فهرست کتاب


انسان بر آستان دین «خلاصه آثار استاد شهید مرتضی مطهری ج 8 »

مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه السلام

نمونه هایی از رشدهای یک بعدی

همانطور که ذکر شد، بسیاری از انحراف ها، ناشی از افراط در رشد یک ارزش خاص می باشد. در این جا به ذکر مواردی از این گونه رشدهای یک بعدی در میان برخی از افراد و جوامع می پردازیم:

1 - عبادت و زهد:

عبادت(209) و زهد، ارزش ها و حقایقی هستند غیر قابل انکار و نمی توان جامعه ای را که در آن، این ارزش ها وجود نداشته باشد جامعه ای اسلامی به شمار آورد، اما اگر همین ارزش ها در حد افراط، جامعه را به سوی خود بکشد و اسلام و مسلمانی فقط منحصر شود به مسجد رفتن و دعا خواندن و... همه ارزش های دیگر آن جامعه محو خواهد شد و افراد بی غرض هم وقتی در این راه بیفتند، دیگر نمی توانند تعادل روحی و روانی خود را حفظ کنند.
چنین افرادی دیگر نمی توانند بفهمند که خدا آن ها را انسان آفریده، نه فرشته؛ و گفتیم که کمال انسان لزوما همان کمال فرشته نیست؛ لذا وقتی به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم خبر دادند که عده ای از اصحاب، غرق در عبادت شده اند و زن و فرزند را رها کرده و به هیچ کار دیگری هم نمی پردازند، آن حضرت ناراحت و عصبانی شدند و به مسجد تشریف آوردند و به شدت با آن افراد مخالفت کردند و فرمودند: کسانی که این کارها را پیش گرفته اند، از سنت من خارجند.(210)

2 - خدمت به خلق:

یکی از ارزشهای مسلم برای انسان، که اسلام آن را صد درصد تأیید می کند، خدمت گزاری به خلق خداست، اما عده ای این سخن را شعار خود قرار می دهند که ((عبادت به جز خدمت خلق نیست)) و با این سخن می خواهند ارزش علم و جهاد و عبادت و دیگر ارزش های عالی را نفی کنند؛ در حالی که اگر همه ارزش ها منحصر به خدمت به خلق باشد، و نه در خودمان ارزش بالاتری وجود داشته باشد و نه در دیگران که به آن ها خدمت می کنیم، آن گاه خلق خدا همانند مجموعه ای حیوانات می شوند و خدمت به خلق و مثلا سیر کردن شکم آن ها، در حکم سیر کردن شکم یک عده حیوان خواهد بود، پس این که انسانیت - به تعبیر عده ای از روشنفکران - یعنی خدمت به خلق و هیچ ارزش دیگری وجود ندارد، باز یک نوع افراط است.