فهرست کتاب


شخصیت زن از دیدگاه قرآن

هادی دوست محمدی

زنان شایسته

با نفوذ استعمار فرهنگی، به گونه ای حقایق و واقعیت ها را وارونه کردند که حتی معانی و مفاهیم واژه ها و اصطلاحات را از آنها گرفته برای آنها مصادیق کاذب و تحمیلی جایگزین نمودند!
در رابطه با استعمار و استثمار هر چه بیشتر زن، مبلغین مکتبهای مادی که طبعاً اخلاق، فضیلت و کمال را پوچ و تخیلی پنداشتند و انسان را تا حد بهائم و حیوانات تنزل داده و ساقط کردند، ارزشهای زن را نیز تنها ارزشهای حیوانی معین ساخته، بیشتر زنهای آلوده و کسانی را که در اختیار سوداگران قرار می گرفتند و بهتر وسیله و ابزاری برای شهوترانان می گشتند شایسته معرفی نمودند!
انواع تحقیر و اهانت به مقام زن در جریان ناجوانمردانه و غیر انسانی مسابقات زنان و دختران به اصطلاح شایسته در جهان به قدری تأسفبار و غم انگیز است که نقل همه آنها را هم، بر خلاف انسانیت و اخلاق دانسته، از نگارش آن صرفنظر می کنیم!

شایستگی در قرآن

منطق وحی قرآن کریم علاوه بر اینکه برای زن و مرد، به طور یکسان معیار ارزش و کرامت و بزرگواری را، تقوا و ایمان معرفی کرده است که ثمره آن طبعاً، همه فضیلت ها و پاکیها خواهد بود برای زنان یک سلسله ارزشها و شایستگی ها را مشخص ساخته است که باز با ایمان و تقوا رابطه تنگاتنگ دارند.
قرآن مجید اعلام می دارد که:
انا خلقنا کم ذکر و انثی و جعلنا کم شعوباً و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عندلله اتقاکم(121)
ما شما را چه زن و چه مرد شعبه شعبه و قبیله قبیله قرار دادیم تا مورد شناسائی قرار گیرید در حقیقت، بزرگوارترین و گرامی ترین شما در پیشگاه خدا، با تقواترین شما است.
ملاحظه می کنید که ملاک شایستگی، فقط تقوا معرفی شده است و برای زن و مرد، هیچ چیز دیگر قابل مقایسه با صفت تقوا و هم وزن با آن نیست.
آنگاه تمام صفات والای الهی و ارزشهای انسانی را برای زن و مرد خاطر نشان ساخته و همواره راه رشد و حرکت تکاملی آنان را نشان داده و آنها را از آنچه که بر زیان کرامت و شرافت انسانی آنان می باشد، باز داشته است!

زنان صالحه

علاوه بر صفات مشترک بین زن و مرد، به برخی از صفات، در مورد زن تأکید شده و ارزشهای ویژه ای نیز برای او مشخص گشته است.
یکی از آن صفات، صالح بودن زن است، یعنی کسی که شایستگی و لیاقت روحی و پاکی درون و روانی داشته و از ناپاکیها، آلودگیها و خبث باطن پاک و منزه باشد.
آنگاه قرآن مجید زنان صالحه را معرفی می نماید و در مصداق صالح بودن آنها به چند ارزش دیگر تصریح می کند:
... فالصالحات قانتات حافظات للغیب بما حفظ الله(122)
پس زنان صالحه، کسانی هستند که با کمال تواضع و خضوع، همواره مطیع و در غیاب همسر نیز حافظ اسرار و شئون خانواده هستند، حافظ آنچه که خدای متعال نیز به حفظ آن فرمان داده و خود حفظ کرده است.
در این آیه کریمه یکی از معیارهای صلاحیت و شایستگی زن، اطاعت او از همسر شمرده شده است و زن صالحه، نه تنها در حضور همسر چنین صفت فرشته گونه را دارد بلکه در غیاب او نیز تعهد و مسئولیت خویش را ادراک کرده، وظایف خود را در کانون خانواده به خوبی انجام می دهد و حافظ اسرار همسر و آبرو، مال، ناموس و حیثیت او می باشد.
واضح است که مراد آیه شریفه، اطاعت و تواضع و خضوع در مقابل همسر می باشد به دلیل اینکه در مقابل واللاتی تخافون نشوزهن، یعنی زنان سرکش و افرادی که از فرمان همسر در امور زناشوئی سر پیچی می کنند، قرار گرفته است.
استاد بزرگوار مرحوم علامه طباطبائی رضوان الله تعالی علیه می فرماید: از مقابله این آیه با واللاتی تخافون نشورزهن معلوم می شود که مقصود از الصالحات... زوجه صالحه می باشد... و جمله قانتات حافظات که امر به صورت توصیف است یعنی باید حافظ و قانته باشند یک حکم مربوط به شئون زناشوئی و معاشرت خانوادگی است.(123)
و در تفسیر نمونه می خوانیم: صالحان و درستکاران، و آنها کسانی هستند که خاضع و متعهد در برابر نظام خانواده می باشند و نه تنها در حضور شوهر بلکه در غیاب او حفظ الغیب می کنند، یعنی مرتکب خیانت چه از نظر مال و چه از نظر ناموس و چه از نظر حفظ شخصیت شوهر و اسرار خانواده در غیاب او نمی شوند و در برابر حقوقی که خداوند برای آنها قائل شده و با جمله بما حفظ الله به آن اشاره گردیده، وظایف و مسئولیتهای خود را بخوبی انجام می دهند.
بدیهی است مردان، موظفند در برابر اینگونه زنان، نهایت احترام و حق شناسی را انجام دهند.(124)
در فرهنگ و بینش اسلامی به کانون گرم خانواده، بسیار اهمیت داده شده و چون پایه و اساس پرورش انسان ها و سعادت جامعه را کانون خانواده می داند و به پاکی آن و صفا و صمیمیت در آن تأکید نموده و رعایت حقوق همه اعضای آن را جزء دین و تفکر و ایدئولوژی دینی شمرده است و در این رابطه اطاعت از شوهر و خوب همسرداری را در حکم جهاد در راه خدا دانسته است که نگارش آن مطالب از عهده این مختصر خارج است.