فهرست کتاب


آداب معاشرت با مردم در سیره و سخن پیشوایان ترجمه کتاب العشرة وسایل الشیعه

شیخ حر عاملی ترجمه:محمد علی مقدس

باب نوزدهم: کراهت دخول در جایگاه تهمت

1 - عن السکونی عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: قال أمیرالمؤمنین ع: من عرض نفسه للتهمه فلا یلومن من أساء به الظن، و من کتم سره کانت الخیره فی یده.
سکونی از امام صادق (علیه السلام) و امیرالمؤمنین (علیه السلام) نقل می کند که فرمود: که خود را در معرض تهمت قرار دهد کسی را که به او سوء ظن پیدا می کند نباید ملامت و سرزنش نماید (بلکه خود را سرزنش کند) و هر کس سر خود را پوشید، اختیار به دست خود اوست.
2 - عن الحسین بن یزید، عن الصادق جعفر بن محمد (علیهما السلام) قال: من دخل موضعا من مواضع التهمه فاتهم فلا یلومن الا نفسه.
حسین بن یزید از امام جعفر صادق (علیه السلام) روایت کرده که فرمود: کسی که در جایگاه تهمت وترد شود و متهم گردد، کسی جز خود را ملامت نکند.
3 - عن أبی الجارود، عن أبی جعفر، عن أبیه، عن جده قال: قال أمیرالمؤمنین (علیه السلام): من وقف بنفسه موقف التهمه فلا یلومن من أساء به الظن الحدیث.
اما باقر از پدرش از جدش امیرالمؤمنین (علیهم السلام) حدیث کرده که فرمود: کسی که خود را در معرض تهمت قرار دهد، هر کس به او بدگمان شد را نباید ملامت کند...
4 - عن الفجیع العقیلی فی (وصیه أمیرالمؤمنین (علیه السلام) لولده الحسن (علیه السلام)) انه قال فیها: و ایاک و مواطن التهمه، و المجلس المظون به السوء، فان قرین السوء یغر جلیسه.
فجیع عقیلی گوید م در وصیت امیرالمؤمنین (علیه السلام) به فرزندش حسن آمده است: و از جایگاه های تهمت و مجلسی که به آن سوء طن برده شود بپرهیز که رفیق بد، رفیق خود را فریب می دهد.
5 - محمدبن ادریس فی (آخر السرائر) نقلا من جامع البزنطی قال قال: أبوالحسن (علیه السلام) قال: أبو عبدالله (علیه السلام): اتقو مواقف الریب، و لا یقفن أحدکم مع أمه فی الطریق فانه لیس کل أحد یعرفها.
بزنطی از امام رضا (علیه السلام) و او از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند که فرمود: از مکان های مورد شبهه و مشکوک دوری کنید، و با مادر خود و در کنار او راه نروید، زیرا که همه او را نمی شناسند (و ممکن است شما را متهم کنند).
6 - محمدبن الحسین الرضی فی (نهج البلاغه) عن أمیرالمؤمنین (علیه السلام) انه قال: من وضع نفسه موتضع التهمه فلا یلومن من أساء به الظن.
در نهج البلاغه از امیرالمؤمنین (علیه السلام) آمده که فرمود: کسی که خود را در معرض تهمت قرار داد نباید شخصی را که به او بدگمان می شود سرزنش کند.
7 - قال: قال (علیه السلام): من سل سیف البغی قتل به، و من کابد الأمور عطب، و من اقتحم اللجج غرق، و من دخل السوء اتهم.
و باز از آن حضرت است که فرمود: هرکس شمشیر ظلم را از نیام بیرون کشد، با همان شمشیر کشته خواهد شد، و هر که در امور از در مکر و حیله در آید، هلاک گردد، و آن که خود را در دهان امواج بیاندازد، غرق خواهد شد، و هر آن کس که در اماکن ناشایست قرار گذارد مورد اتهام قرار خواهد گرفت.

باب بیستم: استحباب مراقبت از زیرکی مؤمن

1 - عن محمدبن أبی جعفر (علیه السلام) فی قول الله تبارک و تعالی: ان فی ذلک لایات للمتوسمین قال: هم الأئمه: قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم: اتقوا فراسه المؤمن فانه ینظر بنور الله فی قوله: ان فی ذلک لایات للمتوسمین.
محمدبن مسلم از امام باقر (علیه السلام) در تفسیر آیه شریفه ان فی ذلک لایات للمتوسمین: (که در سوره حجر پس از شرح داستان و هلاکت قوم لوط می فرماید: در این داستان نشانه هایی است برای افراد هوشمند و با دقت) فرمود: مراد از افراد هوشمند ائمه (علیهم السلام) می باشند، رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم فرمود: از هوش و فراست و ذکاوت مؤمن بترسید، چه او با نور خدا می نگرد، آنجا که خدا فرموده: ان فی ذلک لایات للمتوسمین.
2 - عن سلیمان الجعفری قال: کنا أبی الحسن (علیه السلام) فقال: اتق فراسه المؤمن فانه ینظر بنورالله الحدیث.
سلیمان جعفری گفته: ما خدمت ابوالحسن (علیه السلام) بودیم که فرمود: از فراست و زیرکی مومن بترس که او با نور الهی می نگرد...
3 - محمدبن الحسین الرضی فی (نهج البلاغه) عن أمیرالمؤمنین (علیه السلام) قال: اتقو ظن المؤمنین فان الله جعل الحق علی ألسنتهم.
در نهج البلاغه آمده است که امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: از ظن و گمان مومنی بترسید که خداوند حق را بر زبان آنا قرار داده است.

باب بیست و یکم: استحباب مشورت با اهل نظر

1 - عن ابن القداح، عن جعفربن محمد، عن آبائه (علیه السلام) قال: قیل: یا رسول الله ما الحزم قال: مشاوره ذوی الرأی و اتباعهم.
ابن قداح از امام صادق و او از پدرش (علیهما السلام) نقل کرده است که از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم پرسیدند: حزم (: خود پایی و دقت) چیست؟ فرمود: مشورت و پیروی از صاحبنظر.
2 - عن اسری بن خالد، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: فیما أوصی به رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم علیا (علیه السلام) قال: لا مظاهره أوثق من المشاوره، و لا عقل کالتدبیر.
سری بن خالد از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند که پیامبر ضمن وصیتهایش به علی (علیه السلام) فرمود: هیچ پشتیبانی چون مشورت و هیچ عقلی چون تدبیر و چاره اندیشی نیست.
3 - عن أبی الجارود، عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: فی التواراه أربعه أسطر: من لا یستشر یندم، و الفقر الموت الأکبر، کما تدین تدان و من ملک استأثر.
ابوالجارود از امام باقر (علیه السلام) حکایت کند که فرمود: چهار سطر و مطلب است که در تورات آمده:
1 - هر کس مشورت نکند پشیمان خواهد شد.
2 - فقر مرگ بزرگی است.
3 - هر چه بدهی پس می گیری (هر چه بکاری می دروی).
4 - هر که به قدرت رسید، انصار طلب و خودخواه شد.
4 - عن سماعه بن مهران، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: قال لن یهلک امرو عن مشوره.
سماعه بن مهران از امام صادق (علیه السلام) آورده که فرمود: هیچ مردی از مشورت به هلاکت نرسید.
5 - محمدبن الحسین الرضی فی (نهج البلاغه) عن أمیرالمؤمنین (علیه السلام) انه قال: لا غنی کالعقل، و لا فقر کالجهل، و لا میراث کالأدب، و لا ظهیر کالمشاوره.
در نهج البلاغه از امیرالمؤمنین آمده است که: هیج ثروتی چون عقل هیچ فقری چون جهل، و هیچ ارثی جون ادب و هیچ پشتیبانی چون مشورت نیست.
6 - قال: و قال (علیه السلام) من استبد برایه هلک، و من شاور الرجال شارکها فی عقولها.
و فرمود: هر کس به رأی و نظر خود استبداد ورزید هلاک شد، و هرکه با رجال مشورت نمود شریک عقل ایشان گشت.
7 - قال: و قال (علیه السلام): الاستشاره عین الهدابه.
و فرمود: مشورت عین هدایت است.
8 - قال: و قال (علیه السلام): خاطر بنفسه من استغنی برأیه.
و فرمود: هر کس به رأی و نظر خود بسنده کرد و مستبد به رأی شد خویش را به خطر افکنده است.