احدی الحسنیین

نویسنده : مرکز غدیر

2- شهادت، آرزوی بندگان صالح خدا

بندگان صالح خدا- از صدر اسلام تا کنون- به پیروی از رهنمودهای حیاتبخش اسلام، مشتاقانه طریق شهادت پیموده اند و خدای عزوجل عدد کثیری از آنان را مشمول فضل و رحمت خویش ساخته و شهادت را نصیبشان فرموده است. به عنوان نمونه موارد ذیل ذکر می گردد:
1- اسحاق بن عمار از اصحاب امام صادق (علیه السلام) به نقل از حضرت می گوید:
روزی رسول خدا (صلی الله علیه وآله) نگاهش به جوانی از انصار افتاد که در مسجد بود و صورتی زرد، بدنی لاغر، چشانی گود افتاده داشت و سر تکان می داد رسول خدا فرمود:
ای جوان چگونه صبح کردی؟ گفت:
در حال یقین.
رسول خدا از این گفته به تعجب آمد و فرمود:
برای هر چیزی حقیقتی است، پس حقیقت یقین تو کدام است؟
عرض کرد:
ای رسول خدا یقینم مرا محزون کرده و خواب شب از چشمانم ربوده و درونم تشنه ساخته، پس، از دنیا و آنچه در آن است دوری گزیده ام، به گونه ای که انگار شاهد برپایی عرش الهی برای رسیدگی به اعمال بندگان هستم، در حالیکه مردمان محشور و من در میانشان حساب پس می دهم. و انگار اهل بهشت را می بینم که تکیه بر بالش ها زده در محفل انس از نعمتهای الهی بهره می گیرند. و انگار دوزخیان را به هنگام عذاب ناظرم و صدای زبانه های آتش را بخوبی می شنوم.
در اینجا رسول خدا روی به اصحاب کرد و فرمود:
این بنده ای است که خدای، دلش را به نور ایمان روشن فرموده است.
سپس به او فرمو ای جوان این حال را برای خود نگه دار، جوان گفت:
ای رسول خدا دعا کن شهادت در راه خدا در کنار تو روزیم گردد.
پیامبر دعا فرمود و طولی نکشید که در یکی از غزوات دهمین شهید راه خدا شد.(36)
2- مسلم بن عقیل هنگامی که در قصر ابن زیاد با درشتی های او مواجه می شود شجاعانه چنین می گوید:
انا ارجوان یرزقنی الله الشهاده علی یدی شر بردیه(37)
آرزو می کنم که خدا شهادت را بدست بدترین خلق، روزیم کند.
ابن زیاد فرمان قتل او را صادر می کند مسلم را گردن می زنند دعایش مستجاب و به فیض شهادت نائل می گردد.
3- ابی قدامه شامی می گوید:
در یکی از جنگ ها فرمانده سپاه بودم. به همین جهت برای جذب نیرو وارد شهری شده و هر چه مردم را دعوت به جهاد در راه خدا و فضیلت شهادت در راه او کردم اثری نبخشیده متفرق شدند.
به ناچار سوار بر اسبم شدم و به سوی خانه حرکت کردم که ناگاه زنی بسیار زیباروی مرا صدا زد. جوابش ندادم. دنبالم آمده گفت:
نیک مردان چنین نیستند چرا جوابم نمی دهی؟!
ایستادم. نزدیک آمد نامه ای و بقچه ای به من داد و در حالی که اشک از دیدگانش جاری بود بازگشت.
نامه را باز کردم. نوشته ای در آن بود:
تو ما را دعوت به جهاد و بدست آوردن پاداش کردی در حالی که من توانایی آنرا ندارم از این رو گیسوان بافته شده خود را که از دو سوی سبب زیبایی من بود بریدم و به نزدت فرستادم تا افسار اسبت سازی و من آمرزیده شوم.
این واقعه گذشت روز نبرد فرا رسید رزمندگان سرگرم پیکار شدند ناگاه متوجه نوجوانی شدم که بدون کلاه خود و زره در حال نبرد بود.نزدیکش شده گفتم:
ای نوجوان، تو تازه کاری و پیاده، می ترسم زیر پای اسبان لگد مال شوی، هر چه زودتر بازگرد. جوابم داد:
فرمان عقب گرد می دهی؟! در حالیکه خدای بزرگ می فرماید:
یا ایها الذین آمنوا اذا لقیتم الذین کفروا زحفاً فلا تولوهم الأدبار(38)
ای اهل ایمان، هر گاه با تهاجم و تعرض کافران در میدان کارزار روبرو شوید مبادا از بیم آنها پشت- به دشمن- کرده و از جنگ بگریزید.
نوجوان را سوار بر اسبی که همراهم بود کردم گفت:
ای ابا قدامه، سه عدد تیر عاریتم ده. گفتم حالا چه وقت عاریت است؟ اصرار کرد. گفتم:
بشرطی که اگر خدای بر تو منت گذاشت و شهادت نصیب شد مرا شفاعت کنی. گفت:
قبول.
بیدرنگ سه، تیرش دادم. تیر اول را در کمان گذاشت و دشمنی رومی را از پای درآورد. تیر دوم رها کرد و دشمنی دیگر سرنگون ساخت و به هنگام رها کردن سومین تیر، تیری میان دو چشم بشکافت. در این حال فریاد برآورد که:
خدا حافظ ای ابا قدامه.
به سرعت خود را به او رساندم. سرش را روی زین اسب گذاشته بود، به او گفتم:
شفاعت را فراموش نکنی گفت:
باشد. اما خواهشی دارم، هنگامی که وارد شهر شدی سراغ مادرم- همو که گیسوانش را به تو داد- برو، توبره ام را تسلیمش کن و خبر شهادتم را بدو بده، او که شوهرش را سال گذشته از دست داده است.
این بگفت و جان به جان آفرین تسلیم کرد.
یاران، قبری آماده کرده او را درونش گذاشتند. اما زمین او را پذیرا نشد و به بیرون پرتاب کرد. همراهان گفتند:
شاید نوجوان، رخصت نطلبیده از مادر، پای به معرکه نهاده؟
گفتم: بر فرض چنین باشد اما زمین، بدتر از این، پذیرفته است.
ایستادم و دو رکعت نماز گذارده از خدای بزرگ چاره خواستم.
صدایی شنیدم:
ای ابا قدامه: دست از ولی خدا بدار.
چیزی نگذشت که مرغان آسمان، از هر سوی گرداگردش گرفتند و بدنش، به تمامی خوردند.
به شهر شده و راهی خانه اش گشتم. خواهرش درب خانه گشوده تا مرا دید درون رفت و مادرش صدا زده گفت:
مادر ابوقدامه آمده، برادرم همراه او نیست. به سال گذشته پدر از دست دادم و امسال برادر.
مادرش بیرون آمده گفت:
تسلیت می گویی یا تهنیت؟! گفتم:
منظورت چیست؟! گفت:
اگر فرزندم مرده است تسلیت بگو و اگر به شهادت رسیده، تهنیت. گفتم:
شهید از دنیا رفت. گفت:
نشانه ای
گفتم:
زمین بدنش قبول نکرد. مرغان هوا، گوشتش خوردند. لاجرم استخوان هایش دفن نمودیم. گفت:
الحمدلله.
توبره فرزندش، بدو دادم.بازش کرد. غل و زنجیری از آن برون ساخت و گفت: فرزندم، شبانگاهان، غل و زنجیر به خود بسته، با مولای خود مناجات می کرد و می گفت:
ای خدای من: روز محشر، مرا از شکم پرندگان محشور فرما. و خدای دعایش را مستجاب کرد.(39)
4- عمرو بن جموح از اصحاب رسول خداست.
اولین بار بود که عمرو بن جموح با مسلمانان در جهاد شرکت می کرد. تا آن وقت شرکت نکرده بود زیرا پایش لنگ بود و اتفاقاً به شدت می لنگید. و مطابق حکم صریح قرآن مجید، بر آدم کور و آدم لنگ و آدم بیمار، جهاد واجب نیست.
او هر چند خود شخصاً در جهاد شرکت نمی کرد اما چهار پسر داشت که همواره در رکاب رسول اکرم حاضر بودند و هیچ کس گمان نمی کرد و انتظار نداشت که عمرو با عذر شرعی که دارد- خصوصاً با فرستادن چهار فرزند برومند- سلاح برگیرد و به رزمندگان ملحق شود.
خویشاوندان عمرو همینکه از تصمیم وی آگاه شدند آمدند مانع شوند گفتند: اولاً تو شرعاً معذوری ثانیاً چهار فرزند دلاور داری که با پیغمبر حرکت کرده اند لزومی ندارد خودت نیز به جبهه بروی!
گفت: به همان دلیل که فرزندانم آرزوی سعادت ابدی و بهشت جاویدان دارند من هم دارم. عجب! آنها بروند و به فیض شهادت نائل شوند و من در خانه پیش شما بمانم.
خویشاوندان عمر از او دست برنداشتند و دائماً یکی پس از دیگری می آمدند که او را منصرف کنند. عمرو برای خلاصی از دست آنها به خود رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) ملتجی شد:
یا رسول الله! فامیل من می خواهند مرا در خانه حبس کنند و نگذارند در جهاد در راه خدا شرکت کنم. به خدا قسم آرزو دارم با این پای لنگ به بهشت بروم.
ای عمر آخر تو عذر شرعی داری، خدا تو را معذور داشته است، بر تو جهاد واجب نیست.
یا رسول الله!می دانم در عین حال که بر من واجب نیست باز هم ... رسول اکرم فرمود:
مانعش نشوید. بگذارید برود. آرزوی شهادت دارد. شاید خدا نصیبش کند.
از تماشایی ترین صحنه احد، صحنه مبارزه عمرو بن جموح بود که با پای لنگ، خود را به قلب سپاه دشمن می زد و فریاد می کشید:
آرزوی بهشت دارم.
یکی از پسران وی نیز پشت سر پدر حرکت می کرد. آن قدر این دو نفر مشتاقانه جنگیدند تا به شهادت رسیدند.
پس از خاتمه جنگ بسیاری از زنان مدینه از شهر بیرون آمدند تا از نزدیک از قضایا آگاه گردند خصوصاً که خبرهای وحشتناکی به مدینه رسیده بود. عایشه همسر پیامبر یکی از از آن زنان بود. عایشه اندکی از شهر بیرون رفت چشمش به هند، زن عمرو بن جموح افتاد در حالی که سه جنازه بر روی شتری گذاشته بود و مهار شتر را به طرف مدینه می کشید. عایشه پرسید:
چه خبر؟
گفت: الحمدلله پیغمبر سلامت است ایشان که سالم هستند دیگر غمی نداریم.
خبر دیگر اینکه:
رد الله کفروا بغیظهم(40)
خداوند کفار را در حالی که پر از خشم بودند برگردانید.
عایشه پرسید:
این جنازه ها از کیست؟
گفت: اینها جنازه برادرم و پسرم و شوهرم است.
کجا می بری؟
می برم به مدینه دفن کنم.
هند این را گفت و مهار شتر را به طرف مدینه کشید اما شتر به زحمت پشت سر هند راه می رفت و عاقبت خوابید. عایشه گفت:
بار حیوان سنگین است نمی تواند بکشد.
گفت:
این طور نیست این شتر ما بسیار نیرومند است. معمولا بار دو شتر را به خوبی حمل می کند. باید علت دیگری داشته باشد این را گفت و شتر را حرکت داد. تا خواست حیوان را به طرف مدینه ببرد دو مرتبه زانو زد و همین که روی حیوان را به احد کرد، دید، به تندی راه افتاد.
هند دید وضع عجیبی است. حیوان حاضر نیست به طرف مدینه برود اما به طرف احد، به آسانی و سرعت راه می رود. با خود گفت:
شاید رمزی در کار باشد. هند در حالی که مهار شتر را می کشید و جنازه ها بر روی حیوان بودند یکسره به احد برگشت و به حضور پیغمبر رسید:
یا رسول الله! ماجرای عجیبی است من این جنازه ها را روی حیوان گذاشته ام که به مدینه ببرم و دفن کنم وقتی که این حیوان را به طرف مدینه مدینه می خواهم ببرم از من اطاعت نمی کند اما به طرف احد خوب می آید. چرا؟!
آیا شوهرت وقتی که به کوه احد می آمد چیزی گفت؟:
یا رسول الله پس از آنکه راه افتاد این جمله را از او شنیدم:
خدایا مرا به خاندانم بر نگردان.
پس همین است دعای خالصانه این مرد شهید مستجاب شده است.
خداوند نمی خواهد این جنازه برگردد. در میان شما انصار کسانی یافت می شود که اگر خدا را به چیزی بخوانند و قسم بدهند خداوند دعای آنها را مستجاب می کند. شوهر تو عمرو بن جموح یکی از آن کسان است.با نظر رسول اکرم هر سه نفر را در همان احد دفن کردند. آنگاه رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) رو کرد به هند
این سه نفر در آن جهان پیش هم خواهند بود.
هند عرض کرد:
یا رسول الله! از خداوند بخواه من هم پیش آنها بروم.(41)
3- شهادت در ادعیه ماثوره
ادعیه ماثوره، شهادت را بصورت یم ارزش برتر معرفی می کنند که اعطاء آن فقط بدست خدای تباک و تعالی است.
در فرهنگ اسلامی، مسلملنان، به گونه ای تربیت شده اند که بهترین دعایشان آرزوی شهادت و یا همراهی با شهداست. رسول خدا (صلی الله علیه وآله) می فرمایند:
من طلب الشهاده صادقاً اعطیها و لو لم تصبه(42)
هر کس صادقانه شهادت را از خدا بخواهد، نصیبش می کند، اگر چه به آن نرسد اجر شهید به او می دهد.
به عنوان نمونه مواردی ذکر می گردد:
... أسألک أن تصلی علی محمد و آل محمد و أن تحیینی حیاه السعداء و تمیتنی میته الشهداء(43)
خدایا از تو می خواهم که درود فرستی بر محمد آل محمد و زنده ام گردانی به زندگانی سعادت مندان و مرگم را مرگ شهدا قرار دهی.
أسألک یا رب بحق هذه الأسماء و بحق أسمائک کلها ان تصلی علی محمد و علی آل محمد و آتنا فی الدنیا حسنه و فی الآخره حسنه و اختم لنا بالسعاده و الشهاده فی سبیلک(44)
خدایا اسما حسنی از آن توست. ای خدا از تو می خواهم به حق این اسم ها و به حق تمامی اسم هایت که درود فرستی بر محمد و آل محمد و ما در دنیا و آخرت نیکویی عطا فرمایی و پایان کار ما را به نیک بختی و شهادت در راه خود ختم فرمایی.

ج: تاثیر شهادت در گذشته تاریخ اسلام

1- صدر اسلام

بررسی تاریخ صدر اسلام نشان می دهد که قویترین نیروی محرکه برای مسلمین در آن دوره، عشق به شهادت در راه خدا بوده است.
مسلمانان با تکیه بر اصل احدی الحسنیین هر مانعی، هر اندازه بزرگ را به راحتی از میان می بردند به گونه ای که در سالیانی اندک توانستند قلمرو نفوذ اسلام را به طور چشم گیری گسترش دهند.
به راستی اگر نبود عامل شهادت، به دست آوردن آن همه موفقیت ها چگونه میسر می شد؟ مردمی که سر تا پا در شرک و خودپرستی فرو رفته بودند و زشت ترین اعمال از قبیل: قتل نفس، تجاوز به عنف، زنده به گور کردن دختران، دزدی، غارت اموال دیگران و انواع فسق و فجور برای آنها امری عادی به شمار می رفت در مدت کوتاهی به منادیان توحید مبدل گردید و در کنار پیامبر خدا بیش از یکصد غزوه و سریه به پا ساختند.
در اینجا نمونه ای از رشادت های مسلمین- که در سریه مؤته اتفاق افتاده- ذکر می گردد: پیامبر اکرم در جمادی الاولی سال هشتم هجرت، زید بن حارثه را به فرماندهی سریه موته منصوب کرده و فرمود:
اگر زید به شهادت رسید، جعفر بن ابی طالب فرماندهی خواهد داشت و اگر او به شهادت رسید عبدالله بن رواحه امیر سریه خواهد بود.
سپاهیان به سوی مؤته رهسپار شدند تا اینکه در سرزمین شام به معان رسیدند و آنجا خبر یافتند که هرقل پادشاه روم شرقی در سرزمین بلقاء با صد هزار رومی در مآب فرود آمده است و از قبیله های لخم، جذام، وائل، بکر، یقین، بهراء و بلی نیز صد هزار نفر به فرماندهی مردی از قبیله ی بلی و طایفه اراشه بنام مالک بن زافله بدیشان پیوسته است.
با رسیدن این خبر، مسلمانان دو روز در معان ماندند و در این اندیشه بسر می بردند که با این پیش آمد باید چه کرد؟ بالاخره بنا بر آن گذاشتند که که همانجا بمانند و پیش آمد را به رسول خدا گزارش دهند و از شماره ی دشمن، وی را با خبر سازند، تا آنکه مردانی به مسلمانان بفرستد، یا آنان را دستور دهد که با همین وضع به سوی دشمن پیشروی کنند اما عبد الله بن رواحه مردم دلیر ساخت و گفت:
به خدا قسم: آنچه از آن بیم دارید، همان است که در جستجوی آن از خانه بیرون آمده اید، یعنی نیل به شهادت در راه خدا، ما به اتکای شماره و نیرو و فزونی سپاه، با دشمن نمی جنگیم و تنها اتکای ما، به این دینی است که خدا ما را بدان سرافراز کرده است، به خدا قسم، به یاد دارم که در جنگ بدر بیش از دو اسب و در یک جنگ بیش از یک اسب بیشتر نداشتیم، پیش روید که یکی از دو امر نیک در پیش است، یا پیروزی بر دشمن یا نیل به شهادت. مردم همگی گفتند:
به خدا قسم پسر رواحه راست می گوید و آنگاه رهسپار شدند، عبدالله بن رواحه در این باب اشعاری دارد که در تاریخ ضبط شده است.
زید بن ارقم می گوید:
من یتیمی بودم سحت سرپرستی عبدالله بن رواحیه. او مرا در سفر موته برد و پشت سر خود سوار کرده بود، شبی در بین راه اشعاری زمزمه می کرد و شوق و عشقی به شهادت نشان می داد. من با شنیدن اشعار وی به گریه افتادم اما عبدالله مرا با عصای خود ادب کرد و گفت:
ای بی همت! چه زیانی خواهی برد اگر خدا مرا به سعادت شهادت رساند و تو تنها بر این شتر سوار شوی و به مدینه باز گردی.(45)
2 - دوران مبارزات شیعه
همان گونه که گفته شد، شهادت مقام بلندی است که آیات و روایات بسیاری بر آن دلالت دارند.
سیره ائمه علیهم السلام و اشتیاق آن ها برای دست یابی به این عطیه الهی، آن در هاله ای از قداست و عظمت قرار داده است. از این رو پیروان راستین اسلام - که شیعیان حقیقی اهل بیت هستند - با تاسی به آن بزرگواران، دست از جهاد و پیکار علیه ظلم و ستم بر نداشته و مشتاقانه به استقبال شهادت شتافته اند.
به راستی اگر نبود مسئله شهادت، و احراز مقام خلیفه الهی، چه انگیزه ای می توانست انسان هائی با آن عظمت و بزرگی را تا این اندازه به پیکار با دشمنان خدا وا دارد؟
به طور کلی هیچ گاه تاریخ تشیع خالی از این حماسه سازی هانبوده است. هر قدر تهاجم دشمنان اسلام بیشتر، مبارزات، استوارتر بوده است و اصولا فدا کردن جان در راه خدا برای شیعیان امری عادی بوده به طوری که در مقابل تهدیدات جبابره زمان ذره ای عقب نشینی نداشته اند.
نمونه های این مقاومت ها فراوان است. شدت عمل حکام جورگاه بدانجا می رسیده که مخلص ترین شیعیان رازنده زنده بین دیوار مدفون می ساخته اند اما آنان دست از تعقیب هدف بر نمی داشتند.
نتیجه این مجاهدات ها این بود که اسلام حقیقی از دست نرفت و تلاش همه جانبه دشمنان اعم از منافقین و غیر آنان بی ثمر ماند.
در اینجا بعنوان نمونه به واقعه فخ اشاره می رود:
حسین بن علی عابدبن حسن بن حسن بن علی بن ابی طالب - (علیه السلام) معروف به صاحب الفخ از بزرگان علمای اسلام و از کسانی است که برای تجدید مجد و عظمت تشیع در سال 169 هجری قمری، قیام خونینی به راه انداخت که قرن هاست از نظرهای مورخین محو نگشته و اثری عمیق درعالم تشیع به جا گذاشته است.
وی که در دوران اقتدار بنی العباس می زیست در مقابل ظلم بیش از حد آنان که کمر به نابودی آل علی (علیه السلام) بسته بودند قیام کرد.
در مدینه، عمال دولت مهدی بن منصور دوانیقی سیره بنی امیه را پیش گرفتند و نسبت به آل علی (علیه السلام) نهایت ظلم و ستم روا داشتند.
ابوالفرج اصفهانی می نویسد:
هادی عباسی، اسحاق بن عیسی بن علی را والی مدینه نموده، این والی هم عبد العزیز بن عبد الله بن عمر بن الخطاب را جانشین خود در مدینه قرار داد که مردی بسیار ظالم و فاسق و متهتک و از سر سخت ترین دشمنان آل ابو طالب بود.
در دیقعده سال 169 صبحگاهان، قیام آغاز گردید. موذن صدای حی علی خیر العمل - که مشخصه اذان شیعیان است - از بالای مناره سر داد. وحشت سراپای حکام مدینه را فرا گرفت. جانشین فرماندار مدینه از بیم جان فرار کرد و از مدینه خارج شد.
شیعیان به فرماندهی حسین صاحب الفخ پس از درگیری با قوای دولتی و سرکوب آنها بسوی مکه شتافتند و چون به یک فرسخی مکه به منطقه فخ رسیدند با لشکر خلیفه مواجه شدند و نبردی جانانه کردند و با آنکه تعداد آنها اندک بود بسیاری از نیروهای دشمن را به قتل رساندند و حسین صاحب الفخ به همراه تعدادی به شهادت رسیدند.
مسعودی در مروج الذهب می نویسد: ابدان سادات علوی آن قدر روی زمین ماند که درندگان صحرا آن ها را خوردند لشگر بنی عباس سرهای شهدا را آوردند در مجلسی که امام موسی کاظم (علیه السلام) حضور داشتند، موسی و عباس عباسی از امام هفتم پرسیدند این سر حسین است؟ حضرت فرمود اناالله و انا الیه راجعون آری این سر حسین است او مردی درست کار، روزه دار نماز گذار، صالح، آمر به معروف و ناهی از منکر بود در میان سادات حسنی نظیر نداشت.(46)
در اینجا به دو روایت درباره شهدای فخ اشاره می کنیم:
1 - یحیی بن زید عن زید بن علی قال: انتهی رسول الله (صلی الله علیه وآله) الی موضع فخ فصلی با صحابه صلاه الجنازه ثم قال:
یقتل هاهنا رجل من اهل بیتی فی عصابه من المومنین ینزل لهم باکفان و حفوط من الجنه تسبق ارواحهم اجسادهم الی الجنه.(47)
ابوالفرج اصفهانی در کتاب مقاتل الطالبین به نقل از زید بن علی گوید:
پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) به فخ رسید در آن جا نمازی مانند نماز میت خواند و فرمود:
در این سرزمین مردی از خاندان من با دسته ای از خویشان و یاورانش کشته می شوند که کفن و حنوط آن ها از بهشت می آید ارواح ایشان در رفتن به بهشت از اجسادشان سبقت می گیرد.
2 - عن نضربن قرواش قال: اکریت جعفر بن محمد (علیه السلام) من المدینه قلما رحلنا من بطن مر قال لی یا نصر اذا انتهیت الی فخ فاعلمنی قلت او لست تعرفه قال بلی و لکن اخشی ان تغلبنی عینی فلما انتهینا الی فخ دنوت من المحمل فاذا هو نائم فتنحنحت فلم ینتبه فحرکت المحمل فجلس فقلت قد بلغت فقال حل محملی ثم قال صل القصار فوصلته ثم تنحیت به عن الجاده فانخت بعیره فقال ناولنی الاداوه و الر کوه فتوضا و صلی ثم رکب فقلت له جعلت فداک رایتک قد صنعت شیئا افهو من مناسک الحج قال لا و لکن یقتل هاهنا رجل من اهل بیتی فی عطابه تسبق ارواحهم اجسادهم الی الجنه
نضربن قرواش گوید:
شترم را برای سفر حج به امام صادق کرایه داده بودم. حضرت به من سفارش کردند که وقتی به فخ (محل شهادت شهداء فخ که در نزدیکی خانه خدا قرار دارد) رسیدیم مرا خبر کن. عرض کردم: مگر شما این محل را بلد نیستید؟! فرمود:
چرا بلدم لکن می ترسم وقتی به آنجا می رسیم خراب بر چشمانم غلبه کرده باشد.
به راه افتادیم تا اینکه به محل فخ رسیدیم. نزدیک کجاوه شدم دیدم حضرت به خواب رفته اند به آرامی صدا زدم اما بیدار نشدند. به ناچار تکانی به کجاوه دادم. بیدار شدند و نشستند و فرمودند کجاوه را نگه دار و شتر را بخوابان تا پیاده شوم. نگه داشتم و پیاده شدند و وضو گرفته. در آن مکان نماز خواندند و دوباره سوار کجاوه شدند. عرض کردم:
فدایتان شوم. آیا نماز خواندن در این محل، جزء مناسک حج است
فرمود:
نه، جزء مناسک حج نیست لکن در این مکان مردی از خاندان من به همراه تعدادی از یارانش به شهادت از بدنهایشان سبقت می گیرد. (کنایه از اینکه مردانی هستند که همگی عاشق شهادت در راه خدا هستند(48)