فهرست کتاب


آداب معاشرت با مردم در سیره و سخن پیشوایان ترجمه کتاب العشرة وسایل الشیعه

شیخ حر عاملی ترجمه:محمد علی مقدس

باب پنجاهم: چگونگی ورود به خانه دیگران

1. عبدالرحمن بن أبی عبدالله قال: سألت أبا عبدالله (علیه السلام) عن قول الله عزوجل: لا تدخلوا بیوتا غیر بیوتکم، حتی تستأنسوا و تسلموا علی أهلها قال: الاستئناس وقع النعل و التسلیم.
عبدالرحمن بن ابی عبدالله گفت: از امام صادق (علیه السلام) پرسیدم منظور از این آیه چیست؟: لا تدخلوا بیوتا... (در خانه هایی که متعلق به شما نیست وارد نشوید مگر اینکه مأنوس شوید و به اهل آن خانه ها سلام کنید)؟ فرمود: انس گرفتن به این است که پا را به زمین بزنید، و سلام هم بکنید.
2. أبی الصباح قال: سألت أبا جعفر (علیه السلام) عن قول الله عزوجل فاذا دخلتم بیوتا فسلموا علی أنفسکم الأیة، قال: هو تسلیم الرجل علی أهل البیت حین یدخل ثم یردون علیه فهو سلامکم علی أنفسکم.
ابو الصباح گوید: از امام باقر (علیه السلام) درباره آیه شریفه فاذا دخلتم بیوتا فسلموا علی انفسکم وقتی به خانه ای وارد شدید به خویشتن سلام کنید. سوال کردم که منظور چیست؟ فرمود: منظور این است که انسان به اهل خانه سلام کندو ایشان هم جواب دهند، و این است معنی سلام کردن به خویشتن.
3. علی بن ابراهیم فی تفسیره قال فی روایة أبی الجارود عن جعفر (علیه السلام) قال: اذا دخل الرجل منکم بیته فان کان فیه أحد یسلم علیهم، و ان لم یکن فیه أحد فلیقل السلام علینا من عند ربنا یقول الله تحیة من عند الله مبارکة طیبة.
امام محمد باقر (علیه السلام) فرمود: وقتی به خانه خود وارد می شوید، اگر کسی حضور دارد به او سلام کنید، و اگر کسی وجود ندارد بگویید: السلام علینا من عند ربنا سلام بر ما از طرف پروردگارمان. تا خداوند بگوید: تحیة من عند الله مبارکة طیبة سلام و تحیت مبارک و پاکیزه از طرف خدا بر شما باد.

باب پنجاه و یکم: کسانی که به دیدارشان رفتن شایسته است

1. عن الأصبغ بن نباتة قال: قال امیرالمومنین (علیه السلام) کانت الحکماء فیما مضی من الدهر تقول: ینبغی أن یکون الاختلاف الی الأبواب لعشرة أوجه: أولها بیت الله عزوجل لقضاء نسکه و القیام بحقه و أداء فرضه و الثانی أبواب الملوک الذین طاعتهم متصلد بطاعة الله و حقهم واجب و نفعهم عظیم و ضررهم شدید و الثالت أبواب العلماء الذین یستفاد منهم علم الدین و الدنیا و الرابع أبواب أهل الجود و البذل الذین ینفقون أموالهم التماس الحمد و رجاء الاخرة و الخامس أبواب السفهاء الذین یحتاج الیهم فی الحوادث و یفزع الیهم فی الحوائج و السادس أبواب من یتقرب الیه من الأشراف لالتماس الهیة و المروءة و الحاجة و السابع أبواب من یرتجی عندهم النفع فی الرأی و المشورة تقویة الحزم و أخذ الأهبة لما یحتاج الیه و الثامن أبواب الاخوان لما یجب من مواصلتهم و یلزم من حقوقهم و التاسع أبواب الأعداء الذین تسکن بالمداراة غوائلهم و تدفع بالحیل و الرفق و اللطف و الزیارة عداوتهم و العشار أبواب من ینتفع بغشیانهم و یستفاد منهم حسن الأدب و یونس بمحادثتهم.
اصبغ بن نباته گوید: امیرالمومنین (علیه السلام) فرمود: حکما در گذشته روزگار می گفتند: بر در خانه ده طایفه رفت و آمد کردن شایسته است:
اول: خانه خدا عزوجل، به جهت انجام مناسک و قیام به حق و ادای واجب آن.
دوم: خانه زمامدارانی که اطاعت آنان متصل به اطاعت خدا، و حق ایشان نفعشان عظیم و ضررشان شدید است.
سوم: خانه علمایی که درباره علم دین و دنیا می توان از آنها بهره مند شد.
چهارم: خانه اهل وجودو بخشش که اموالشان را به امید سپاسگزاری و اجر آخرت انفاق می کنند.
پنجم: خانه کم خردانی که در حوادث به آنها نیاز پیدا می شود ودر نیازمندیها می توان از وجودشان استفاده نمود.
ششم: خانه اشراف که با نزدیک شدن به ایشان می توان از بذل و بخشش و مروت آنان و رفع حاجات بهره جست.
هفتم: خانه کسی که امید هست که انسان از نظر دادن و مشورت با وی، و احتیاط در امور ودریافت کمک آنان در نیازمندی ها بهره مند گردد.
هشتم: خانه دوستان چون دیدار با آنان و ادای حقشان واجب است.
نهم: خانه دشمنانی که رفت و آمد و مدارا کردن با آنها موجب می شود آتش فتنه آنان کم فروغ گردد، ودشمنی ایشان با حیله و مدارا و لطف و دیدار دفع شود.
دهم: خانه کسانی که در کنارشان نفعی به انسان عاید می شود و می توان از حسن ادب و انس به گفتگوهایشان بهره مند گشت.

باب پنجاه و دوم: استحباب خداحافظی هنگام خروج از مجلس

1. عن مسعدة بن صدقة، عن جعفر بن محمد (علیه السلام) أن النبی صلی الله علیه و آله قال اذا قام الرجل من مجلس فلیودع اخوانه بالسلام، فان أفاضوا فی خیر کان شریکهم و ان أفاضوا فی باطل کان علیهم دونه.
امام جعفر صادق (علیه السلام) از رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده که فرمود: وقتیب انسان از مجلس بر می خیزد باید با دوستانش خداحافظی کند که در این صورت اگر مجلس در خیر ادامه یافت، شریک آنهاست، و اگر در باطل گرایش پیدا کرد گناهش به گردن خود آنهاست نه این شخص.
2. الحسن الطبرسی فی (مکارم الاخلاق) عن رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) قال: اذا قام أحدکم من مجلسه منصرفا فلیسلم لیست الأولی بأولی من الأخری.
در مکارم الاخلاق از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت شده که فرمود: وقتی خواستید از مجلس خویش برخیزید و بروید، باید خداحافظی کنید و این اختصاص به اولین شخصی که بلند می شود ندارد وظیفه همه است که خداحافظی کنند.