آداب معاشرت از دیدگاه معصومان علیهم السلام «ترجمه کتاب العشره وسائل الشیعه »

نویسنده : شیخ حر عاملی مترجم : ترجمه:محمد علی فارابی، یعسوب عباسی علی کمر

سرآغاز

حمد و ستایش خداوندی را سزاست که برای راهنمایی بشر پیامبران را فرستاد تا بشر را از گمراهی و نادانی رهایی بخشند و به سوی کمال و سعادت ابدی رهنمون شوند.
درود بی پایان بر همه پیامبران خاصه بر سرور کاینات، حضرت محمد صلی الله علیه و آله و اهل بیت گرامی او باد.
انسان همواره در زندگی جویای خوشبختی بوده و در راه رسیدن به کمال تلاش کرده است و پیوسته در پی راهنما و رهبری بوده است که در دریای متلاطم زندگی از گرداب بلا و هلاکت رهایی اش بخشد و به ساحل سعادتش برساند. پیامبران علیهم السلام، مبلغان ادیان توحیدی اند که قوانین الهی از طریق وحی بر آنان نازل شده است و پیامبر گرامی اسلام آخرین رسول و کتاب مقدسش قرآن، آخرین کتاب آسمانی برای راهنمایی بشر است.
ائمه اطهار علیهم السلام حاملان رسالت و قافله سالاران انسانهایند که آنان را در همه ابعاد زندگی دنیوی و اخروی هدایت کرده اند.
علمای بزرگ اسلامی نیز در گردآوری و اشاعه احادیث نبوی و ائمه اطهار علیهم السلام در طی قرون متمادی رنجهای فراوان برده اند.
از جمله کتابهای مربوط به احادیث اسلامی، کتاب وسائل الشیعه تألیف مرحوم علامه شیخ حرّ عاملی دانشمند بزرگ و جلیل القدر قرن یازدهم هجری است که با جمع آوری احادیث نبوی و ائمه طاهرین علیهم السلام چراغی فروزان فرا راه انسانهای خداجوی و دانشمندان اسلامی قرار داده و قرنهاست که بزرگان علم و ادب از این مشعل فروزان بهره مند هستند.
ترجمه ابواب احکام العشرة از کتاب حج وسائل الشیعه که حاوی احادیث فقهی و اجتماعی و اخلاقی است در گروه حدیث بنیاد پژوهشهای اسلامی به کوشش آقایان محمد علی فارابی و یعسوب عباسی علی کمر انجام شده است. امیدواریم علاقه مندان را سودمند افتد و مورد قبول پروردگار قرار گیرد.

تذکّر

برای رعایت امانت مآخذی که در پاورقی وسایل الشیعه ذکر شده عینا یادداشت شده، اگر چه جلد و صفحات کتابهای مزبور با مجلّداتی که اخیرا چاپ شده و در دسترس عموم است تطبیق نمی کند، در صورت تمایل و اطّلاع از طبع مآخذ می توانند به جلد بیستم وسائل صفحات 36 تا 49 مراجعه فرمایند.

اجمالی از شرح حال شیخ حرّ عاملی

محمّد بن حسن معروف به شیخ حرّ از معاریف دانشمندان شیعی است که در شب جمعه 8 رجب سال 1033 هجری قمری در قریه «مشغری (1» از قرای جبل عامل (بخشی از لبنان) تولد یافت. این قریه و «جبع» و «جزین» که در نزدیکی یک دیگر واقعند از بلاد قدیمی شیعه نشین به حساب می آیند.
شیخ حرّ عاملی از خاندان علمی بزرگی است که در این ولایت می زیسته و نسب وی به حرّ بن یزید ریاحی (صحابی معروف سید الشهداء (ع» می رسد. نامبرده پس از دوران کودکی و آموزش خط و تعلیم قرآن شریف و مقدمات، نزد پدر و عمو و جدّ مادری خود و جمعی دیگر به کسب دانش پرداخت، آن گاه به قریه «جبع» که در نزدیکی «مشغری» است رهسپار شد و نزد علمای این بلاد کسب علم کرد و بر این منوال چهل سال در این بلاد اقامت و به استفاده و افاده اشتغال داشت، و طیّ این مدت دو بار به حج مشرّف شد، و سپس به قصد زیارت عتبات عالیات و مرقد منوّر حضرت رضا (ع) بار سفر بست و در جوار حضرتش رحل اقامت افکند.
سبب این مهاجرت ذکر نشده ولی آنچه مسلم است دوران عمر شیخ مصادف با فروزنده ترین اوقات حکومت سلسله صفوی در ایران است که علاوه بر رسمیت دادن به تشیع در این کشور، خود به حمایت و پرورش علمای مذهبی همت می ورزیدند. از طرفی شیعیان در نواحی سوریه و لبنان در زیر فشار متعصبان روزگار می گذراندند، بویژه از آن رو که به سبب رقابت بین سلسله صفوی و سلاطین عثمانی دامنه این اختلافات مذهبی بالا گرفته بود. لذا بعید نیست که همین اختناق موجود در آن بلاد و آزاد گذاشتن و تشویق علما و قدردانی از علم در ایران باعث شده شیخ که در عنفوان جوانی برای تبلیغ و ترویج مذهب شوری در سر داشته است برای همیشه اقامت در مشهد را بر وطن مألوف ترجیح داده باشد.
شیخ در این استان رحل اقامت افکند و به افاده و نشر احادیث همت گماشت و شاگردانی تربیت کرد. وی در زمان اقامت در مشهد دو سفر دیگر به حج رفت.