فهرست کتاب


آداب معاشرت با مردم در سیره و سخن پیشوایان ترجمه کتاب العشرة وسایل الشیعه

شیخ حر عاملی ترجمه:محمد علی مقدس

باب شصت و دوم: گفتن الحمدلله پس از عطسه

1. عن صالح بن أبی حماد قال: سألت العالم (علیه السلام) عن العطسة و ما العلة فی الحمد لله علیها؟ فقال: ان لله نعما علی عبده فی صحة بدنه و سلامة جوارحه، و ان العبد ینسی ذکر الله عزوجل علی ذلک، و اذا نسی أمر الله الریح فتجاز فی بدنه ثم یخرجها من أنفه فیحمد الله علی ذلک فیکون حمده علی ذلک شکرا لما نسی.
صالح بن ابی حماد می گوید: از امام کاظم (علیه السلام) درباره عطسه و گفتن الحمدلله برای آن سوال کردم، فرمود: خداوند نعمتهایی در صحت بدن و سلامت اعضاء به بنده اش عطا کرده است ولی بنده از یاد خدا و نعمت هایش غافل می شود. لذا خداوند باد را مامور می کند که در بدنش حرکت کرده و سپس از بینی خارج گردد، از این رو باید حمد و شکر خدا را بجا آورد، بنابراین حمد او بر عطسه، شکر نعمتهای فراموش شده می باشد.
2. عن السکونی، عن .بی عبدالله (علیه السلام) قال: عطس غلام لم یبلغ الحلم عند النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) فقال: الحمدلله، فقال له النبی صلی الله علیه وآله: بارک الله فیک.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: پسر نابالغی نزد پیامبرعطسه کرد و گفت: الحمدلله، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به او فرمود: بارک الله فیک (خدا در تو برکت قرار دهد.)
3. عن مسمع بن عبد الملک قال عطس أبو عبدالله (علیه السلام) فقال: الحمدلله رب العالمین ثم جعل اصبعه علی أنفه فقال رغم أنفی لله رغما داخرا.
مسمع بن عبدالملک می گوید: امام صادق (علیه السلام) عطسه کرد و فرمود: الحمدلله رب العالمین، سپس انگشترا روی بینی خود نهاد و گفت: من در مقابل خدا کاملا تواضع می کنم.
4. عن ابن فضال، عن بعض أصحابه عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: فی وجع الأضراس و وجع الآذان اذا سمعتم من یعطس فابدءوه بالحمد.
از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده اند که در دندان درد و گوش درد فرمودند: وقتی شنیدید کسی عطسه می کند، قبل از هر چیز به حمد خدا بپردازید (و بگویید: الحمدلله.)
5. عن محمد بن مروان، رفعه قال: قال امیر المومنین (علیه السلام): من قال اذا عطس: الحمدلله رب العالمین علی کل حال لم یجد وجع الأذنین و الأضراس.
از أمیرالمومنین (علیه السلام) نقل شده که: هر کس هنگام عطسه بگوید: الحمدلله رب العالمین علی کل حال (در هر حال سپاس مختص پروردگار عالمیان است) به درد گوش و دندان گرفتار نخواهد شد.
6. عن مسعدة بن صدقة، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) اذا عطس المرء المسلم ثم سکت لعلة تکون به قالت الملائکة عنه الحمد لله رب العالمین، فان قال: الحمد لله رب العالمین قالت الملائکة یغفر الله لک قال و قال رسول الله صلی الله علیه وآله: العطاس للمریض دلیل العافیة و راحة للبدن.
امام صادق (علیه السلام) می فرماید: پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: وقتی مسلمانی عطسه کند و به خاطر مشکلی سکوت کند، ملائکه از طرف او گویند: الحمد لله رب العالمین، حال اگر او نیز گفت: الحمدلله رب العالمین ملائکه گویند: یغفرالله (خدا تو را ببخشدک.)
امام فرمود: و رسول خدا فرمود: عطسه برای مریض دلیل عافیت بهبودی و راحتی بدن است.

باب شصت و سوم: استحباب صلوات پس از عطسه

1. عن ابن أبی عمیر، عن بعض أصحابه قال: عطس رجل عند أبی جعفر (علیه السلام) فقال: الحمدلله، فلم یسمته أبو جعفر (علیه السلام) و قال: نقصنا حقنا، و قال: اذا عطس أحدکم فلیقل الحمد لله رب العالمین و صلی الله علیه وآله و أهل بیته قال: فقال الرجل، فسمته أبو جعفر (علیه السلام)
شخصی نزد امام باقر (علیه السلام) عطسه کرد و گفت: الحمدلله رب العالمین ته ولی امام او را دعا نکرد و فرمود: حق ما را کم گذاشت. و ادا نکرد، و فرمود: هر کس عطسه کرد باید بگوید: الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و اهل بیته.
2. عن أبی أسامة قال: قال أبو عبدالله (علیه السلام): من سمع عطسد فحمد لله عزوجل و (صلی الله علیه و آله و سلم) و أهل بیته لم یشتک عینه و لا ضرسه، ثم قال: ان سمعتها فقلها و ان کان بینک و بینه البحر.
ابو اسامه گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: کسی که صدای عطسه را بشنود و حمد خدای عزوجل را به جا آورده بر محمد و اهل بیتش صلوات بفرسد، به درد چشم و دندان گرفتار نشود. سپس فرمود: اگر صدای عطسه ای شنیدی این کار را بکن اگر چه بین تو و او دریایی فاصله باشد.
3. عن جابر قال: قال أبو جعفر (علیه السلام): نعم الشی ء العطسة تنفع فی الجسد، و تذکر بالله عزوجل، قلت: ان عندنا قوما یقولون: لیس لرسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) فی العطسة نصیب، فقال: ان کانوا کاذبین فلا نالهم شفاعة محمد صلی الله علیه وآله.
جابر از امام باقر (علیه السلام) روایت کرده که فرمود: عطسه چیز خوبی است، برای بدن مفید است، و انسان را به یاد خدا می اندازد.
جابر می گوید: عرض کردم: نزد ما کسانی هستند که می گویند: رسول خدا عطسه نمی کرد، فرمود: اگر آنها دروغگو هستند، شفاعت محمد صلی الله علیه وآله به آنها نخواهد رسید.
4. عن القاسم بن یحیی؛ عن جده الحسن بن راشد، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: من عطس ثم وضع یده علی قصبد أنفه ثم قال: الحمد لله رب العالمین حمدا کثیرا کما هو أهله، و (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم خرج من منخره الأیسر طائر أصغر من الجراد، و أکبر من الذباب حتی یصیر تحت العرش یستغفر الله الی یوم القیامة.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: هر کس عطسه کند و دست خود را روی تیغه بینی خویش گذارده بگوید: الحمدلله رب العالمین حمدا کثیرا کما هو اهله و صلی الله علی محمد النبی و آله و سلم. (یعنی: حمدو ستایش مخصوص پروردگار جهانیان است، حمدی بسیار که شایسته اوست، و درود و سلام خدا بر محمد پیامبر خدا و خاندان او باد.)
پرنده ای که کوچک تر از ملخ و بزرگتر از پشه می باشد از بینی چپ او خارج و تا زیر عرش الهی پرواز کرده تا روز قیامت (برای او) طلب آمرزش می کند.

باب شصت و چهارم: استحباب صلوات در همه موارد

1. عن الفضیل بن یسار، قال: قلت لأبی جعفر (علیه السلام): ان الناس یکرهون الصلاة علی محمد و آله فی ثلاثة مواطن عند العطسة و عند الذبیحد و عند الجماع فقال أبو جعفر (علیه السلام): ما لهم ویلهم نافقوا لعنهم الله.
فضیل بن یسار گوید: به امام باقر (علیه السلام) عرض کردم: مردم (اهل سنت) صلوات بر محمد و آل او را در سه جا مکروه می دانند: هنگام عطسه، موقع ذبح، و هنگام آمیزش جنسی، امام باقر (علیه السلام) فرمود: وای بر آنان، چه شده که نفاق می ورزند خدا لعنتشان کند.
2. محمد بن علی بن الحسین فی (عیون الأخبار) باسناده الآتی عن الرضا (علیه السلام) فی کتابه الی المأمون قال: الصلاة علی النبی صلی الله علیه وآله واجبد فی کل موطن، و عند العطاس و الذبائح و غیر ذلک.
در نامه ای که امام رضا (علیه السلام) به مأمون نوشتند آمده: درود بر پیامبر در همه جا واجب است هنگام عطسه و ذبح و غیر ذلک نیز.