فهرست کتاب


آداب معاشرت با مردم در سیره و سخن پیشوایان ترجمه کتاب العشرة وسایل الشیعه

شیخ حر عاملی ترجمه:محمد علی مقدس

باب چهل و یکم: استحباب ایراد سلام به صیغه جمع و دعا هنگام عطسه و...

1. عن منصور بن حازم، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: ثلاثة ترد علیهم رد الجماعة و ان کان واحدا: عند العطاس تقول یرحمکم الله و ان لم یکن معه غیره، و الرجل یسلم علی الرجل فیقول: السلام علیکم، و الرجل یدعو للرجل یقول: عافاکم الله و ان کان و احدا فان معه غیره.
منصور بن حازم از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده که فرمود: سه دسته اند که جوابشان را باید به صیغه جمع داد اگر چه یک نفر باشد:
1. اگر کسی عطسه کند گرچه یک نفر باشد می گویی: یرحمکم الله.
2. وقتی که کسی به یک نفر سلام می کند می گوید: السلام علیکم.
3. هنگامی که می خواهد به یک نفر دعا کند می گوید: عافاکم الله.
(در هر سه مورد ضمیر کم که جمع است به جای ک مفرد به کار می برد. یعنی: خدا به شما رحم کند، سلام بر شما، خدا به شما عافیت دهد. که به جای تو، شما گفته می شود م.)
2. عن جعفر بن بشیر مثله الا أنه قال: یرد علیهم الدعاء جماعة و ان کان واحدا: الرجل یعطس، و ترک ما بعد قوله عافاکم الله.
جعفر بن بشیر هم روایت فوق را با مختصر تفاوتی روایت کرده است.

باب چهل و دوم: کسانی که سلام کردن به آنان مستحب نیست

1. عن محمد بن الحسین رفعه قال کان أبو عبدالله (علیه السلام) یقول: ثلاثة لا یسلمون الماشی مع الجنازة و الماشی الی الجمعة، و فی بیت حمام.
محمد بن الحسین در حدیث مرفوعه خود از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده که فرمود: سه دسته هستند که نباید به آنها سلام کنند: کسی که تشییع جنازه می کند، کسی که به سوی نماز جمعه در حرکت است، و کسی که داخل حمام است.
مولف گوید: قبلا در محل خود روایاتی گذشت که دلالت داشت بر اینکه بر کسی که در حمام برهنه نیست بلکه لنگ بسته است، سلام مستحب است.

باب چهل و سوم: کیفیت جواب سلام بر حاضر و غایب

1. عن أبی عبیدة الخداء، عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: مر امیرالمومنین (علیه السلام) بقوم فسلم علیهم فقالوا: علیک السلام و رحمة الله و برکاته و مغفرته و رضوانه، فقال لهم امیرالمومنین (علیه السلام): لا تجاوزوا بنا مثل ما قالت الملائکة لأبینا ابراهیم (علیه السلام) انما قالوا رحمت الله و برکاته علیکم أهل البیت.
ابو عبیدة حذا از امام باقر (علیه السلام) نقل می کند که فرمود: امیرالمومنین (علیه السلام) به جمعی برخوردند و به آنان سلام کردند، آنها در جواب گفتند: علیک السلام و رحمة الله و برکاته و مغفرته و رضوانه حضرت به ایشان فرمود: درباره ما بیش از آنچه ملائکه به پدرمان ابراهیم (علیه السلام) گفتند نگویید، آنها گفتند: رحمة الله و برکاته علیکم اهل البیت.
2. عن الحکم بن عتیبة قال: بینا أنا مع أبی جعفر (علیه السلام) و البیت غاص بأهله اذ أقبل شیخ حتی وقف علی باب البیت فقال: السلام علیک یا ابن رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و رحمة الله و برکاته ثم سکت فقال أبو جعفر (علیه السلام): و علیک السلام و رحمة الله و برکاته ثم أقبل الشیخ بوجهه علی أهل البیت و قال: السلام علیکم ثم سکت حتی أجابه القوم جمیعا و ردوا علیه السلام الحدیث.
حکم بن عیینه می گوید: در خدمت امام باقر (علیه السلام) بودم در حالی که خانه مملو از جمعیت بود که ناگهان پیر مردی جلو آمد تا دوم درب خانه ایستاد و گفت: السلام علیک یابن رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و رحمة الله و برکاته و سپس ساکت شد. امام باقر (علیه السلام) فرمود: و علیک السلام و رحمة الله و برکاته، آنگاه پیرمرد به اهل خانه روکرد و گفت: السلام علیکم، و ساکت شد، تا حاضرین همه جواب او را دادند...
3. عن أبی کهمش قال قلت لأبی عبدالله (علیه السلام) عبدالله بنأبی یعفور یقرئک السلام قال و علیک و علیه السلام اذا .تیت عبد الله فأقرئه السلام الحدیث.
ابی کهمش می گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: عبدالله بن ابی یعفور به شما سلام رساند، فرمود: و علیک و علیه السلام، وقتی پیش عبدالله رفتی به او سلام برسان...
4. عن جابر، عن أبی جعفر (علیه السلام) قال ان ملکا من الملائکه سأل الله أن یعطیه سمع العباد فأعطاه فلیس من أحد من المومنین قال (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم الا قال الملک: و علیک السلام ثم قال الملک: یا رسول الله ان فلانا یقرئک السلام فیقول رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و (علیه السلام).
جابر از امام محمد باقر (علیه السلام) نقل می کند که فرمود: یکی از ملائکه از خدا درخواست کرد که بتواند به گفتار بندگان گوش کند، وخدا خواسته او را داد، پس هر مومنی بگوید: (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم، آن ملک می گوید: و علیک السلام، سپس می گوید: یا رسول الله! فلانی سلامت می رساند و پیغمبر می گوید: و علیه السلام (و سلام بر او باد)
5. عن محمد بن قیس، عن أبی جعفر (علیه السلام) قال بینما امیرالمومنین (علیه السلام) فی الرحبة اذ قام الیه رجل فقال السلام علیک یا امیرالمومنین و رحمة الله و برکاته فنظر الیه امیرالمومنین (علیه السلام) و قال و علیک السلام و رحمة الله و برکاته من أنت ثم ذکر حدیث عشرة بعضها أشد من بعض.
امام باقر (علیه السلام) فرمود: هنگامی که امیرالمومنین (علیه السلام) در رحبه بود، مردی جلوی او حاضر شد و عرض کرد: السلام علیک یا امیرالمومنین و رحمة الله و برکاته، امیرالمومنین (علیه السلام) نگاهی به او فرمود و جواب داد: و علیک السلام و رحمة الله وبرکاته، تو کیستی؟ سپس حدیث ده چیزی که بعضی شدیدتر از بعض دیگر است را بیان نمود.
6. عن القاسم بن سلام رفعه عن النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) قال لا عرار (الغرار نسخه) فی صلاة و لا تسلیم - العرار النقصان أما فی الصلاة ففی ترک اتمام رکوعها و سجودها ونقصان اللبث فی الرکعة الأخری و أما العرار فی التسلیم فأن یقول الرجل السلام علیک و یرد فیقول و علیک و لا یقول و علیکم السلام.
قاسم بن سلام در مرفوعه خود از پیغمبر گرامی (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرد که فرمود: در نماز و سلام نباید نقصان باشد، اما نقصان در نماز این است که رکوع و سجود آن کامل نباشد، و در رکعت بعد آرام نگیرد (بدون آرامش بدن به خواندن مشغول شود) .و نقصان در سلام به این است که انسان بگوید: السلام علیک، و او در جواب سلام بگوید: و علیک، و نگوید: و علیکم السلام.
7. علی بن ابراهیم فی تفسیره فی قوله تعالی: و أمر أهلک بالصلاة و اصطبر علیها قال: کان رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) یجی ء کل یوم عند صلاة الفجر حتی یأتی باب علی و فاطمة و الحسن و الحسین علیهما السلام فیقول: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، فیقولون: و علیک السلام یا رسول الله و رحمة الله و برکاته فیقول: الصلاة یرحمکم الله.
علی بن ابراهیم در تفسیر آیه: و أمر اهلک بالصلوة و اصطبر علیها (یعنی خانواده خودرا به نماز امر کن و بر آن پایدار و صبور باش) نقل کرده که: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) هر روز هنگام صبح در خانه علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام می آمد و می گفت: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، و ایشان جواب می دادند: و علیک السلام یا رسول الله و رحمة الله و برکاته، پس آنگاه می فرمود: نماز! رحمت خدا بر شما باد.