فهرست کتاب


آداب معاشرت با مردم در سیره و سخن پیشوایان ترجمه کتاب العشرة وسایل الشیعه

شیخ حر عاملی ترجمه:محمد علی مقدس

باب هشتاد و ششم: وجوب آزار نرساندن به همسایه

1. عن أبی عبدالله (علیه السلام) (فی حدیث) أن رسول الله صلی الله علیه وآله أتاه رجل من الأنصار فقال: انی اشتریت دارا من بنی فلان، و ان أقرب جیرانی منی جوارا من لا أرجو خیره و لا آمن شره، قال: فأمر رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) علیا و سلمان و أبا ذر و نسیت آخر و أظنه المقداد أن ینادوا فی المسجد بأعلی أصواتهم بأنه لا ایمان لمن لم یأمن جاره بوائقه فنادوا بها ثلاثا ثم أومأ بیده الی کل أربعین دارا من بین یدیه و من خلفه و عن یمینه و عن شماله.
امام صادق (علیه السلام) (در قسمت دوم حدیثی)(8) فرموده: مردی از انصار به خدمت رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آمد و عرض کرد: من خانه ای از فلان طایفه خریده ام و نزدیکترین همسایگانم کسی است که نه به خیر او امیدی دارم و نه از شر او در امانم.
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به علی و سلمان و ابوذر و شخص دیگری که گویا مقداد بوددستور دادند که به مسجد رفته با صدای هر چه رساتر بانگ بر آورند که: ایمان ندارد کسی که همسایه اش از سر و صدای او در امان نیست و آنان این پیام را سه مرتبه تکرار کردند. سپس رسول خدا صلی الله علیه وآله با اشاره دست فرمود: تمام چهل منزل جلو، پشت سر، سمت راست و سمت چپ همسایه محسوب می شوند.
2. عن أبی عبدالله، عن أبیه علیهما السلام قال: قال قرأت فی کتاب علی (علیه السلام) أن رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) کتب بین المهاجرین و الأنصارو من لحق بهم من أهل یثرب أن الجار کالنفس غیر مضار و لا آثم و حرمد الجار علی الجار کحرمة أمه.
امام صادق از پدرش علیهما السلام نقل فرمود که: در کتاب علی (علیه السلام) خوانده که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) بین مهاجرین و انصار و کسانیکه از اهل یثرب (مدینه) به آنان ملحق شدند، نوشت: همسایه همانند نفس انسان است که نباید به او زیان برسد و یا او را گنهکار دانست یا او را به گناه وا داشت، و احترام همسایه بر همسایه مانند احترام مادر او است...
3. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: جاءت فاطمة علیهم السلام تشکو الی رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) بعض أمرها فأعطاها کربة و قال: تعلمی ما فیها فاذا فیها، من کان یؤمن بالله و الیوم الاخر فلا یؤذ جاره، و من کان یؤمن بالله و الیوم الاخر فلیکرم ضیفه، و من کان یومن بالله و الیوم الاخر فلیقل خیرا أو لیسکت.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: فاطمه علیها السلام خدمت رسول خدا صلی الله علیه وآله رسید تا درباره بعضی از کارهایش شکایت کند، پیامبر صلی الله علیه وآله لوحه ای(9) به او دادند و فرمودند: آنچه در آن نوشته شده فراگیر، دید در آن نوشته است: کسی که به خدا و روز قیامت ایمان دارد، نباید همسایه اش را اذیت کند، و هر که به خدا و روز قیامت ایمان دارد، باید مهمان خود را گرامی بدارد، و هر کس به خدا و روز قیامت ایمان دارد، باید یا گفتارش خیر باشد، یا خاموش باشد.
4. عن أبی حمزة قال: سمعت أبا عبدالله (علیه السلام) یقول: المومن من أمن جاره بوائقه، قلت: ما بوائقه؟ قال: ظلمه و غشمه.
ابو حمزه گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که می فرمود: مومن کسی است که همسایه اش از بوق و سر و صدای او در امان باشد، گفتم منظور از بوق چیست؟ فرمود: ستم و ظلم او.
5. عن رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) (فی حدیث المناهی) قال: من آذی جاره حرم الله علیه ریح الجنة و مأواه جهنم و بئس المصیر، و من ضیع حق جاره فلیس منا، و ما زال جبرئیل یوصینی بالجار حتی ظننت أنه سیورثه و ما زال یوصینی بالممالیک حتی ظننت أنه سیجعل لهم وقتا اذا بلغوا ذلک الوقت أعتقوا و ما زال یوصینی بالسواک حتی ظننت أنه سیجعله فریضة و ما زال یوصینی بقیام اللیل حتی ظننت أن خیار أمتی لن یناموا.
امام صادق از پدرانش علیهم السلام از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده اند که (در حدیث مناهی) فرمود: کسی که همسایه اش را اذیت کند، خدا بوی بهشت را بر او حرام کند و جایگاه او جهنم است و آن بد جایگاهی است، و هر کس حق همسایه اش را ضایع کند از ما نیست، و جبرئیل آن قدر نسبت به همسایه به من سفارش نمود که با خود گفتم: می خواهد برای او ارث قرار دهد، و آنقدر درباره بردگان سفارش کرد که گفتم: می خواهد وقتی را معین کند که چون فرا رسد آزاد گردند. و آنقدر درباره مسواک سفارش نمود که گمان می کردم می خواهد آن را واجب کند، و آنقدر به نماز شب توصیه کرد که گفتم: افراد خوب امت من هرگز نخواهند خوابید.
6. عن ابراهیم بن أبی محمود قال: قال الرضا (علیه السلام) المومن الذی اذا أحسن استبشر، و اذا أساء استغفر، و المسلم الذی یسلم المسلمون من لسانه و یده، و لیس منا من لم یأمن جاره بوائقه.
امام رضا (علیه السلام) فرمود: مومن کسی است که هرگاه کار خوبی انجام دهد خرسند شود و هرگاه کار زشتی انجام دهد طلب آمرزش کند، و مسلمان کسی است که مسلمانان از دست و زبان او راحت باشند و از ما نیست کسی که همسایه اش از او در امان نیست.
7. عن أبی بصیر، قال: سمعت أبا عبدالله الصادق (علیه السلام) یقول: من کف أذاه عن جاره أقاله الله عثرته یوم القیامة، و من عف بطنه و فرجه کان فی الجنة ملکا محبورا، و من أعتق نسمة مؤمنة بنی الله له بیتا فی الجنة.
ابو بصیر گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که می فرمود: کسی که از آزار همسایه خودداری کند، خداوند روز قیامت از لغزشهای او صرف نظر می کند.
و هر کس شکم و شهوت خود را از گناه نگه دارد، در بهشت فرشته ای مسرور و متنعم خواهد گشت، و هر که کنیز مومنی را آزاد سازد خداوند خانه ای در بهشت برای او بنا خواهد نمود.

باب هشتاد و هفتم: استحباب خوشرفتاری با همسایه

1. عن أبی عبد الله (علیه السلام) قال: قال: قال رسول الله صلی الله علیه وآله حسن الجوار یعمر الدیار و ینسی فی الأعمار.
امام صادق (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده که فرمود: خوشرفتاری با همسایه شهرها را آباد، و عمرها را دراز می کند.
2. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: حسن الجوار یزید فی الرزق.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: خوشرفتاری با همسایه روزی را زیاد می کند.
3. عن أبی مسعود قال: قال لی أبو عبدالله (علیه السلام): حسن الجوار زیادة فی الأعمار و عمارة الدیار.
ابو مسعود گوید: امام صادق (علیه السلام) به من فرمود: خوشرفتاری با همسایه موجب عمر طولانی و آبادی دیار است.
4. قال أبو عبدالله (علیه السلام): حسن الجوار یعمر الدیار و یزید فی الأعمار.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: خوشرفتاری با همسایه شهرها را آباد و عمرها را زیاد می کند.
5. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: قال و البیت غاص بأهله: اعلموا أنه لیس منا من لم یحسن مجاورة من جاوره.
امام صادق (علیه السلام) در حالیکه خانه مملو از جمعیت بود فرمود: بدانید که از ما نیست کسی که با همسایه اش خوشرفتار نباشد.

باب هشتاد و هشتم: استحباب اطعام همسایگان و در صورت ضرورت وجوب آن

1. عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: ما آمن بی من بات شبعان و جاره جائع، قال: وما من أهل قریة یبیت فیهم جائع ینظر الله الیهم یوم القیامة.
امام باقر (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده که فرمود: کسی که سیر بخوابد در حالیکه همسایه اش گرسنه است، به من ایمان نیاورده.
و فرمود: هر شهر و روستائی که کسی در آن گرسنه بخوابد و با گرسنگی شب را صبح کند، خداوند روز قیامت به اهل آن توجه نخواهد فرمود.
2. عن الکاهلی قال: سمعت أبا عبدالله (علیه السلام) یقول: ان یعقوب لما ذهب منه بنیامین نادی: یا رب أ ما ترحمنی أذهبت عینی، و أذهبت ابنی، فأوحی الله تبارک و تعالی الیه لو أمتهما لأحییتهما لک حتی أجمع بینک و بینهما و لکن تذکر الشاة التی ذبحتها و شویتها و أکلت و فلان الی جانبک صائم لم تنله منها شیئا.
کاهلی گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که می فرمود: وقتی بنیامین از کنار یعقوب رفت، یعقوب گفت: خدایا! آیا به من ترحم نمی کنی؟ چشمهایم را گرفتی، فرزندانم را هم گرفتی. خداوند تبارک و تعالی به او وحی فرستاد که: اگر آنها (یوسف و بنیامین) را میرانده باشم نیز زنده شان خواهم نمودو بین تو و آنان جمع خواهم نمود (شما را بهم خواهم رساند) لیکن بیاد ار گوسفندی را که ذبح کردی و پختی و خوردی در حالیکه فلانی در کنار تو روزه دار بودو اصلا چیزی از آنرا به او ندادی.
3. قال: و فی روایة أخری: فکان بعد ذلک یعقوب ینادی منادیه کل غداة من منزله علی فرسخ ألا من أراد الغداء فلیأت الی یعقوب، و اذا أمسی نادی ألا من أراد العشاء فلیأت الی یعقوب.
راوی گوید: و در روایت دیگری در ادامه داستان آمده: بعد از آن یعقوب دستور داد تا منادی او هر روز صبح از منزلش تا یک فرسخی فریاد بزند: آهای! هر کس صبحانه می خواهد به منزل یعقوب بیاید. و شبانگاه نیز فریاد بزند: آهای! هر کس شام می خواهد به منزل یعقوب بیاید. مؤلف گوید: نظیر این روایات در باب صدقه گذشت و در فعل معروف و در اطعمه نیز از این گونهع روایات خواهد آمد.