فهرست کتاب


آداب معاشرت با مردم در سیره و سخن پیشوایان ترجمه کتاب العشرة وسایل الشیعه

شیخ حر عاملی ترجمه:محمد علی مقدس

باب هفتاد و چهارم: مستحباب و مکروهات نشستن (طرز نشستن)

1. عن عبدالعظیم بن عبد الله بن الحسن العلوی رفعه قال: کان النبی صلی الله علیه وآله یجلس ثلاثا القرفصاء و هو أن یقیم ساقیه، و یستقبلهما بیدیه، و یشد یده فی ذراعه، و کان یجبثو علی رکبتیه و کان یثنی رجلا واحدة، و یبسط علیها الأخری و لم یر (صلی الله علیه و آله و سلم) متربعا قط.
حضرت عبدالعظیم حسنی با حذف زنجیره سند نقل می کند که پیامبر صلی الله علیه وآله به سه حالت می نشستند: 1. بطور قرفصاء، و آن به این صورت بود که: ساق پاهای خویش را بلند کرده آنها را بین دست های خود قرار می دادند و با دست ها ذراع های خویش را می گرفتند. 2. به صورت دو زانو 3. یک پای خویش را تا می کردند و پای دیگر را روی آن می نهادند. و هرگز به حالت چهار زانو دیده نشدند.
2. عن أبی الثمالی قال: رأیت علی بن الحسین قاعدا واضعا احدی رجلیه علی فخذه فقلت ان الناس یکرهون هذه الجلسة و یقولون: آنهاجلسة الرب، فقال: انی انما جلست هذه الجلسة للملائکة و الرب لا یمل و لا تأخذه سنة و لا نوم.
ابو حمزه ثمالی می گوید: دیدم علی بن الحسین (علیه السلام) یک پای خود را روی ران پای دیگرش انداخته و نشسته است، عرض کردم: اهل سنت اینگونه نشستن را مکروه می دانند و می گویند، این طرز نشستن خدا است، فرمود من از روی خستگی این طور نشسته ام، در حالیکه خداوند نه خسته می شود و نه چرت و خواب او را می گیرد.
3. عن حماد بن عثمان قال: جلس أبو عبدالله (علیه السلام) متورکا رجله الیمنی علی فخذه الیسری، فقال له رجل: جعلت فداک هذه جلسة مکروهة، فقال: لا انما هو شی ء قالته الیهود لما أن فرغ الله عزوجل من خلق السماوات و الأرض و استوی علی العرش جلس هذه الجلسد لیستریح فأنزل الله عزوجل: الله لا اله الا هو الحی القیوم لا تأخذه سنة و لا نوم و بقی أبو عبدالله (علیه السلام) متورکا کما هو.
حماد بن عثمان گوید: امام صادق (علیه السلام) به حالت متورک نشسته بودند یعنی پای راست را روی ران چپ انداخته بودند، مردی به ایشان عرض کرد:
فدایت گردم، این نوع نشستن مکروه است، امام فرمود: خیر، این حرفی است که یهودیان می گویند، آنها معتقدند که وقتی خداوند از خلقت آسمان ها و زمین فارغ شد، و بر عرش قرار گرفت، به این کیفیت نشست تا استراحت کند، از این رو خدای عزوجل (در قرآن) فرمود: الله لا اله الا هو الحی القیوم لا تأخذه سنته و لا نوم (یعنی هیچ معبودی جز خدای زنده پاینده نیست، نه چرت او را می گیرد و نه خواب)، و حضرت به همان حالتی که نشسته بودند نشستند.
4. الحسن الطبرسی فی (مکارم الأخلاق) قال: کان رسول الله صلی الله علیه وآله اذا جلس جلس القرفصاء.
شیخ طبرسی در مکارم الاخلاق فرمود: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) هر وقت می نشستند، به حالت قرفصاء می نشستند.
مترجم: نشستن قرفصاء در حدیث 1 همین باب توضیح داده شد.

باب هفتاد و پنجم: جایگاه نشستن در مجلس

1. عن أبی سلیمان الزاهد، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: من رضی بدون الشرف من المجلس لم یزل الله و ملائکته یصلون علیه حتی یقوم.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: کسی که به پائین مجلس برای نشستن خشنود باشد تا وقتی که از جای خود بلند نشده، خدا و ملائکه او بر وی درود می فرستند.
2. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: کان رسول الله اذا دخل منزلا قعد فی أدنی المجلس الیه حین یدخل.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: رسول خدا وقتی وارد منزلی می شدند، در نزدیکترین جاهای مجلس و در اولین جای خالی می نشستند.
3. عن هارون بن خارجة، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: ان من التواضع أن یجلس الرجل دون شرفه.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: از تواضع است که انسان پائین تر از مقام و شأن خود بنشیند.
4. عن السکونی، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: من التواضع أن ترضی بالمجلس دون المجلس، و أن تسلم علی من تلقی، و أن تترک المراء و ان کنت محقا و لا تحب أن تحمد علی التقوی.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: از تواضع است که در مجلس به پائین ترین
جاهای آن راضی شوی، و به هر کس رسیدی سلام کنی، و از مراء و کشمکش در بحث خودداری کنی گر چه حق با تو باشد، و از اینکه ترا به خاطر تقوایت می ستایند خوشحال نشوی.
5. عن ابن عباس قال: کان رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) یجلس علی الأرض و یأکل علی الأرض، و یعتقل الشاة، و یجیب دعوة الملوک علی خبز العشیر.
ابن عباس گوید: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) روی زمین می نشست و روی زمین غذا می خورد، و گوسفند را می بست، و دعوت بردگان که او را به نان جو مهمان می کردند می پذیرفت.
6. عن مصعب بن شیبة قال: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: اذا أخذ القوم مجالسهم فان دعا رجل أخاه و أوسع له فی مجلسه فلیأته، فانما هی کرامد أکرمه بها أخوه، و ان لم یوسع له أخوه فلینظر أوسع یجده فلیجلس فیه.
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: وقتی هر کس در مجلس جای گرفت، اگر کسی برادرش را دعوت کرد و برای او جا باز کرد، باید به سوی او برود و بپذیرد، زیرا او با این کار به برادر خود احترام گذاشته و او را گرامی داشته است، و اگر برادرش برای او جا باز نکرد، بنگرد هر جا که وسیعتر است همانجا بنشیند.

باب هفتاد و ششم: استحباب رو به قبله نشستن در مجالس

1. عن حماد بن عثمان قال: رأیت أبا عبدالله (علیه السلام) یجلس فی بیته عند باب بیته قبالة الکعبة.
حماد بن عثمان می گوید: امام صادق (علیه السلام) را می دیدم که در خانه دم درب اطاق رو به قبله می نشست.
2. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: کان رسول الله أکثر ما یجلس تجاه القبلة.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) اکثرا رو به قبله می نشست.
3. و روی الشیخ بهاء الدین فی (مفتاح الفلاح) قال: روی عن أئمتنا علیهم السلام خیر المجالس ما استقبل به القبلة.
شیخ بهایی می گوید: از ائمه علیهم السلام روایت شده که بهترین مجالس آن است که رو به قبله باشد.