رؤیای نور

نویسنده : رضا استادی

ملا محمد تقی مجلسی

والد ماجد ملا محمد باقر علامه مجلسی، آخوند ملا محمد تقی بن مقصود علی معروف به مجلسی اول است که نیز دارای کمالات علمیه و عملیه و ریاضات شاقه و مظهر کرامات بوده و از کتاب شرح فقیه او نقل شده که او گفته چون حضرت آفریدگار مرا توفیق زیارت حیدر کرار داد به برکت آن بزرگوار مکاشفات بسیار بر من روی داد که عقول ضعیفه آن را تحمل نتواند کرد، بلکه اگر خواهم می گویم که در میان نوم و یقظه بودم که خود را در سامرا دیدم و دیدم که بر قبر عسگریین (علیها السلام) لباس سبزی بهشتی انداخته اند و مولای من صاحب الامر (علیه السلام) بر قبر تکیه کرده؛ پس من مانند مداحان شروع به زیارت جامعه کردم.
چون تمام شد؛ آن حضرت فرمود: که خوب زیارتی است. بیا بنشین. عرض کردم: خلاف ادب است.
فرمود: نه، پیاده آمده ای. پس نشستم.
چون به خود آمدم؛ به زودی اسباب زیارت آماده شد و پیاده پا مشرف به زیارت آن مشهد شدم.
والحمدلله اولاً و آخراً کما اهله و صلی الله علی محمد و آله

...................) Anotates (.................
1) به لغت نامه دهخدا واژه کزاز رجوع شود.
کزاز نیز نام دهی است از دهستان بالا بخش سربند شهرستان اراک.
2) به کتاب علمای گمنام تألیف مرحوم آیه الله حاج آقا مجتبی عراقی ص 215، ذیل خاندان میثمی رجوع شود.
3) در کتاب علمای گمنام چند نفر از دانشمندان کرهرودی معرفی شده اند.
4) تاریخ اراک، ص 150.
5) شرح حال حاج سید شفیع به گونه مفصل در کتاب تاریخ بروجرد 2 / 402 - 427 یاد شده است.
6) شرح حال حجه السلام حاج ملا اسدالله بروجردی نیز در کتاب تاریخ بروجرد 2 / 318 - 344 آمده است.

7) و نیز در کتاب زندگانی و شخصیت شیخ انصاری 1306 و در مؤلفین کتب چاپی خان بابا مشار 1308 و در ریحانه الادب خیابانی حدود 1310 ضبط شده است و با مراجعه به موارد متعدد ذریعه روشن می شود که 1308 صحیح است.
8) این منزل نزدیک مدرسه آیه الله بروجردی بوده است (الذریعه 17 / 199)
9) اعلام الشیعه، قرن 14، ج 1، ص 268 و ج 5، ص 138 مخطوط.
10) ص 166، چاپ سنگی.
11) علماء معاصرین، 326.
12) ریحانه الادب، 2 / 383.
13) زندگانی شیخ انصاری، ص 310.
14) اعیال الشیعه، چاپ جدید، ج 10 ص 103.
15) ذریعه، 21 / 38 و فهرست کتابخانه آیه الله مرعشی 7 / 294.
16) ذریعه، 18 / 311.
17) اعلام الشیعه، سده 14، ص 834 و 841 و ذریعه جلدهای متعدد.
18) به ذریعه، ج 9 / 1138 و ج 14، ص 12 و ج 17 / 134 و اعلام الشیعه سده 14، ص 268 رجوع شود.
19) اعلام الشیعه سده 14، ص 268 و الذریعه، 20 / 111 و ج 8 / 88.
20) ذریعه، 1 / 13 و 2 / 445.
21) اعلام الشیعه سده 14، ص 268 و الذریعه، 20 / 111 و ذریعه 3 / 36.
22) دارالسلام، چاپ حروفی، ص 2.
23) ذریعه، 3 / 36 و شاید 1351 تاریخ دیدن نسخه باشد نه تاریخ تألیف کتاب.
24) ذریعه 22 / 195.
25) ذریعه 22 / 365.
26) ذریعه 24 / 356.
27) معارف الرجال 2 / 157.
28) الذریعه 21 / 93. علماء معاصرین 326.
29) مقدمه دارالسلام چاپ حروفی.
30) علماء معاصرین، ص 327.
31) الذریعه 18 / 358.
32) ج 14 / 59.
33) پیام بهارستان مش 10 ص 24.
34) فهرست نسخه های خطی کتابخانه آیه الله مرعشی، ج 15، ص 19.
35) ج 9 ص 218.
36) فهرست کتابخانه آیه الله مرعشی، ج 7، ص 293.
37) این فقیه بزرگوار از نجف به ایران به قصد مراجعت - نه توقف در طهران - آمده بود که توفیق آن را نیافت و از این رو خود را در خسران می بیند با اینکه در طهران هم منشأ برکاتی بوده و از او استفاده ها شده است.
38) متأسفانه فقط بیست جلد از فهرست این کتابخانه دیده شد و احتمال هست که در سایر مجلدات این فهرست و نیز در فهرست های سایر کتابخانه ها، نسخه هایی از تألیفات یاد شده مؤلف و خاندان او و یا تألیفاتی که ما از آن اطلاع نداشته ایم یاد شده باشد، که نیاز به بررسی دارد.
39) تألیف علامه مجلسی ره.
40) ظاهراً یکی از حاکمان آن دوره بوده است.
41) بحار ج 51 / 304 با کمی تلخیص.
42) متوفای 1268. شرح حال او را در اعلام الشیعه سده 13 ص 168 ببینید.
43) ظاهراً همان خانه ای است که در بازار بین الحرمین طهران در زمان ما محل کتابخانه ملی ملک بود.
44) مجبور بود در طهران باشد.
45) یکی از کاروانسراهای بازار تهران است.
46) نام این کتاب دارالسلام است و حاجی نوری تألیفات دیگری که از جمله آنها نجم الثاقب در احوال حضرت امام زمان (علیه السلام) است، دارد. و این روایت از کنوز النجاح طبرسی نقل شده است.
47) دارالسلام نوری 1 / 286.
48) به بحار ج 53 / 275 رجوع شود.
49) در بلد الامین پیدا نشد.
50) دارالسلام نوری 1 / 288.
51) الستر.
52) دارالسلام نوری 1 / 289.
53) دارالسلام نوری 2 / 138 به نقل از بحار الانوار ج 99 ص 97 و 245.
54) در بلد الامین یافت نشد.
55) مصباح الزائر ص 435.
56) صاحب حاشیه رسائل (بحر الفوائد).
57) هر دو از تألیفات قوشچی است.
58) با کمی تلخیص نقل شد.
59) کذا. شاید منظور جوال یا خورچین بزرگ باشد.
60) در کتاب فرهنگ آبادی ها و مکانهای مذهبی کشور ص 636 چند قدمگاه حضرت خصر (نه در آمل) یاد شده است.
61) نهالی تشک. مخده پشتی.
62) ناقص.
63) ناقص.
64) مقصود کتاب الدمعه الساکبه است به ذریعه ج 8 ص 264 رجوع شود.
65) شرح حال سید محمد باقر شفتی و فرزندش حاج سید اسدالله را در کتاب بیان المفاخر آقای مهدوی ببینید.
66) شاید جواب باشد.
67) متوفای 1261 صاحب کتاب اشارات الاصول.
68) در تخت فولاد تکیه میر فندرسکی هست نه تکیه میرداماد.
69) کیسه ای که درویشان با خود برمی دارند.
70) متوفای 1198 صاحب رساله سیر و سلوک.
71) متوفای 1258 شرح حال او را در اعلام الشیعه سده 13 ص 219 ببینید.
72) اراک.
73) فروردین.
74) معروف به اندرمانی متوفای 1282 و مدفون در امامزاده ابوالحسن شهر ری شرح حال او را در کتاب اختران فروزان ری و طهران ببینید.
75) مجالس المؤمنین ص 246 چاپ سنگی.
76) قصص العلماء ص 271 چاپ سنگی.
77) مسجد حاج ملا جعفر در تهران اکنون به حوزه علمیه حاج آقای مجتهدی معرف است. وی متوفای 1295 و شرح حال اجمالی او در المآثر و الاثار آمده است.
78) و شاید هم یکی از اولیاء خدا بوده نه حضرت صاحب (علیه السلام).
79) صاحب کتاب الدمعه الساکبه در ذریعه 8 / 265 آمده که ملا علی محمد پسر حاج ملا باقر است.
80) همان بزرگواری که شیخ انصاری به او علاقه داشت.
81) در کتاب زندگانی شیخ انصاری ص 198 در فصل شاگردان شیخ، یاد شده است.
82) کتاب کشف الغطا، در علم اخلاق او که مورد توجه مرحوم حاج ملا حسینقلی همدانی (معلم معروف اخلاق) بوده، اخیراً در قم چاپ شده است.
83) در کتاب المآثر و الاثار ص 165 ملا محمد کزازی و ملا محمد علی سلطان آبادی که در کزاز تدریس می کرده، یاد شده اند و سنجان و کزاز از دهستانهای اراک و سلطان آباد است.
84) از خود بیخود شدن.
85) کریاس درگاه. آستانه. و شاید مقصود سردر باشد.
86) از روستاهای سمنان.
87) شرح حال او و پسرش را در اعلام الشیعه سده 13 ص 279 ببینید.
88) به دارالسلام نوری 2 / 144 رجوع شود.
89) متوفای 1306 و صاحب کتاب توضیح المقال در علم رجال.
90) متوفای 1257 و پدر صاحب بدایع الحکم.
91) البته این قبیل داستانها چه خواب باشد و چه مکاشفه توجیه لازم دارد.
92) مدرسه علمیه سپهدار در اراک از آثار اوست.
93) به خاتمه مستدرک (ج 3 مستدرک ص 401) و اعلام الشیعه سده 13 ص 169 و دارالسلام 2 / 200 رجوع شود.
94) دارالسلام نوری 2 / 253.
95) شرح حال وی را در اعلام الشیعه سده 13 ص 276 ببینید.
96) دارالسلام نوری 2 / 259.
97) غیر از میرزا مهدی آشتیانی حکیم صاحب تعلیقه بر شرح منظومه سبزواری است.
98) میرزای شیرازی بزرگ.
99) قبلا یاد شد که مدرسه سپهدار اراک را او ساخته است.
100) دارالسلام نوری 1 / 278.
101) پیدا نشد اما شبیه آن در ج 2 / 279 آمده است.
102) نهج البلاغه خطبه 151 چاپ عبده.
103) ملا زین العابدین متوفای 1266 و پدرش ملا محمد سلماسی است. به اعلام الشیعه سده 135 ص 595 رجوع شود.
104) مابین پنجاب و سند است. لغت نامه دهخدا
105) هر وقیه حدود دوازده سیر و کمتر از یک کیلو است.
106) شرح حال او را در کتاب مفاخر آذربایجان 1 / 172 ببینید.
107) صاحب هزاران دینار عراقی.
108) در کتاب وسائل مظفری ص 224 گوید:
شخص مورد اطمینان و وثوق برایم نقل کرد که آخرین سخن هندی این شعر بوده است:
چه رسی به کوی دلبر بسپار جان و مگذر
که مبادا بار دیگر نرسی به این تمنا.
109) حاج میرزا ذبیح الله متولد 1234 فرزند میرزا هدایت الله امام جمعه و او فرزند میرزا عسکری شهیدی متوفای 1280 می باشد. بنابراین نواده میرزا عسکری امام جمعه است نه برادر یا پسر عمو. به کتاب شهید رابع (میرزا مهدی خراسانی) ص 48 رجوع شود.
110) متوفای 1267 مؤلف تحفه الملوک.
111) سنگین کردن.
112) دارالسلام نوری 2 / 223.
113) متوفای 1266 در کتاب مفاخر آذربایجان 1 / 143 یاد شده است.
114) ظاهراً مقصود روزنامه فرهنگ است که در سال 1296 به بعد، روزهای پنجشنبه منتشر می شده است. تاریخ جرائد هاشمی 4 / 73.
115) قصیده عام الخوارق (سال معجزات) سروده مرحوم آیه الله آقا سید ابوتراب خوانساری مربوط به همین معجزات است که در یادنامه آقا سید ابوتراب خوانساری در قم چاپ شده است.
116) به کتاب زندگانی شیخ انصاری ص 280 رجوع شود. وی در سال 1313 از دنیا رفته است.
117) صاحب کتاب بدایع الاصول و متوفای 1312.
118) صاحب کتاب انوار نعمانیه و متوفای 1112.
119) شرح حال او را در کتاب زندگانی شیخ انصاری ص 327 ببینید. در سال 1298 از دنیا رفته است.
120) این کتاب به تازگی در چند جلد تجدید چاپ شده است.
121) بحرالعلوم.
122) به کتاب وحید بهبهانی رجوع شود.
123) صاحب قصص العلماء.
124) متوفای 1266.
125) صاحب مفاتیح الاصول و فرزند صاحب ریاض المسائل.