فهرست کتاب


آداب معاشرت با مردم در سیره و سخن پیشوایان ترجمه کتاب العشرة وسایل الشیعه

شیخ حر عاملی ترجمه:محمد علی مقدس

باب چهل و سوم: کیفیت جواب سلام بر حاضر و غایب

1. عن أبی عبیدة الخداء، عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: مر امیرالمومنین (علیه السلام) بقوم فسلم علیهم فقالوا: علیک السلام و رحمة الله و برکاته و مغفرته و رضوانه، فقال لهم امیرالمومنین (علیه السلام): لا تجاوزوا بنا مثل ما قالت الملائکة لأبینا ابراهیم (علیه السلام) انما قالوا رحمت الله و برکاته علیکم أهل البیت.
ابو عبیدة حذا از امام باقر (علیه السلام) نقل می کند که فرمود: امیرالمومنین (علیه السلام) به جمعی برخوردند و به آنان سلام کردند، آنها در جواب گفتند: علیک السلام و رحمة الله و برکاته و مغفرته و رضوانه حضرت به ایشان فرمود: درباره ما بیش از آنچه ملائکه به پدرمان ابراهیم (علیه السلام) گفتند نگویید، آنها گفتند: رحمة الله و برکاته علیکم اهل البیت.
2. عن الحکم بن عتیبة قال: بینا أنا مع أبی جعفر (علیه السلام) و البیت غاص بأهله اذ أقبل شیخ حتی وقف علی باب البیت فقال: السلام علیک یا ابن رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و رحمة الله و برکاته ثم سکت فقال أبو جعفر (علیه السلام): و علیک السلام و رحمة الله و برکاته ثم أقبل الشیخ بوجهه علی أهل البیت و قال: السلام علیکم ثم سکت حتی أجابه القوم جمیعا و ردوا علیه السلام الحدیث.
حکم بن عیینه می گوید: در خدمت امام باقر (علیه السلام) بودم در حالی که خانه مملو از جمعیت بود که ناگهان پیر مردی جلو آمد تا دوم درب خانه ایستاد و گفت: السلام علیک یابن رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و رحمة الله و برکاته و سپس ساکت شد. امام باقر (علیه السلام) فرمود: و علیک السلام و رحمة الله و برکاته، آنگاه پیرمرد به اهل خانه روکرد و گفت: السلام علیکم، و ساکت شد، تا حاضرین همه جواب او را دادند...
3. عن أبی کهمش قال قلت لأبی عبدالله (علیه السلام) عبدالله بنأبی یعفور یقرئک السلام قال و علیک و علیه السلام اذا .تیت عبد الله فأقرئه السلام الحدیث.
ابی کهمش می گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: عبدالله بن ابی یعفور به شما سلام رساند، فرمود: و علیک و علیه السلام، وقتی پیش عبدالله رفتی به او سلام برسان...
4. عن جابر، عن أبی جعفر (علیه السلام) قال ان ملکا من الملائکه سأل الله أن یعطیه سمع العباد فأعطاه فلیس من أحد من المومنین قال (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم الا قال الملک: و علیک السلام ثم قال الملک: یا رسول الله ان فلانا یقرئک السلام فیقول رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و (علیه السلام).
جابر از امام محمد باقر (علیه السلام) نقل می کند که فرمود: یکی از ملائکه از خدا درخواست کرد که بتواند به گفتار بندگان گوش کند، وخدا خواسته او را داد، پس هر مومنی بگوید: (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم، آن ملک می گوید: و علیک السلام، سپس می گوید: یا رسول الله! فلانی سلامت می رساند و پیغمبر می گوید: و علیه السلام (و سلام بر او باد)
5. عن محمد بن قیس، عن أبی جعفر (علیه السلام) قال بینما امیرالمومنین (علیه السلام) فی الرحبة اذ قام الیه رجل فقال السلام علیک یا امیرالمومنین و رحمة الله و برکاته فنظر الیه امیرالمومنین (علیه السلام) و قال و علیک السلام و رحمة الله و برکاته من أنت ثم ذکر حدیث عشرة بعضها أشد من بعض.
امام باقر (علیه السلام) فرمود: هنگامی که امیرالمومنین (علیه السلام) در رحبه بود، مردی جلوی او حاضر شد و عرض کرد: السلام علیک یا امیرالمومنین و رحمة الله و برکاته، امیرالمومنین (علیه السلام) نگاهی به او فرمود و جواب داد: و علیک السلام و رحمة الله وبرکاته، تو کیستی؟ سپس حدیث ده چیزی که بعضی شدیدتر از بعض دیگر است را بیان نمود.
6. عن القاسم بن سلام رفعه عن النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) قال لا عرار (الغرار نسخه) فی صلاة و لا تسلیم - العرار النقصان أما فی الصلاة ففی ترک اتمام رکوعها و سجودها ونقصان اللبث فی الرکعة الأخری و أما العرار فی التسلیم فأن یقول الرجل السلام علیک و یرد فیقول و علیک و لا یقول و علیکم السلام.
قاسم بن سلام در مرفوعه خود از پیغمبر گرامی (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرد که فرمود: در نماز و سلام نباید نقصان باشد، اما نقصان در نماز این است که رکوع و سجود آن کامل نباشد، و در رکعت بعد آرام نگیرد (بدون آرامش بدن به خواندن مشغول شود) .و نقصان در سلام به این است که انسان بگوید: السلام علیک، و او در جواب سلام بگوید: و علیک، و نگوید: و علیکم السلام.
7. علی بن ابراهیم فی تفسیره فی قوله تعالی: و أمر أهلک بالصلاة و اصطبر علیها قال: کان رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) یجی ء کل یوم عند صلاة الفجر حتی یأتی باب علی و فاطمة و الحسن و الحسین علیهما السلام فیقول: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، فیقولون: و علیک السلام یا رسول الله و رحمة الله و برکاته فیقول: الصلاة یرحمکم الله.
علی بن ابراهیم در تفسیر آیه: و أمر اهلک بالصلوة و اصطبر علیها (یعنی خانواده خودرا به نماز امر کن و بر آن پایدار و صبور باش) نقل کرده که: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) هر روز هنگام صبح در خانه علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام می آمد و می گفت: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، و ایشان جواب می دادند: و علیک السلام یا رسول الله و رحمة الله و برکاته، پس آنگاه می فرمود: نماز! رحمت خدا بر شما باد.

باب چهل و چهارم: استحباب مصافحه با مقیم و معانقه با مسافر هنگام سلام

1. عن علی بن رئاب عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: ان من تمام التحیة للمقیم المصافحة و تمام التسلیم علی المسافر المعانقة.
علی بن رئاب از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده که فرمود: تحیت کامل برای مقیم (غیر مسافر) دست دادنو سلام کامل برای مسافر معانقه کردن است.

باب چهل و پنجم: عده ای که سلام کردنشان بر عده ای دیگر مستحب است

1. عن جراح المدائنی، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: یسلم الصغیر علی الکبیر و المار علی القاعد و القلیل علی الکثیر.
جراح مدائنی از امام صادق (علیه السلام) روایت کرده که فرمود: باید کوچک به بزرگ و عبور کننده به نشسته و جمعیت کم بر جمعیت زیاد سلام کنند.
2. عن جمیل، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: اذا کان قوم فی مجلس ثم سبق قوم فدخلوا فعلی الداخل أخیرا اذا دخل أن یسلم علیهم.
جمیل از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده که فرمود: وقتی عده ای در مجلس نشسته اند و جمعی بر آنانوارد میشوند، باید کسانی که وارد میشوند به آنان سلام کنند.
3. عن عنبسة بن مصعب، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: القلیل یبدءون الکثیر بالسلام، و الراکب یبدأ الماشی و أصحاب البغال یبدءون أصحاب الحمیر و أصحاب الخیل یبدءون أصحاب البغال.
عنبسة بن مصعب می گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: افراد کمتر به افراد بیشتر سلام می کنند، و سوار به پیاده، و قاطر سوار به الاغ سوار، و اسب سوار به قاطر سوار باید سلام کنند.
4. عن ابن بکیر، عن بعض أصحابه، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: سمعته یقول یسلم الراکب علی الماشی، و الماشی علی القاعد، و اذا لقیت جماعة جماعة سلم الأقل الأکثر و اذا لقی واحد جماعة سلم الواحد علی الجماعة.
یکی از اصحاب امام صادق (علیه السلام) می گوید از آن حضرت شنیدم که می فرمود: سواره بر پیاده، عابر بر کسی که نشسته است باید سلام کند و اگر دو دسته به هم برسند جمعیت کمتر به جمعیت بیشتر سلام کنند، و اگر یک نفر به جمعی برخورد کند فرد به جمع سلام کند.
5. عن ابن القداح عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال یسلم الراکب علی الماشی و القائم علی القاعد.
ابن قداح گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: باید سواره به پیاده و ایستاده به نشسته سلام کند.