فهرست کتاب


انسان بر آستان دین «خلاصه آثار استاد شهید مرتضی مطهری ج 8 »

مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه السلام

خلاصه کتاب « ولاها و ولایت ها»

ولا و ولایت در قرآن

کلمه (( ولی)) در اصل به معنای قرار گرفتن چیزی در کنار چیز دیگر است، به نحوی که فاصله ای در کار نباشد، به همین مناسبت این کلمه در مورد قرب به کار رفته است اعم از مادی و معنوی.
راغب اصفهانی در کتب المفردات می گوید: ((ولا به معنی نصرت است، اما ولایت به معنی تصدی و صاحب اختیاری یک کار)).
در قرآن سخن از ولا و موالات و تولی زیاد رفته است و آنچه با تدبر در آیات به دست می آید این است که از نظر اسلام دو نوع ولا وجود دارد: منفی و مثبت.
ولاء اثباتی اسلامی نیز به نوبه خود دو قسم دارد: ولای عام و ولای خاص. ولای خاص نیز اقسامی دارد: ولای محبت، ولای امامت، ولای زعامت و ولای تصرف. اکنون درباره هر یک به اجمال بحث می کنیم:

ولاء منفی

قرآن کریم، مسلمانان را از اینکه دوستی و سرپرستی غیر مسلمانان را بپذیرند سخت بر حذر داشته است؛ البته نه از باب اینکه دوست داشتن انسانهای دیگر بد است، بلکه پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم رحمة للعالمین است و اسلام، حتی مشرک را هم دوست دارد، اما نه برای شرک او. بلکه از آن جهت که او هم یک مخلوق است، مثل این که ما به یک انسان بیمار علاقه و ترحم داریم و در عین حال با بیماری او مبارزه می کنیم.
در اسلام حب و بغض هست اما عقلی، نه احساسی و عاطفی. اسلام بشر دوست است، اما می گوید: ریشه کفر را از بین ببرید و تا از بین نرفته دستور احتیاط و اجتناب می دهد تا اعتقادات آن ها در مسلمانان نفوذ نکند، زیرا طبق نص قرآن، میل قلبی و تلاش کفار این است که دیگران را به کیش و آیین خود در آورند، بنابراین یک مسلمان نباید فراموش کند که او عضوی از یک جامعه توحیدی است و شخص غیر مسلمان عضوی از یک جامعه دیگر و روابط آن ها نباید با مصالح کلی جامعه اسلامی منافات داشته باشد.