فهرست کتاب


خلاصه آثار شهید مطهری، دفتر دوم «سیری در سیره معصومین علیهم السلام»

مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه السلام

شروط و عوامل موفقیت یک پیام

شروط و عوامل موفقیت یک پیام عبارتند از:
الف) ماهیت و محتوای پیام.
ب) وسایل و ابزار پیام رسانی.
ج) کیفیت اسلوت رساندن پیام.
د) شرایط مبلغ (شخصیت خاص پیام رسان).

الف) ماهیت و محتوای پیام:

اولین شرط برای موفقیت یک پیام مربوط است به غنی بودن و قدرت معنوی خود پیام و به تعبیر قرآن، حقانیت خود پیام. پیام باید در درجه اول منطقی باشد؛ یعنی با عقل و فکر بشر سازگار باشد و به گونه ای باشد که جاذبه آن، عقل انسان را به سوی خود بکشد؛ در غیر این صورت، ولو این که احساسی هم باشد و برای مدتی دوام پیدا کند، اما برای همیشه قابل دوام نیست. عامل دیگر برای غنی و نیرومند بودن محتوای پیام، این است که با احساسات بشر انطباق داشته باشد و تا حدی احساسات عالی و رقیق بشر را اشباع کند و هماهنگ با نیازهای مختلف زندگی انسان باشد، خود همان حقیقت بودن عاملی است برای بقای آن، و نیز باطل و بی محتوا بودن یک پیام، خود عامل فنای آن است. یکی از معانی حدیث الاسلام یعلو و لا یعلی علیه(232) این است که منطق اسلام در جنبه عملی از هر قانون دیگری برتر است؛ به همین علت است که می بینیم گروندگان به مسیحیت با وجود آن همه دستگاه های تبیلغاتی، در مقابل گروندگان به اسلام که دستگاه های تبلیغی آن نزدیک به صفر است، بسیار اندکند(233).

ب) وسایل و ابزار پیام رسانی:

بدون شک، رساندن هر پیامی احتیاج به وسیله دارد، که حداقل وسیله رساندن پیام، خود سخن و لفظ است و بعد از آن، کتاب و نثر و شعر و حتی میکروفن و بلندگو و در نهایت تمام وسایل اتباط جمعی، همگی وسایل پیام رسانی هستند.
در مورد رساندن یک پیام الهی باید دقت کرد که دچار افراط و تفریط نشویم. عده ای می گویند: چون هدف، مقدس است، می توانیم از هر وسیله ای، مشروع یا نامشروع برای رسیدن به آن هدف استفاده کنیم، چنین اصلی مطرود است، زیرا اگر ما بخواهیم برای یک هدف مقدس، قدم برداریم فقط از یک وسیله مقدس یا حداقل از یک وسیله مشروع می توانیم استفاده کنیم. کسانی که ادعای فوق را در مورد عاشورا و واقعه کربلا مطرح می کنند کسانی هستند که خود همان وسیله برایشان هدف است، مثل شبیه خوانیهای زمان سابق(234).
از طرف دیگر عده ای هستند که حتی به استفاده از وسایل مشروع هم راضی نمی شوند و می گویند: فقط باید به همان روش قدیم تبیلغ کرد. این خشک مغزیها دیگر بی مورد است و نباید چیزی را که مانند استفاده از بلندگو، فی حد ذاته حرام نیست و مشروع است، به صورت امری نامشروع و حرام جلوه داد. اگر در تاریخ اسلام ملاحظه و دقت شود، می بینیم که قرآن کریم و معصومین (علیه السلام) نیز از وسایلی چون فصاحت، بلاغت، صوت زیبا و شعر برای رساندن پیام اسلام کمک گرفته اند(235).