باشد.
2. عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: أتی رسول الله رجل فقال: یا رسول الله أوصنی فکان فیما أوصاه أن قال: الق أخاک بوجه منبسط.
امام باقر (علیه السلام) فرمود: مردی خدمت رسول خداآمده عرض کرد: یا رسول الله مرا توصیه ای بفرما، و ازجمله سفارشت آن حضرت به او این بود: با گشاده رویی با برادرت برخورد کن.
3. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: قلت ما حد حسن الخلق؟ قال: تلین جناحک، و تطیب کلامک و تلقی أخاک ببشر حسن.
حسن بنحسین گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که فرمود: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: ای فرزندان عبدالمطلب! شما هرگز نمیتوانید با اموالتان بر مردم احاطه پیدا کنید (و آنها را از خود خشنود سازید) بنابراین با گشاده روئی و خوشروئی با آنان برخورد کنید.
5. عن أبی عبدالله (علیه السلام) مثله الا أنه قال: یا بنی هاشم.
عین روایت فوق از امام صادق (علیه السلام) روایت شده فقط بجای بنی عبدالمطلب، بنی هاشم ذکر شده است.
6. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: ثلاث من أتی الله بواحدة منهن أوجب الله له الجنة: الانفاق من الاقتار، و البشر بجمیع العالم، و الانصاف من نفسه.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: سه چیز است که اگر کسی یکی از آنها را انجام دهد خدا بهشت را بر او لازم گرداند: انفاق کردن با تنگدستی، خوشروئی با تمام مردم، و با انصاف رفتار کردن.
7. عن أبی الحسن موسی (علیه السلام) قال: قال رسول الله صلی الله علیه وآله حسن البشر یذهب بالسخیمة.
امام موسی کاظم (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده که فرمود: خوشروئی کینه را از بین می برد.
8. عن محمد بن علی الرضا عن آبائه: قال: قال أمیرالمومنین (علیه السلام): انکم لن تسعوا الناس بأموالکم فسعوهم بطلاقة الوجه و حسن اللقاء، فانی سمعت رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) یقول: انکم لن تسعوا الناس بأموالکم فسعوهم بأخلاقکم.
امام محمد تقی از پدرانش علیهم السلام از أمیرالمومنین (علیه السلام) نقل کرده که فرمود: شما نمی توانید بااموال خود بر مردم احاطه پیدا کنید (و آنها را ازخود خشنود سازید) پس با گشاده رویی و برخورد خوب در آنها نفوذ کرده و بر آنها احاطه پیدا کنید، که من از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) شنیدم که می فرمود: شما نمی توانید با اموال خود بر مردم احاطه پیدا کنید، پس با اخلاق خود بر آنان احاطه پیدا کنید.

باب یکصد و هشتم: راستگویی

1. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: کونوا دعاة للناس بالخیر بغیر ألسنتکم لیروا منکم الاجتهاد و الصدق و الورع.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: مردم را با غیر زبانتان بسوی خوبیها بخوانید، تا از شما کوشش و راستی و پارسائی ببینند.
2. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: من صدق لسانه زکا عمله.
امام صدق (علیه السلام) فرمود: کسی که زبانش راست بگوید، عملش پاکیزه خواهد بود.
3. عن أبی بصیر قال: سمعت أبا عبدالله (علیه السلام) یقول: ان العبد لیصدق حتی یکتب عند الله عزوجل من الصادقین و یکذب حتی یکتب عند الله من الکاذبین، فاذا صدق قال الله عزوجل: صدق و بر و اذا کذب قال الله عزوجل کذب و فجر.
ابو بصیر گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که می فرمود: بنده آنقدر راست می گوید که نزد خدا از راستگویان محسوب می شود، و آنقدر دروغ می گوید که نزد خدا جزء دروغگویان به شمار می آید، پس هرگاه راست گوید خداوند عزوجل می فرماید: راست گفت و نکوکار شد، و وقتی دروغ گوید، خدای عزوجل فرماید: دروغ گفت و پرده دری کرد.
4. قال أبو عبدالله (علیه السلام): من صدق لسانه زکا عمله و من حسنت نیته زید فی رزقه و من حسن بره بأهل بیته مد له فی عمره.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: کسی که زبانش راست بگوید: عملش نیکو شود، و کسیکه نیتش خوب باشد، روزیش زیاد گردد، و کسی که با خانواده خود خوشرفتار باشد، عمرش دراز گردد.
5. عن عمرو بن أبی المقدام قال: قال لی أبو جعفر (علیه السلام) فی أول دخلد دخلت علیه: تعلموا الصدق قبل الحدیث.
عمرو بن ابی المقدام گوید: امام باقر (علیه السلام) در اولین دیداری که با او داشتم به من فرمود: قبل از گفتار، راستگویی را بیاموزید.
6. عن الفضیل بن یسار قال: قال أبو عبدالله (علیه السلام) یا فضیل ان الصادق أول من یصدقه الله عزوجل یعلم أنه صادق و تصدقه نفسه تعلم أنه صادق.
فضیل بن یسار گویدن امام صادق (علیه السلام) فرمود: ای فضیل: اول کسی که شخص راستگو راتصدیق می کند، خدای عزوجل است که میداند او راستگو است، و خود او هم خود را تصدیق می کند که می داند راست گفته است.
7. عن أحمد بن النضر الخراز عن جده الربیع بن سعد قال: قال لی أبو جعفر (علیه السلام) یا ربیع ان الرجل لیصدق حتی یکتبه الله صدیقا.
ربیع بن سعد گوید: امام باقر (علیه السلام) به من فرمود: ای ربیع! مرد راستگو راست می گوید تا اینکه خدا او را در زمره صدیقان ثبت می کند.
8. قال رسول الله صلی الله علیه وآله: ان أقربکم منی غدا و أوجبکم علی شفاعة أصدقکم للحدیث، و آداکم للأمانة، و أحسنکم خلقا و أقربکم من الناس.
زید بن علی از پدرانش از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده که فرمود: نزدیکترین شما به من فردای قیامت، و کسی که از همه بیشتر بر من واجب است او را شفاعت کنم کسی است که از همه راستگوتر، امانتدارتر، خوشخوتر، و به مردم نزدیکتر باشد.
9. قال رسول الله صلی الله علیه وآله: أوصیک یا علی فی نفسک بخصال، اللهم أعنه: الأولی الصدق و لا یخرج من فیک کذبد أبدا الحدیث.
امام صادق (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل فرموده که فرمود: یا علی! تو را درباره خود به خصلتهائی توصیه می کنم (آنگاه او را دعا کرده گفت): خدایا او را کمک کن، اول: راستگویی است، هرگز حتی یک دروغ هم ازدهانت خارج نگردد...
مؤلف: در این زمینه روایات دیگری خواهد آمد.

باب یکصد و نهم: عمل به وعده

1. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: انما سمعی اسماعیل (علیه السلام) صادق الوعد لأنه وعد رجلا فی مکان فانتظره سند فسماه الله صادق الوعد، ثم ان الرجل أتاه بعد ذلک فقال له اسماعیل: ما زلت منتظرا لک.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: اسماعیل (علیه السلام) از این جهت صادق الوعد نامیده شد که با مردی در جائی وعده کرد و تا یکسال به انتظار او ماند، از این رو خدا او را صادق الوعد نامید آنگاه پس از یکسال آن مرد نزد او آمد، اسماغیل به او فرمود: من همواره منتظر تو بودم.
2. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: من کان یؤمن بالله و الیوم الاخر فلیف اذا وعد.
امام صادق (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده که فرمود: کسی که به خدا و روز قیامت ایمان دارد، باید وقتی وعده کرد به آن وفا کند.
3. عن هشام بن سالم قال: سمعت أبا عبدالله (علیه السلام) یقول: عدة المؤمن أخاه نذر لا کفارة له، فمن أخلف فبخلف الله بدأ، و لمقته تعرض و ذلک قوله: یا أیها الذین آمنوا لم تقولون ما لا تفعلون کبر مقتا عندالله أن تقولوا ما لا تفعلون.
هشام بن سالم گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که می فرمود: وعده کردن مومن با برادرش، نذر بدون کفاره است، پس کسی که تخلف کند، قبل از هر چیز با خدا خلف وعده کرده و مشمول بغض و عقوبت او گشته است و این همان است که خدا فرموده: ای ایمان آورده ها! چرا چیزی می گوئید که انجام نمی دهید؟! این بزرگترین بغض و عداوت نزد خداست که کار که نمی کنید بگوئید.
4. عن أبی الحسن الرضا (علیه السلام) قال: أتدری لم سمی اسماعیل صادق الوعد، قلت: لا أدری، قال: وعد رجلا فجلس حولا ینتظره.
سلیمان جعفری گفت: امام رضا (علیه السلام) فرمود: می دانی چرا اسماعیل را صادق الوعد (خوش وعده راست وعده) نامیدند؟ گفتم: نمی دانم، فرمود: با مردی وعده کرد و یکسال به انتظار او نشست.
5. عن عبدالله بن سنان قال: سمعت أبا عبدالله (علیه السلام) یقول: ان رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) وعد رجلا الی صخرد فقال: أنا لک هاهنا حتی تأتی، قال: فاشتدت الشمس علیه فقال له أصحابه: یا رسول الله لو أنک تحولت الی الظل، قال: قد وعدته الی هاهنا، و ان لم یجی ء کان منه المحشر.
عبدالله بن سنان میگوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که فرمود: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) با مردی کنار سنگی وعده کرد و فرمود: من اینجا به انتظارت می مانم تا بیایی. (حضرت آنجا ماندند تا) آفتاب به شدت بر آن حرت تابید، اصحاب او عرض کردند: یا رسول الله بروید زیر سایه، فرمود: من در اینجا با او وعده کرده ام، اگر نیامد او باید در محشر پاسخگو باشد.
مؤلف: روایات دیگری که دلالت دارد بر وجوب وفای به وعده در جهاد با نفس خواهد آمد.