فهرست کتاب


آداب معاشرت با مردم در سیره و سخن پیشوایان ترجمه کتاب العشرة وسایل الشیعه

شیخ حر عاملی ترجمه:محمد علی مقدس

باب هفتم: دوست یابی و انس با دوستان و پذیرش عتاب آنان

1 - عن محمد بن یزید قال: سمعت الرضا (علیه السلام) یقول من استفاد أخا فی الله استفاد بیتا فی الجنه
محمد بن یزید گفت: از امام رضا (علیه السلام) شنیدم می فرمود: کسی که در راه خدا دوستی بیابد، خانه ای در بهشت به دست آورده است.
2 - و فی (المجالس) عن أبیه قال قال لقمان لابنه: یا بنی اتخذ الف صدیق و ألف صدیق و ألف قلیل، و لا تتخذ عدوا واحدا و الواحد کثیر.
لقمان به فرزندش فرمود: فرزندم! هزار دوست به دست آر، و هزار کم است، و یک دشمن مگیر و یکی هم زیاد است.
3 - و قال أمیر المؤمنین (علیه السلام):
علیک باخوان الصفاء فانهم - عماد اذا استنجدتهم و ظهور
و لیس کثیرا ألف خل و صاحب - و ان عدوا واحدا لکثیر
امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: بر تو باد به برادران و دوستان باصفا، که آنها تکیه گاه و پشتیبان تو هستند. اگر بدستشان آوری هزار دوست و رفیق طیاد نیست. ولی یک دشمن حتما زیاد است.
4 - و عنه (علیه السلام) قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم لا یدخل الجنه رجل لیس له فرط قیل: یا رسول الله و لکل فرط قال: ان من فرط الرجل أخاه فی الله.
امیرالمؤمنین (علیه السلام) از پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم نقل می کند که فرمود: کسیکه فرط نداشته باشد داخل بهشت نمی شود. گفتند: یا رسول الله: هر کسی فرط دارد؟ فرمود: بلی، از جمله فرطهای یک مرد، برادر دینی اوست.
5 - عن جعفربن ابراهیم، عن جعفربن محمد (علیهما السلام) قال: أکثروا من الصدقاء فی الدنیا فانهم ینفعون فی الدنیا فحوائج یقومون بها، و أما فی الاخره فان أهل جهنم قالوا: فما لنا من شافعین و لا صدیق حمیم.
جعفربن ابراهیم از امام جعفربن مخمد (علیه السلام) روایت کرده که فرمود: در دنیا دوستان بسیار کسب کنید که ایشان در دنیا و آخرت نفع می بخشند؛ اما در دنیا نیازمندیها را برطزف می کنند، و اما در آخرت، اهل دوزخ می گویند: ما نه شفاعت کننده ای داریم و نه دوستی که از ما حمایت کند.
6 - عن أحمدبن مخمد، عن بعض أصحابه قال: قال أبو عبدالله (علیه السلام) استکثروا من الاخوان، فان لکل مؤمن دعوه مستجابه و قال: استکثروا من الاخوان فان لکل مؤمن شفاعه، و قال: أکثروا من مؤاخاه المؤمنین فان لهم عندالله یدا یکافئهم بها یوم القیامه.
از امام صادق (علیه السلام) نقل شده که فرمود: دوستان فراوان به دست آورید که هر مؤمنی را دعائی مستجاب هست، و فرمود: دوست زیاد کسب کنید که برای هر مؤمنی (حق) شفاعت می باشد.
و باز فرمود: ابین مؤمنین دوستان زیاد پیدا کنید که هر یک را نزد خدا دستی است که روز قیامت بدان وسیله آنها را کفایت می کند.
7 - محمدبن الحسین الرضی فی (نهج البلاغه) عن أمیرالمؤمنین (علیه السلام) انه قال: أعجز الناس من عجز عن اکتساب الاخوان، و أعجز منه من ضیع من ظفر به منهم.
در نهج البلاغه است از امیرالمؤمنین (علیه السلام) که فرمود: عاجزترین مردم کسی است که از بدست آوردن دوست عاجز باشد. و عاجزتر از او کسی است که دوستان خود را از دست بدهد.
8 - عن حسن بن زید، عن جعفر بن محمد، عن أبیه، عن جده، عن علی بن أبی طالب: قال سمعت رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم یقول: المؤمن عز کریم، و المنافق خب لئیم، و خیرالمؤمنین من کان مالفه للمؤمنین و لا خیر فیمن لا یألف و لا یؤالف، قال: و سمعت رسول الله و سلم یقول: شرار الناس من یبعض المؤمنین و تبغضه قلوبهم، المشاءون بالنمیه، المفرقون بین الأحبه الباغون للناس العیب أولئک لا ینظر الله الیهم و لا یزکهم یوم القیامه، ثم تلا (علیه السلام) هو الذی أیدک بنصره و بالمؤمنین و ألف بین قلوبهم.
امام صادق از پدرش از جدش از امیرالمؤمنین (علیه السلام) نقل می کند که فرمود: از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم شنیدم که می فرمود: مؤمن قدرتمندو بزرگوار است و منافق حقه باز و پست. و بهترین مؤمنان کسی است که محل انس و الفت مؤمنین باشد و خیری نیست در کسی که نه با مردم انس می گیرذ و نه کسی با او مأنوس می شود.
و فرمود: از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم که می فرمود: بدترین مردم کسی است که دشمن مؤمنین است، و دل مؤمنان او را دشمن می دارد؛ سخن چینی می کند، بین دوستان جدائی می افکند و روی مردم عیب می گذارد. خدا به اینگونه افراد توجه نمی کند، و آنان را در قیامت پاک نمی نماید. سپس این آیه را تلاوت فرمود: خدا آن کسی است که تو را با نصرتش و بوسیله مؤمنین تأیید نمود، و در دلهایشان الفت ایجاد کرد.
9 - عن أیوب بن نوح قال کتب یعنی علی بن محمد (علیهما السلام) الی بعض أصحابنا: عاتب فلانا و قل له: اذا أراد الله بعبد خیرا اذا عوتب قبل
ایوب بن نوح می گوید: امام علی النقی (علیه السلام) به یکی از دوستانمان نوشت: فلانی را نکوهش کن و به او بگو: وقتی خدا خیر بنده ای را بخواهد، هر گاه او را (نسبت به کار زشتی که مرتکب شده) نکوهش کنند می پذیرد. (و کار خلاف خود را توجیه نمی کند).

باب هشتم: استحباب همنشینی با عاقل کریم و دوری از احمق لئیم

1 - عن عمار بن موسی أبی عبدالله (علیه السلام) قال: قال أمیرالمؤمنین (علیه السلام) لا علیک أن تصحب ذا العقل و ان لم تحمد کرمه، و لکن انتفع بعقله و احترس من سیی أخلاقه، و لا تدعن صحبه الکریم و ان لم تنتفع بعقله و لکن انتفع بکرمه بعقلک و افرر کل الفرار من اللئیم الأحمق.
عماربن موسی از امام صادق (علیه السلام) از امیرالمؤمنین (علیه السلام) نقل کرده که فرمود: مانعی ندارد که با شخص عاقل هم نشین باشی گرچه اهل کرم و بزرگواری نباشد، لیکن از عقل چنین کسی استفاده کن و از اخلاق بدش پرهیز نما.
و همنشینی انسان کریم و بزرگوار را از دست مده که گرچه از عقلش بهره ای نبری ولی با عقل خویش از کرم او بهره مند خواهی شد اما هر چه می توانی از لئیم احمق فرار کن (زیرا نه عقل دارد نه کرم).

باب نهم: استحباب مشورت با عاقل

1 - عن سهل بن عبدالله، عن أبیه هریره قال: سمعت أبا القاسم (علیه السلام) یقول: استرشدوا العاقل و لا تعصوه فتندموا.
ابو هریره می گوید: از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و سلم شنیدم می فرمود: از شخص عاقل راهنمایی بخواهید و نافرمانی او را مکنید که پشیمان خواهید شد.