فهرست کتاب


شخصیت زن از دیدگاه قرآن

هادی دوست محمدی

1- عبادت، عروج یک انسان

از آنجا که انسان استعداد دارد که به مقام قرب نائل گردد و چون دارای روح و نفس الهی نیز هست، می تواند از علم و قدرت الهی برخوردار شود و راه وصول به این موقعیت، عبودیت، و با دیده دل معبود و معشوق خدا را دیدن و تسلیم محض در مقابل او شدن و طبعاً عبادت می باشد و عبادت واقعی حق، عروج انسان به نزدیکی کمال نهائی است.
در مورد مریم ع می فرماید:
کلما دخل علیها زکریا لمحراب وجد عندها رزقاً یا مریم انا لک هذا؟ قالت هو من عند الله ان الله یرزق من یشاء بغیر حساب(111)
و هرگاه زکریا در محراب عبادتش مریم را ملاقات می کرد در کنار او رزق و روزی می یافت، گفت: ای مریم این روزی از کجا است؟ پاسخ داد از نزد خدا که خدا هر کسی را بخواهد بی حساب روزی او را می دهد.
این آیه مبارکه نشانگر این است که مریم ع همواره در محراب عبادت و در حال عروج الی الله، بوده است و تقرب او به خدای متعال به حدی بوده که با دخل و تصرف، در نظام آفرینش و ولایت تکوینی، روزیش می رسیده و نه با اسباب و مسببات عادی.
از تمام آیات قرآن، این حقیقت به دست می آید که ارزش واقعی انسان خدائی شدن و به خدا رسیدن او است و همه انبیاء برای این آمده اند که در طی این مسیر، انسان را یاری نمایند و زن نیز می تواند به این موقعیت والا دست یابد.

2- پاکی و برگزیدگی خدا

انسان با اختیار خویش می تواند با انجام اعمال صالحه و سیر و سلوک الی الله مورد عنایت خاص الهی قرار گیرد. و به ولایت الهیه دست یابد و لطف و محبت ویژه خدا را جلب نماید که: فاذکرونی اذکرکم...(112) دلهایتان متوجه من باشد که من به شما توجه خواهم داشت.
و فاتبعونی یحببکم الله...(113) مرا پیروی کنید که خدا شما را دوست بدارد. این شایستگی را انسان خود به دست می آورد وگرنه خدای متعال به همه موجودات و انسانها، مهربان است.
در مورد حضرت مریم ع می فرماید:
و اذ قالت الملائکه یا مریم ان الله اصطفاک و طهرک و اصطفاک علی نساء العالمین(114)
و هنگامی که ملائکه الهی گفتند: ای مریم در حقیقت خدا تو را برگزیده خویش و پاکی قرار داد و تو را بر همه زنان جهان برگزید.

شایسته کیست؟

گفتیم از آیات قرآن، به خوبی این حقیقت روشن است که انسان می تواند به مرحله عالی از رشد و کمال دست یابد که شایستگی محبوب شدن در پیشگاه خدای متعال را پیدا کند، در آیه دیگر در پیرامون مریم ع راه رسیدن به این لیاقت و این صعود را نشان داده می فرماید:
یا مریم اقنتی لربک و اسجدی وارکعی مع الراکعین(115)
هان ای مریم! در مقابل پروردگارت مطیع و خاضع باشد و سجده کن و با رکوع کنندگان، رکوع کن.
در این آیه شریفه، راه دست یافتن به این شایستگی ارائه شده است و هر انسانی از جمله یک زن متکامل چنین است که با اطاعت و خضوع در مقابل کمال مطلق و نماز و رکوع و سجود، می تواند به آن شایستگی توفیق یابد و حضرت مریم ع به قدری در این حرکت موفق بوده اند که لیاقت دریافت وحی را یافته و هم سخن با ملائک و فرشتگان الهی شده اند. آن زن می تواند چنین باشد.
قرآن مجید در جای دیگر می فرماید:
و مریم ابنت عمران التی احصنت فرجها فنخنا فیه من روحنا و صدقت بکلمات ربها و کته و کانت من القانتین(116)
و مریم دختر عمران، بانوئی که دامن خود را پاک نگاه داشت آنگاه از روح خود در او دمیدیم و کلمات پروردگارش و کتابها و شرایع الهی را تصدیق کرد و او از اطاعت کنندگان و خاضعان بود.
این آیه عطف به آیه قبل است که فرمود:
و ضرب الله مثلاً للذین آمنوا امراة فرعون...
خدای متعال نمونه زن با ایمان را به زن فرعون مثال آورده
که در بخش پیش مطالعه کردید. اکنون زن نمونه دیگر را مثال می زند و مریم را معرفی می کند و در این معرفی، می توانیم به چند ارزش توجه نمائیم: