کلیات حدیث قدسی

نویسنده : شیخ حر عاملی

مقدمه ناشر

بسم الله الرحمن الرحیم
بی شک گفتار و نوشتاری اثر مطلوب دارد که از درستی و صداقت برخوردار باشد؛ و بهره مندی از درستی و صداقت در پرتو ارتباط وجودی شی ء با صدق محض است، که خداوند عزوجل باشد، بنابراین گفتار الهی صادق ترین گفتار است که یا به صورت وحی به دست ما رسیده، یعنی: کلام الله مجید که بر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله نازل شده است و هیچ شکی در آن نیست و یا روایات معصومین (علیه السلام) است، که به دو گونه تقسیم می شود:
الف: احادیثی که از طریق روات در موضوعات گوناگون به معصوم (علیه السلام) می رسد.
ب: احادیثی که علمای حدیث از ائمه (علیه السلام) و آنان از پیامبر صلی الله علیه و آله و ایشان از خداوند جل وعلا برای ما روایت کرده اند؛ به تعبیر دیگر، آنها سخنان خداوند است خارج از قرآن که در اصطلاح بهاحادیث قدسی مشهورند.
اینجاست که خردمندان با اندکی تامل در، هم آغازی و هم سویی قرآن و احادیث معصومین (علیه السلام) رمز فرموده پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ...والثقالان: کتاب الله جل ذکره و اهل بیتی،... را دریافته، و به دنیایی از معارف راه می یابند.
شگفتا! دشمنان دوست نما، میان این دو حجت خدا، جدایی افکنده و بر سرشان آن آوردند که زبان از بیانش قاصر و قلم از ترسیمش عاجز است!
کتابی که اکنون پیش رو دارید، کلیات حدیث قدسی نام دارد و برگردان کتاب الجواهر السنیه فقیه عالی مقام مرحوم شیخ محمد بن حسن حر عاملی قدس سره شریف 1033 - 1104 ه.ق است و به فرموده آن بزرگوار، نخستین کتابی می باشد که احادیث قدسی را یکجا گردآوری نموده است.
ترجمه حاضر به وسیله آقای زین العابدین کاظمی خلخالی انجام پذیرفته و به علاقمندان به اسلام ناب محمدی عرضه شده است.
اینک ما بسیار خرسندیم این اثر ارزشمند را پس از آنکه چندین بار به چاپ رسیده از نو بازنگری و پس از مطابقت با متن عربی، بررسی، اصلاح، اعراب گذاری و ویرایش نموده، به دوستداران اهل بیت (علیه السلام) تقدیم می داریم؛ باشد که از مفاهیم بلند آن بهره گرفته و مسیر تکاملی خویش را به سوی کمال مطلق الله با بصیرت طی کنند؛ ما در این راه جز خشنودی خداوند هدفی را دنبال نمی کنیم.
در خاتمه از برادر بزرگوار و محقق ارجمند جناب حاج آقا کمال کاتب که تحقیق و تنظیم این مجموعه نفیس و اصلاح آن را به عهده داشتند، سپاسگزاری می نماییم.
انتشارات دهقان

مقدمه المولف

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله الذی اوضح فی کلامه سبیل الهدایه، واطلع فی ملاک القلوب من مشارق النصوص اقمار الولایه، ومحا باکف النبوه والامامه آیات الضلال والغوایه، وفتح باحادیث الائمه المعصومین (علیهم السلام) ابواب العلم والدرایه، وفجر لاهل التسلیم والانقیاد ینابیع الحکمه فانقذهم من العمایه، فرووا علومهم عن العلماء عن الائمه الامناء عن النبی المصطفی (صلی الله علیه و آله) النجباء، عن الجناب المقدس الالهی، فاکرم برواه تلک الروایه.
والصلاه والسلام علی رسوله محمد و آله ذوی الذوات القدسیه، والکمالات العلیه، والکرامات الجلیه، صلاه و سلاما دائمین ما در شارق او لاح بارق.
وبعد، فیقول الفقیر الی الله الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی عامله الله بلطفه الخفی: لا یخفی ما لکلام الله سبحانه من المزیه علی کل کلام، فمنه تظهر انوار الرشاد ظهور الانوار من الاکمام، وبه تجلت شمس الهدی من افق النبوه علی صاحبها الصلاه والسلام. فهو جدیر بصرف الهمم الیه واقبال القلوب والافهام علیه. وقد وردت جمله منه یرویها العلماء الاخیار عن الائمه الاطهار عن النبی المختار علیه وعلیهم السلام عن الذات المقدسه الالهیه، وهی المشهوره بالاحادیث القدسیه، غیر انی لم اجدها مجموعه فی کتاب، ولا تعرض لتالیفها فیما اعلم احد من الاصحاب، فاحببت افرادها بالتالیف، وجمع شملها فی کتاب لطیف، یجمع المهم من احکام الایمان، و یقمع بمواعظه البالغه رؤوس مکاید الشیطان، ویفضل علی غیره بقوه الدلیل و متانه البرهان، ویفخر علی کل کتاب بانه اخو القرآن، فجمعت منها هده النبذه التی وصلت الی راجیا ان تعود برکتها علی، بعد التوقف من ذلک اعترافا بالقصور عن سلوک تلک المسالک، ثم استخرت الله سبحانه و اقدمت بعد الاحجام، مستعینا بالله جل جلاله علی الاتمام، وسمیته
الجواهر السنیه فی الاحادیث القدسیه
ورتبته ابوابا بحسب ترتیب من خوطب بذلک الکلام من الانبیا (علیهم السلام) راجیا من الملک العلام المعونه علی اتمام المراد والمرام، واخرت ما لم یدخل تحت عنوان تلک الابواب، فافردت له ابوابا فی اواخر الکتاب بحسب ترتیب المخبرین به عن الله جل جلاله من ائمتنا (علیهم السلام) وجمعت الاحادیث القدسیه التی وردت فی شان امیرالمومنین علی والائمه من ولده (علیهم السلام) والنص علیهم من الله عزوجل، وجعلنا بابین:
احدهما: فیما ورد من طرقنا وذکره علماونا فی مصنفاتهم
ولآخر: فیما ورد من طرق العامه وکتبهم
فخرج فی البابین ما یروی الغلیل، ویشفی العلیل، ویهدی الی سواء السبیل. ولا ریب ان الاحادیث الشریفه القدسیه التی ذکرت فی هذین البابین واتفق علی نقلها کلا الطائفتین و صحت اسانیدها من الطریقتین و انعقد علیها اجماع الفریقین قد تجاوزت بکثرتها حد التواتر المعنوی، واوجبت لذوی الانصاف العلم الیقینی، و حکمت بالبرهان الصحیح القطعی بوجوب اتباع مذهب الامامیه، و ان الحق مع الفرقه الناجیه الاثنی عشریه، وان مذهبهم واجب الاتباع، قد انعقد علی برهانه الاجماع، وارتفع فیه النزاع، وکم قام لهذه الدعوی من دلیل قاطع، واتضح لها من برهان ساطع.
وحسبک ما اشتمل علیه کتاب الالفین مع تواتر الاحادیث من الجانبین، والفضل ما شهدت به الاعداء.
واذا وقف علی ما ورد فی هذا المعنی من الاحادیث القدسیه علمت بورود اضعاف اضعافه من السنه النبویه، مضافا الی النصوص القرآنیه والبراهین العقلیه.
والحق جدید وان طالت علیه الایام، والباطل مخذول وان نصره اقوام، کما قال امیرالمومنین علیه السلام.
وارجو ان یکون هذا الکتاب فائقا علی جمیع المصنفات، مختصا بالمحاسن التی لا توجد فی غیره من المولفات، اذ تفرد بجلاله الموضوع، وجمع المهم من الاصول والفروع، واشتماله علی الموعظ اللطیفه الشافیه، والوصایا الکافیه الوافیه، والفوائد العالیه الغالیه.
واشتمل مع ذلک علی بیان الفرقه الناجیه لتضمنه النصوص الصریحه الظاهره علی امامه الاثنی عشر من العتره الطاهره. و نقلت الاحادیث المودعه فیه من کتب صحیحه معتبره، واصول معتمده محرره. وساذکر الطرق الی مولفیها فی آخر الکتاب وان کان تواتر هذه الکتب وشهرتها یرفع عنها الشک والارتیاب، وانما نذکر طرقها للتبرک باتصال سلسله الخطاب، وهو امر مرغوب فیه عند اولی الالباب. وما نقلته فی شان الائمه علیهم السلام من کتب العامه تعلم صحته بموافقته لما تواتر من احادیث الخاصه. والله اسال ان یثبته لی فی صحائف الحسنات انه قریب مجیب الدعوات.
المؤلف

مقدمه مولف

بسم الله الرحمن الرحیم
حمد و سپاس مخصوص خدای یگانه ای است که در کلام خود (قرآن) راه هدایت و رستگاری را به بشر نشان داده، و از اعماق دلها و از تابش شعاع و نور گفتارهای ستارگان درخشان ولایت و امامت درخشیدن آغاز کرد.
و با دست های معجزه آسای نبوت و امامت، نشانه های گمراهی و ضلالت را محو و نابود کرد.
و با گفتار و حدیث امامان معصوم علیه السلام درهای دانش و حکمت و معرفت را گشود. و برای کسانی که گوش جان داشتند و طاعت و تسلیم را پیشه خود ساختند، در جان و روانشان سرچشمه های حکمت شگفتن آغاز کرد و آنها را از گمراهی و نابینایی نجات داد. و اینان دانایی و دانش خویش را که از عالمان و عالمان از امامان و امامان از پیامبر برگزیده حضرت حق و او نیز از ذات مقدس الهی فراگرفته بودند، به مردم عرضه کردند و مردم با این گفتارها به حضرت حق رهنمون شدند. پس درود بر روایان آن روایت باد.
درود و سلام بر رسول او محمد و دودمان پاکش باد که دارای ذات پاک و کمالات عالی و کرامتهای عیان بوده اند. درود و سلامی پاینده تا هنگامی که خورشید می درخشید و ماه می تابد، همچنان جاودانه باد.
پس از حمد و سپاس بنده فقیر و سرشار از نیاز به خداوند بی نیاز، محمد بن حسن حر عاملی که خداوند با الطاف پنهانی خویش او را مورد عنایت قرار دهد چنین می گوید: این امر بر کسی پوشیده نیست که کلام حق تعالی نسبت به همه کلامهای بشری برتر و بالاتر است. چه بسا، نورهای هدایت و ارشاد بشر از آن کلمات می تابند و دلهای آنان را روشن می نمایند همان طوری که نورهای خورشید و ستارگان سطح زمین را روشن می سازند. و با همین کلام خداوندی بود که خورشید پر نور هدایت از افق نبوت تابیدن گرفته است. بنابراین، این کلمات الهی و پیامبر و امامان شایسته آن هستند که کمر همت بست تا دلهای انسانها به آنها توجه کامل نمایند و فهمها برای درک آنها آماده باشند. این بود که من هم قسمتی از آن کلامها را که علمای نیکوکار از ائمه اطهار و آنها هم از پیامبر برگزیده الهی و پیامبر صلی الله علیه و آله هم از ذات مقدس الهی نقل کرده، در این کتاب جمع آوری کردم که معروف به احادیث قدسیاست. منتها من ندیدم که احدی از اصحاب ما آنها را در یک کتاب جمع آوری و نشر کرده باشد.
لذا علاقمند شدم من نخستین کسی باشم که آنها را در یک کتاب زیبا جمع کرده باشم. بنابراین، این کتاب شامل مهمترین منابع احکام الهی است که با مواعظ بلیغ خود جلوی افکار شیطانی را بگیرد و از بین ببرد، و به دلیل داشتن جنبه استدلال و برهان متین و قوی بر سایر کتابها امتیاز دارد و نسبت به سایر کتابها از این جهت برتری دارد که برادر قرآن است. من از همه آن احادیث، همین مقدار را توانستم گردآوری و در این کتاب جمع کنم. که امیدوارم برکتش به سویم بازگردد، گرچه با آگاهی نسبت به ناتوانی خود به آن روشها اعتراف می کنم. بعد هم با استخاره از خدا و کمک از ذات مقدسش برای اتمام کتاب اقدام نمودم، و آن را به نام جواهر سنیه در احادیث قدسیه نام گذاری نمودم.
و آن را طبق ترتیب پیامبرانی که به آن سخن مخاطب شده اند، به ابوابی مرتب نمودم. که امیدوارم با یاری خدای بزرگ به پایان برسانم. لازم به تذکر است آنچه را که داخل آن ابواب پیامبران نبوده اند، طبق خبردهندگان از خداوند- یعنی امام (علیهم السلام) - در آخر کتاب جداگانه قرار دادم. و احادیثی در فضیلت حضرت علی و امامان از فرزندانش (علیهم السلام) و دستور الهی درباره امامت آنها را هم جمع آوری کرده. و آنها را در دو باب گنجاندم.
باب اول: درباره احادیثی که از طریق محدثین و علمای شیعه وارد شده و علما آنها را در کتابهای مختلف خود ضبط کرده اند.
باب دوم: درباره احادیثی است که از طریق اهل سنت وارد شده و علمای آنها در کتابهای خود ذکر کرده اند.
این دو باب محتوی احادیثی هستند که تشنه کامان را سیراب و بیماران فکری را شفا می دهد و مردم را به راه راست هدایت می کند.
البته احادیث قدسی که من در این دو باب ذکر کرده ام، احادیثی هستند که هر دو طایفه (سنی و شیعه) در آنها اتفاق دارند و صحت سلسله سندهای آنها را تایید کرده اند، به طوری که می توان گفت هر دو فرقه در مضمون آنها اجماع دارند و از کثرت راویان به حد تواتر رسیده اند. پس طبعا این احادیث برای کسانی که منصف هستند علم یقین به بار خواهد آورد. و مصامین این احادیث با برهان صحیح و قاطع حکم بر وجوب پیروی از مذهب امامت می نماید و ثابت می کند که حق به جانب فرقه نجات یافته دوازده امامی می باشد و واجب است که مسلمانان از این مذهب پیروی کنند.زیرا برای این ادعا دلایل قاطع و برهان روشن و کافی وجود دارد.
در مورد اثبات صحت این مسئله برای شما خوانندگان، مطالب همان کتاب (الفین) و تواتر حدیث از هر دو فرقه کافی می باشد. چه بسا، فضیلت واقعی آن است که دشمن به وجود آن شهادت و گواهی دهد. و وقتی که در مورد حدیثهای قدسی که در باره امامت وارد شده دقت و تعمق کنی، می بینی، چندین برابرش از سنت نبوی در این باره موجود است و علاوه بر اینها دلیل های قرآنی و براهین عقلی هم صحت آن را تایید می کند.
آری، حق همیشه نو و تازه است اگر چه گذر زمان به روی آن سایه بیاندازد. و باطل همواره خوار و ذلیل است اگر چه اقوام و جماعتی آن را تایید کنند.
چنان که حضرت علی (علیهم السلام) هم به همین موضوع اشاره فرموده اند.
و من امیدوارم که این کتاب برتر از همه کتابها باشد. زیرا این کتاب دارای محسناتی است که در کتابهای دیگر از آنها خبری نیست. به علاوه این کتاب از جهت عظمت موضوعش در میان کتب تالیف شده منحصر بفرد می باشد و چون جامع مهم از اصول و فروع است و مشتمل بر موعظه های لطیف و شفابخش و پندهای کافی و وافی و متضمن فواید بسیار عالی و پرارج می باشد.
و با همه این خصوصیات شامل معرفی فرقه نجات یافته از میان همه فرق اسلامی می باشد. چون متضمن دلیل هایی در مورد امامت می باشد که همه آن از احادیثی است که در کتب صحیح و معتبر اسلامی نقل شده اند و ضمنا متکی به اصول محکم مبتنی بر عقل آزاد از هر غرض و تعصب است.
البته به زودی طرق ما به مولفین کتب را در آخر کتاب بیان خواهیم کرد.
گرچه متواتر بودن آن کتابها و شهرت آنها در میان علما وجود هرگونه شک و ریب در مضامین آنها را رد می کند. معهذا ما طریق به دست آوردن احادیث را از این جهت به طور دقیق نقل کرده ایم که رسیدن به منبع آن تبرک می باشد و این کار در نزد اندیشمندان مرغوب و مطلوب است. و آنچه که من در باره ائمه از کتب عامه (اهل سنت) نقل کردم، صحت آنها بدین جهت که موافق با احادیث متواتر شیعه می باشد محرز و مسلم است. و از خداوند متعال مسئلت دارم که این عمل مرا در نامه اعمالم جزو محسنات قرار دهد. چون او به همه نزدیکتر و اجابت کننده دعاهای نیازمندان به درگاه بی نیازش می باشد.
مولف