فهرست کتاب


شخصیت زن از دیدگاه قرآن

هادی دوست محمدی

هویت زن

زن بر اثر دارا نبودن روح انسانی، لایق محشور شدن، در روز قیامت، نیست و وی مظهر تام شیطان می باشد!
این گفته ها یکی از مواد قطعنامه ای است که پس از کنفرانسها و تشکیل مجامع علمی ماکون در رم تصویب و تأیید شده است.(4)
داوری و قضاوت، در مورد هویت زن در ادوار مختلف تاریخ، به گونه ای است که اگر بخواهیم تک تک آنها را به نگارش و تحریر در آوریم، خود کتابی پر حجم و مبسوط خواهد شد ولی به طور اجمالی به برخی از آنها اشاره می کنیم تا هم به مظلومیت زن در تاریخ، بیشتر پی ببریم و هم با مقایسه آن آراء و نظریات، با نظر اسلام، به ارزش و اهمیت بینش اسلامی در قرآن نیز آشناتر گردیم:

مظلومیت زن در تاریخ

در ادوار پیش از تمدن، ته تنها زن را از جنس مرد و انسان نمی دانستند، بلکه با وی همچون یک حیوان بهره ده، برخورد می کردند فیلسوف معروف فرانسوی دکتر گوستاولوبون می نویسد:
زن را یک مخلوق پست و فرومایه خیال می کردند که فائده وجودیش تنها در خدمت خانه و تکثیر نسل بوده است.(5)
فیلسوف شرق، عارف بزرگ اسلامی مرحوم استاد علامه طباطبائی قدس سره می نویسد: (6)
در قبائل دور از تمدن مانند وحشیان افریقا و استرالیا و جزائر مسکونی اقیانوسیه و اهالی بومی آمریکای قدیم و غیره، زندگی زنان نسبت به مردان، مانند زندگی چار پایان و سایر جانوران اهلی نسبت به انسان بوده است.
چنانکه انسان از روی غریزه استخدام به خود حق می دهد که در چار پایان و سایر حیوانات اهلی به هر نحو و برای هر کاری بخواهد تصرف کند، از پشم و کرک و گوشت و پوست و خون و استخوان و شیر و سایر منافع آنها استفاده نماید، و آنها را برای نگهبانی و باربری و کشاورزی و شکار و اغراض بی شمار دیگر به کار گیرد، و این جانوران بی زبان از مزایای زندگی و آرمانهای حیاتی در خوراک و مسکن و استراحت و جفتگیری جز آنچه را انسان راضی باشد، بهره ای ندارند و البته انسان هم جز به چیزهائی که برای زندگیش سودمند است و منافاتی با اغراض وی در تسخیر آنها ندارد راضی نخواهد شد.
و گاهی کار به گزاف گریها و زور گوئیهای عجیبی می کشد که اگر آن حیوان استخدام شده ناظر کارهای خودش بود برایش بسی مایه شگفتی می شد، مثلاً بی گناهی، بدون کوچکترین جرمی مورد ظلم و ستم واقع می شود و هر جه فریاد می کند کسی به فریادش نمی رسد، و ستمکاری بدون هیچ مانعی مشغول تعدی به دیگران می گردد، و از طرفی یک حیوان، بدون هیچ استحقاقی در راحت ترین و لذیذترین وضع زندگی خویش به سر می برد مانند حیوان نری که برای جفتگیری آماده شده و از طرفی دیگر، حیوان بارکش اسب آسیاب باید بدون هیچ گناهی دائماً رنج ببرد.
حیوان بیچاره از حقوق حیاتی بهره ای ندارد جز آنچه را انسان از حقوق خودش بشمارد، و در این صورت اگر کسی به آن تعدی کند از اینکه به ملک مالکش تعدی نموده مورد موأخذه قرار می گیرد نه از نظر اینکه به حیوان بی گناه تعدی کرده است و همه اینها روی این اصل است که انسان، وجود حیوانات را تبعی و طفیلی و فرع وجود خویش می داند.

آیا زن از آن مرد است؟

استاد با طرح این مقدمه علمی و برهانی می افزاید:
حیات زنان هم در میان قبائل وحشی نسبت به حیات مردان یک زندگی تبعی به شمار می رفت و اعتقادشان این بود که زن برای مرد خلق شده است، و به طور اجمال زن در وجود و زندگی تابع مرد بود و هیچگونه استقلالی از خود نداشت مادامی که از ازدواج نکرده بود پدر، و بعد از ازدواج شوهر، ولی مطلق او بود.
مرد می توانست زنش را به هر کس بخواهد بفروشد یا ببخشد!، یا او را برای فرزندان آوردن و خدمت کردن، قرض بدهد! و می توانست بخواهد او را مجازات کند و حتی او را بکشد! و می توانست رهایش کرده به حال خود بگذارد، بمیرد یا زنده بماند،! و می توانست او را مانند گوسفندی بکشد و گوشتش را بخورد بخصوص در هنگام قحطی و میهمانی!. اموال و حقوق زن هم در خرید و فروش و داد و ستد متعلق به مرد بود.
بر زن لازم بود که هر امری را پدر یا شوهرش می کند اطاعت نماید و در هیچ کاری استقلال نداشته باشد، و تمام امور خانه داری و بچه داری و کلیه احتیاجات زندگی مرد را متحمل شود، باید از کارها سخت ترین آنها را مانند باربری و گلکاری و غیره انجام بدهد، و از صناعات و حرفه ها پست ترین آنها را پیشه نماید، و کار به جائی رسیده بود که زن می بایست پس از وضع حمل، بلافاصله پی وظائف خدمتکاری می رفت و مرد چند روز بجای او مانند بیماری بر بستر می خوابید و خود را مداوا می کرد!.
اینها کلیات حقوق و وظائف زن بود و علاوه بر اینها هر طایفه ای از این طوایف وحشی، به حسب اختلاف مناطق و محیطهای زندگی، آداب و رسوم مخصوصی نیز داشتند که می توان آنها را از کتابهائی که در این موضوع نوشته شده به دست آورد
مطالب بالا نمونه اندکی از آراء و نظریات ملل غیر متمدن، در مورد زن بود لازم است نمونه ای از آراء ملل متمدن را نیز بیاوریم تا در تحلیل نظر اسلام به عظمت و اهمیت آن بیشتر پی ببریم و بانوان جهان، به حقایقی آشناتر گردند و ضمناً از فریبکاری ها و نیرنگهای استعاری نیز آگاه شوند!.